geoekologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishining qisqacha tarixi

DOC 70,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1472218397_64753.doc geoekologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishining qisqacha tarixi xx asrning 30-yillarida amerikalik olimlar tomonidan geografiyani inson ekolgiyasi to‘g‘risidagi fan sifatida tushunish to‘g‘risida g‘oya bildirilgan edi. v.b. sochavaning yozishicha (1970), 1922 yilda h.h.barrouz amerika geograflari uyushmasiga yo‘llagan “geografiya inson ekologiyasi sifatida” deb nomlangan prezidentnomasida geografiya odamlar va hudud orasidagi munosabatlarni o‘rganishi kerak, degan shu davr uchun original bo‘lgan vazifani qo‘yadi. keyinchalik bu g‘oya ingliz tadqiqotchilarining ishlarida rivojlantirildi (eyre,jones,1966). k.d.glinka (1927) va l.s.berg (1929) v.v.dokuchayevning ekologik tamoyillarini landshaftshunoslikda qo‘llash mumkinligini ko‘rsatdi. ularning tashabbusi tufayli landshaftlarning ekologik–resurslik va muhitlik xususiyatlari tadqiq qilina boshlandi. l.g. ramenskiyning turli yashash joylari va hayot muhitining bog‘liqligi to‘risidagi yer ekologiyasi, yoki ekotopologiya ta’limotni yaratdi. uning bu kontsepsiyasi ekologiyani geografiya bilan yaqinlashtirdi.l.g.ramenskiyning ekotopologiya (yerlar ekologiyasi) kontsepsiyasi mohiyatiga ko‘ra k. trollning landshaft ekologiya kontsepsiyasiga juda yaqin turadi. 1939-yilda nemis geografi k.troll mohyatiga ko‘ra “yerlar ekologiyasi”ga o‘xshash “landshaft ekologiya (landshaftsőkologie)” terminini taklif qildi. “landshaft ekologiya” terminini qo‘llaganda k.troll landshaftlarning tashqi qiyofasini, …

muayyan ekotopda hodisalarning o‘zaro ta’sirini tadqiq qilish landshaft ekologiyaning vazifalaridan biri, deb hisoblaydi. landshaft ekologiyaning ob’yektini yer yuzasidagi tabaqalashuvni ifodalaydigan tabiiy – hududiy komplekslar (landshaftlar) hamda muayyan tabiiy – hududiy kompleksni band etgan senozlar va ekotoplar tashkil etadi. xx asrning 70-yillarida germaniya, avstriya, shveysariya, chexiya, slovakiya, niderlandiya, buyuk britaniya va aqshda landshaft ekologiyaga doir tadqiqotlar ancha kuchaydi. bu yillarda landshaftlarni tadqiq qilishda universal ilmiy metodlardan biri bo‘lgan ekologik metodlar keng qo‘llanila boshlandi. bu metodlar har qanday sistemani, jumladan geosistemalar (landshaftlar)ni ham tadqiq qilishda samarali foydalanila boshlandi. ekologik sistemalarni landshaftning topologik komponentlari sifatida o‘rganishda ekosistemani tashkil etuvchi barcha elementlarinng o‘zaro aloqalariga hamda ekologik va landshaft – geografik tamoyillari asosida “hayot muhiti”ning shakllanishi masalalariga qaratiladi. хх аsrning 70-yillaridan boshlab slovakiya fanlar akademiyasining landshaft biologiyasi (keyinchalik eksperimental va ekologiya) instituti har uch yilda bir marta xalqaro simpoziumlarni o‘tkaza boshladi. bu simpoziumlarda lanshaft biologiyasi va ekologiyasiga hamda “hayot muhiti”ni yaxshilash va muhofaza qilishga doir …

habbusi bilan landshaftlar ekologiyasi muammolri bo‘yicha i xalqaro kongress o‘tkazildi, 1984-yilda esa daniyada landshaft ekologiyaning xalqaro uyushmasining simpoziumi bo‘lib o‘tdi. landshaft ekologiyaning xalqaro uyushmasining dasturlari va qarorlarida landshaft ekologiya tabiat va jamiyat o‘zaro ta’sirining turli jihatlarini bir qator fanlarning metodlari va konsepsiyalarridan foydalangan holda hududiy rivojlanishning rejalarini asoslash uchun foydalaniladigan fanlararo soha deb qaraladi. ingliz geografi a.p.vink (1983) “landshaft ekologiya (landscape ekology)” termini dastlab k.troll geografiyaning biologiya (ekologiya) bilan o‘zaro ta’siri natijasini belgilash uchun taklif etilganligini qayd etgan holda uning bosh vazifasi landshaftni biosfera va antroposfera orasidagi aloqalarga binoan tasvirlash va tavsiflashdan iborat ekanligini ta’kidlaydi. xx asrning 80–90 yillarida landshaft ekologiyaga doir tadqiqotlarga aqsh geograflari salmoqli hissa qo‘shdilar. bu tadqiiqotlarda landshaftlarni o‘rganish ekologiyadagi yangi ilmiy sohani (fanni) tashkil etadi va unda landshaftlarning makon va zamondagi xilma – xillik (heterogenlik) xususiyatlariga asosiy e‘tibor qaratiladi. amerikalik olimlarning fikriga ko‘ra, landshaft ekologiya, shuningdek, hududiy xilma – xillikning rivojlanishi va dinamikasini, uning biotik va …

