geografiyaning ekologiya bilan hamkorligi

DOC 49.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

$1472218557_64756.doc geografiyaning ekologiya bilan hamkorligi reja : 1. “geografik qobiq”, “biosfera” va “atrof muhit” tushunchalarining mohiyati, tarkibiy qismlari, son va sifat tavsifi. 2. geosistema va ekosistema to‘g‘risida tushuncha. 3. geografik qobiq va biosferaning kimyoviy tarkibi va xususiyatlari. jamiyatning tabiatga ta’siri tobora kuchayib borayotgan sharoitlarda uni optimallashtirish va tabatdan foydalanishning insonning o‘zi yashaydigan muhit bilan o‘zaro ta’siri strategiyasini ishlab chiqish asosida tabatdan foydalanish tiziminng muammolari muhim ahamiat kasb etadi. jamiuat va tabiiy muhitning manfaatlari “to‘qnashadigan” joyni geografik qobiq hosil qiladi. geografik qobiq. geograflar garchi barcha davrlarda yer yuzasini o‘rganish bilan shug‘ullanishgan bo‘lsalarda, yerning o‘ziga xos geografik qobiq to‘risidagi tasavvur xx asr-ning boshlarida shakllana boshladi. tarixiy – ilmiy jihatdan geografik qobiq to‘‘risidagi konsepsiyaning ildizlari xyii asrning boshida u.hilbert, b.kekkerman, b. varenius kabi tabiatshunoslarning g‘oyaladiga borib tutashadi. shuningdek, geografik qobiq to‘g‘risidagi tushunchaning elementlari a.humboldtning tabiatning umumiy aloqalar to‘g‘risidagi, k. ritterning landshaftlar va madaniy sfera to‘g‘risidagi, { f.rixtgofen, a. herbertsin,} a.n. krasnovning geografik komplekslar …$

yer yuzasi sharoitlarida uzoq geologik davrlarda tabiiy jismlarning o‘zaro ta’siri natijasida tarkib topgan. geografik qobiq dinamik tizim bo‘lib, unda moddalarning harakati uzluksiz kechadi, energiya y‘nalishining o‘zgarishlari va ritmik garayonlar sodir bo‘ladi. bu jarayonlar geografik qobiq va tashqi olam orasida va, shuningdek, geografik qobiqni tashkil euvchi kichik sistemalar orasida energiya ba modda aylanishining murakkab sistemasini hosil qiladi. modda va energiya harakati geografik qobiqning barca qismlarini bog‘lab turadi va uning bir butun bo‘lishiga sabab bo‘ladi. geografik qobiq uchun yer bag‘irlari va va tashqi geosferalar moddalarining xilma – xilligiga nisbatan bir necha marta ko‘proq bo‘lgan moddalar tarkibibining nihoyat xilma – xilligi xos. geografik qobiqda har uchala agregat holatda tarqalgan moddalarning fizikaviy tavsiflarining (zichlik, issiqlik o‘tkazuvchanligi, issiqlik sig‘imi, qayishqoqligi va b.) keng diapazoniga ega, moddalarning kimyoviy tarkibi va faolligi juda xilma-xildir. geografik qobiqda organik, noorganik va bionoorganik moddalar ajratiladi. geografik qobiqqa tushadigan energiya turlari va uning o‘zgarishi shakllari juda xilma-xil. energiyaning xilma-xil o‘zgarishlari orasida …

qobiq doirasida odamning paydo bo‘lishiga va kishilik jamiyatining shakllanishiga olib keldi. pirovardida geografik qobiq insonning hayotiy va ishlab chiqarish faoliyatining muhitiga aylandi. geografik qobiqning yaxlitligi va bir butunligi uning komponentlarining mujassam o‘zaro bog‘liqligi va ta‘siri hamda doimiy ravishda energiya va modda almashuvi tufaylidir. ammo geografik qobiq ajralib turadigan, berk tizim emas. u koinot tomonga ham, yerning ichki qatlamlari tomoniga ham ochiqdir va ularning turli xil ta‘siri ostidadir. geografik qobiq komponentlarining o‘zaro aloqalasi, o‘zaro ta’siri va o‘zaro taqozasi negizida ham komponentlar (geosferalar), ham geografik qobiq va koinot orasidagi modda va energiya almashinuvi turadi. o‘zaro modda va energiya almashinuvi jarayonida bir komponentagi modda va energiyaning bir qismi usluksiz ravishda boshqa komponentlarning tarkibiga o‘tadi, energiya bir turdan boshqa turga o‘zgaradi. umuman o‘zaro almashuv mujassam bog‘liq bo‘lgan, ammo teskari tomonga yo‘nalgan modda va energiyaning kirimi va sarfi, ularning balansi jarayonlaridan hamda assaimiyatsiya va dissimilyatsiya jarayonlaridan tashkil topgan. aynan bu holat geografik qobiqning har bir …

