gazetaning tarixi va vujudga kelishi

PDF 9 стр. 274,6 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 274,6 КБ

Тип файла PDF

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

5-mavzu: insoniyat hayotida ilk bosma nashrlar reja: 5.1. ilk gazetaning paydo bo'lishi 5.2. yevropa bosma nashrlarining vujudga kelishi 5.3. o’zbek matbuotining vujudga kelishi 5.1. ilk gazetaning paydo bo'lishi insoniyat dunyoqarashining kengayishida ommaviy axborot vositalari, xususan, matbuot (gazeta)ning o‘rni beqiyosdir. tarixchilar insoniyat hayotidagi birinchi gazeta miloddan avvalgi ii asrning o‘rtalarida qadimgi rimda «rim xalqining kundalik ishlari» nomi bilan paydo bo‘lgan deyishadi. o‘sha paytda gazetalar taxtachalarga yozib tarqatilgan. dastlab norasmiy yangiliklarni tarqatish vositasi bo‘lgan bunday «taxta matbuot» tezda hokimiyat nazariga tushib, yuliy sezarning topshirig‘iga binoan unga senat yig‘ilishlari hisobotlari, harbiy sarkardalarning bayonotlari va qo‘shni davlat hukmdorlarining murojaatlari kiritiladigan bo‘lgan. shunday qilib, yangiliklardan boxabar bo‘lish uchun o‘ylab topilgan matbuot hali o‘zining kurtak holatidayoq bir miqdorda jamoatchilikning qo‘lidan chiqib, davlat ta’siriga uchragan. ushbu ommaviy kundalik gazeta milodning iii asrigacha chop qilingan. xitoyda viii asrning boshlarida "poytaxt axboroti" ("tszin bao") nomli rasmiy hukumat gazetasi vujudga keldi. bu gazeta xx asrning boshlarigacha nashr qilindi. ushbu nashrda …

2 / 9

keldi, biroq endi nafaqat yangiliklarni o‘z vaqtida ommaga yetkazish va foydali fikrlarni barchaga yetkazishning, balki axborotning katta oqimiga mazmun va yo‘nalish berishning qudratli imkoniyati paydo bo‘ldi. gazeta orqali nafaqat yangiliklar bilan bo‘lishishingiz, xizmat va mahsulotingizni reklama qilishingiz, balki o‘z imperiyangiz va qirolligingiz fuqarolariga yuritayotgan siyosatingizni «ijobiy» ko‘rsatishingiz, omma dunyoqarashiga ta’sir etishingiz mumkin bo‘ldi. axborotni majburlab odamlar ongiga singdirish amaliyoti, qaysidir ma’noda majburiy obunaning kurtaklari shu payt keng ko‘lam ola boshladi. eng birinchi davriy nashr sifatida strasburg shahrida iogann karolyus tomonidan tashkil qilingan «relation aller furnemmen und gedenckwurdigen historien» («buyuk xabarlar va yodda qoladigan voqealar sarhisobi») gazetasi e’tirof etiladi. karolyus bosma stanokdan foydalanib, gazeta narxini tushirishga va sotuv hajmini ko‘tarishga erishgandi. keyingi 50 yil mobaynida yevropaning boshqa mamlakatlari ham o‘z gazetalariga ega bo‘ldi. e’tiborlisi – ba’zi gazetalar qo‘shni davlatlarda bosmadan chiqar edi. bu bilan gazetaning hokimlardan mustaqilligi ta’minlanardi. davriy matbuot kuchini birinchi bo‘lib fransuz davlat arbobi, kardinal rishele (1585— 1642) tushunib …

3 / 9

tbuot shakllanadi. xix asrda matbuotda haqiqiy «portlash» yuz berdi – ma’lum sohaga ixtisoslashgan gazetalar paydo bo‘ldi: adabiyot, sanoat va savdoga oid va hokazo. xususiy gazetalar rasmiylarini bozordan siqib chiqara boshladi. endi tashqi siyosat mavzusiga alohida e’tibor qaratila boshlandi. xx asrga kelib esa gazetalarda ichki siyosat, oddiy xalqning hayotini yoritish ham yo‘lga qo‘yildi. davlat va siyosiy tuzumni tanqid qilishga, mamlakat ichidagi muammolarni ochiqlashga ixtisoslashgan matbuot paydo bo‘ldi. matbuot tarixidagi burilish davri germaniyada 1450-yillarda iogannes gutenberg tomonidan bosmaxonaning ixtiro qilinishi bo‘ldi. lekin gazetalar biz ko'nikkan ko'rinishga ega bo'lguncha yana ikki yuz yil o'tdi. birinchisi la gazette edi. fransuz nashrining ta'sirini undagi ba'zi xabarlarni shaxsan frantsiya qiroli lui xiii va kardinal rishelye yozganligi bilan baholash mumkin. aytgancha, ushbu nashr ham pullik reklama sohasida kashshof bo'ldi. lekin "gazette" so'zi nimani anglatadi? frantsuzlar uni italiyaliklardan qabul qildilar, ular kichkina magpiyalarni shunday chaqirdilar, shuningdek, nominal qiymati 2 soldi bo'lgan tanga. u ko'pincha 16-asrda venetsiyada nashr etilgan …