rda abiotik va biotik omillar orasidagi aloqalar tizimini o‘rganadigan fan bo‘lib, bu joylar integral, majmuiy hosilalar sifatida qaralishi lozim. bir qator olimlarning fikricha, lanshaft ekologiya landshaftlardagi tabiiy balans to‘g‘risidagi ta'limotdir (sochava, 1970; bаuer, vаynichkyе, 1971; risser, 1987; boyer, 1988; neumeister, 1988). hozirgi geoekologiya nemis geografi k.tpoll asos solgan landshaft ekologiyaning tadrijiy rivojlanishi asosida tarkib topdi va rivojlanmoqda. k. troll 1966 – yilda mexiko shahrida bo‘lib o‘tgan tropik amerikaning tog‘ hududlariga bag‘ishlangan simpoziumda qilgan ma’ruzasida ingliz tilida “landshaft ekologiya” tushunchasining sinonimi sifatida “geoekologiya (geoekology)” tushunchasini ham qo‘llaydi. k. troll bu terminlarni geografiya va biologiya o‘zaro tutashgan tabiatshunoslik sohasini belgilash uchun qo‘llagan edi. k.trollning ”landshaft ekologiya”siga nisbatan geoekologiyaning vazifalariga uning o`rganish predmetiga yangi ob’yekt – jamiyatninning kiritilishi bilan kengaydi. geoekologiyada asosiy e’tibor geosistema (landsaft)ning tarkibiy qismlarining o‘zaro ta’siri hamda modda va energiya balansini tahlil qilish yo‘li bilan jamiyat va tabiiy muhitning o‘zaro ta’siriga qaratiladi. geografik tadqiqotlarda ekologik yondashuvning keng qo‘llanilishi va geografiyaning …

va ekspertiza qilish orqali boshqarishni o‘z ichiga oladi. boshqacharoq qilib aytganda, geoekologik tadqiqotlar muayyan hududda tabiiy muhitga inson faoliyatining ta’siri oqibatlarini aks ettiradigan tadqiqotlardir. bu yondashuvlarda juda ko‘p umumiyliklar mavjudligi sababli o‘ziga xos xususiatlarga ega bo‘lgan sintetik sajiyadagi geografik - ekologik (geoekologik) yondashuv vujudga keldi. geoekologik yondashuv inson va tabiat o‘zaro ta’sirining makon va zamondagi qonuniyatlarini o‘rganishni, tabiiy – antropogen geosistemalarni ularning dinamikasi tendensiyalarini tahlil qilish asosida o‘zgarishi bashoratining tamoyillarini ishlab chiqishni, tabiatning xo‘jalik tadbirlari keltirib chiqargan o‘zgarish tiplarini baholashni nazarda tutadi. rossiya va mdhning boshqa mamlakatlarida geoekologiyaning ilmiy yo‘nalish sifatida tarkib topishi va geoekologik tadqiqotlarning rivojlanishi v.n.sukachyov, d.n. kashkarov, a.a. grigoryev, i.p.gerasimov, b.b. polinov, v.b.sochava, m.a. glazovskaya, a.i.perelman, a.m.ryabchikov, f.n.milkov, a.g.isachenko, s.b.lavrov, y.d. dmitryevskiy, g.s. makunina va boshqa ko‘pgina geograf olimlarning nomlari bilan bog‘liq. l.g.ramenskiyning ekotopologik, v.n. sukachyovning biogeotsenozlar, f.n. milkovning antropogen landshaftlar, i.p.gerasimovning konstuktiv geografiya, v.b. sochavaning geosistemalar to‘g‘risidagi ilmiy konseptsiyasi va d.n. kashkarovning ekologik – geografik tadqiqotlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geoekologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishining qisqacha tarixi"

1472218397_64753.doc geoekologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishining qisqacha tarixi xx asrning 30-yillarida amerikalik olimlar tomonidan geografiyani inson ekolgiyasi to‘g‘risidagi fan sifatida tushunish to‘g‘risida g‘oya bildirilgan edi. v.b. sochavaning yozishicha (1970), 1922 yilda h.h.barrouz amerika geograflari uyushmasiga yo‘llagan “geografiya inson ekologiyasi sifatida” deb nomlangan prezidentnomasida geografiya odamlar va hudud orasidagi munosabatlarni o‘rganishi kerak, degan shu davr uchun original bo‘lgan vazifani qo‘yadi. keyinchalik bu g‘oya ingliz tadqiqotchilarining ishlarida rivojlantirildi (eyre,jones,1966). k.d.glinka (1927) va l.s.berg (1929) v.v.dokuchayevning ekologik tamoyillarini landshaftshunoslikda qo‘llash mumkinligini ko‘rsatdi. ularning tashabbusi tufayli l...

Формат DOC, 70,5 КБ. Чтобы скачать "geoekologiyaning vujudga kelishi va rivojlanishining qisqacha tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geoekologiyaning vujudga kelish… DOC Бесплатная загрузка Telegram