arning mavjudligi (faoliyati)ni tashkil etadi. geografik qobiq tarkibi va tuzilishining juda murakkabligiga ko‘ra yerning boshqa qobiqlaridan tubdan farq qiladi hamda o‘ziga xos xususiyatlarga ega. geografik qobiqning eng muhim xususiyatlari quyidagilardan iborat: - geografik qobiq - sayyoraviy miqyosdagi geosistemadir; faqat geografik qobiq doirasida moddalar bir paytda 3 fizikaviy (qattiq, suyuq va gazsimon) holatda bo‘ladi. aynan shu tufayli geografik qobiq sifat jihatidan bir-biridan farq qiladigan, bir-biriga kirib turadigan va bir-biri bilan o‘zaro ta’sirda bo‘ladigan 4 ta geosfera - troposfera, hidrosfera, stratisfera va biosferadan tashkil topgan: - geografik qobiqning barcha geosferalari va qismlari mujassamlashgan o‘zaro ta‘sirda va o‘zaro bog‘liqlikda bo‘ladi. bu xususiyatlar geografik qobiqning rivojanishini belgilaydi hamda uning bir butun va yaxlit murakkab majmua, tabiiy tizim bo‘lishini ta’minlaydi. tabiatdan foydalanish jarayonida geografik qobiqning bu xusussiyatlarini albatta e’tiborga olish lozim, xolbuki bu oqilona foydalanish maqsadlarida tabiatni o‘zgartirishda yaxlit tizimning birorta qismining o‘zgarishi uning boshqa qismlarida va butun tizimda o‘zgarishlarga olib keladi. shu sababli tabiatdan …

t bilan o‘zaro ta’sir dastavbal quyosh energiyasining geografik qobiqqa kelishida va o‘zgarishida hamda geografik qobiq tomonidan issiqlikning tarqalishida namoyon bo‘ladi. o‘z navbatida atmosferaning yuqori qatlamlariga ko‘tarilib, sayyoralararo fazoga o‘tib ketadigan yengil gazlarni (vodorod, geliy) doimiy ravishda yo‘qotib turadi. yer po‘stidan uning ichkarirog‘idagi sferalariga temir, magniy, oltingugurt va boshqa elementlar, ulardan esa kremniy, kalsiy, kaliy, natriy, aluminiy, radioaktiv va boshqa elementlar o‘tadi. - geografik qobiq bir bosqichdan boshqasiga o‘tadi, uzluksiz rivojlanadi, murakkablashadi. geografik qobiqda yangi shakllarnng vujudga kelishi ham, murakkabroq hosilalarning parchalanishi ham sodir bo‘ladi, ya’ni tabiatning asosiy qonunlaridan biri – sintez va parchalanish hamda ularning birligi qonuni amalga oshadi (gojyev, 1963). - geografik qobiqning rivojlanishi ritmlilik va oldinga tomon harakati, ya’ni oddiyroqdan murakkabroqqa o‘tishi, uning zonalligi, landshaft tuzilmasining uzluksiz murakkablashuvi bilan ifodalanadi. - geografik qobiq va uning qismlarining rivojlanishi “rivojlanishning getero-xronlik qonuni”ga (kalesnik,1970) bo‘ysunadi. bu qonun geografik qobiq tabiati rivojlanishinig turli joyda ayni bir paytda sodir bo‘lmasligida namoyon bo‘ladi. masalan, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geografiyaning ekologiya bilan hamkorligi"

1472218557_64756.doc geografiyaning ekologiya bilan hamkorligi reja : 1. “geografik qobiq”, “biosfera” va “atrof muhit” tushunchalarining mohiyati, tarkibiy qismlari, son va sifat tavsifi. 2. geosistema va ekosistema to‘g‘risida tushuncha. 3. geografik qobiq va biosferaning kimyoviy tarkibi va xususiyatlari. jamiyatning tabiatga ta’siri tobora kuchayib borayotgan sharoitlarda uni optimallashtirish va tabatdan foydalanishning insonning o‘zi yashaydigan muhit bilan o‘zaro ta’siri strategiyasini ishlab chiqish asosida tabatdan foydalanish tiziminng muammolari muhim ahamiat kasb etadi. jamiuat va tabiiy muhitning manfaatlari “to‘qnashadigan” joyni geografik qobiq hosil qiladi. geografik qobiq. geograflar garchi barcha davrlarda yer yuzasini o‘rganish bilan shug‘ullanishgan bo‘lsalarda, yerning...

DOC format, 49.0 KB. To download "geografiyaning ekologiya bilan hamkorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: geografiyaning ekologiya bilan … DOC Free download Telegram