4 / 9

flarni birma-bir ishlab chiqarish emas, balki bu jarayonni mexanizatsiyalash va standartlashtirish edi. ushbu muammoni hal qilish kelajakda kitob ishlab chiqarish jarayonining narxini kamaytirishga yordam berdi. gutenberg, aslida, vinochilik yoki qog'oz ishlab chiqarishda nam qog'ozni siqish uchun allaqachon mavjud bo'lgan presslarning ishlash tamoyillaridan foydalangan holda, yangi davrning ramzi bo'lgan matbaa mashinasini yaxshiladi. ammo bosmaning butun yuzasida bir xil bosimni ta'minlash kerak edi, shunda harflar konturidagi barcha eng nozik chiziqlar bosilgan va shaklni plastinka ostida va orqaga siljitish uchun harakatlanuvchi vagon yaratish kerak edi. yana bir qiyinchilik bu varaqni bosma plastinaga to'g'ri yotqizish edi. gutenberg tomonidan ishlab chiqilgan va ushbu talablarning barchasiga javob beradigan mashina 19-asrgacha deyarli o'zgarmagan holda printerlarga xizmat qildi. bundan 389 yil avval, 1631-yil 30-mayda fransiyada la gazette nomli gazeta nashr etildi va tez orada “gazeta” soʻzi barcha yevropa tillariga kirdi. la gazette nashri deyarli uch asr davomida, 1915 yilgacha mavjud bo'lib, birinchi davriy nashrning timsoliga aylandi. qirol lui …

5 / 9

kni taklif qildi - sotuvlar, topilmalar, tovarlar takliflari haqidagi shaxsiy e'lonlar - reklama - gazetada pullik asosda joylashtirila boshlandi. 1926 yilda la gazettening birinchi noshiri sharafiga frantsiya adabiy mukofoti renaudot mukofoti o'n nafar jurnalist va adabiyotshunos tomonidan tasdiqlangan. renaudo "la gazette" nomi bilan keladi, bu italyancha "gazetta" (gazettening "frantsuz" versiyasiga aylantirilgan) so'zidan kelib chiqqan va 16-asrda venetsiyaliklar qo'lda yozilgan xabarlar uchun to'lagan kumush tangaga ishora qiladi. chet el so'zi xaridorlarni o'ziga tortdi, bu esa muomalaning o'sishiga yordam berdi. shunga qaramay, dastlabki yillarda gazeta o'z egasiga sezilarli daromad keltirmadi. qo'shimcha daromad sifatida teofrastus renaudo boshqa nashriyotlarga la gazette keyingi soniga to'g'ri kelmaydigan ma'lumotlarni sotdi. gazeta tipografik usulda chop etilgan. dastlabki beshta nashrda hech qanday iz bo‘lmagan: sana, raqam, bosmaxona manzili ko‘rsatilmagan. raqamlar alifbo tartibida harflar bilan ajralib turardi. oltinchi sonidan boshlab gazetaning oxirida tahririyat manzili va chiqarilgan sanani e'lon qila boshladilar: “du bureau d'adresse, au grand coq, rue de la calandre, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gazetaning tarixi va vujudga kelishi"

5-mavzu: insoniyat hayotida ilk bosma nashrlar reja: 5.1. ilk gazetaning paydo bo'lishi 5.2. yevropa bosma nashrlarining vujudga kelishi 5.3. o’zbek matbuotining vujudga kelishi 5.1. ilk gazetaning paydo bo'lishi insoniyat dunyoqarashining kengayishida ommaviy axborot vositalari, xususan, matbuot (gazeta)ning o‘rni beqiyosdir. tarixchilar insoniyat hayotidagi birinchi gazeta miloddan avvalgi ii asrning o‘rtalarida qadimgi rimda «rim xalqining kundalik ishlari» nomi bilan paydo bo‘lgan deyishadi. o‘sha paytda gazetalar taxtachalarga yozib tarqatilgan. dastlab norasmiy yangiliklarni tarqatish vositasi bo‘lgan bunday «taxta matbuot» tezda hokimiyat nazariga tushib, yuliy sezarning topshirig‘iga binoan unga senat yig‘ilishlari hisobotlari, harbiy sarkardalarning bayonotlari va qo‘shni davlat h...

Этот файл содержит 9 стр. в формате PDF (274,6 КБ). Чтобы скачать "gazetaning tarixi va vujudga kelishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gazetaning tarixi va vujudga ke… PDF 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram