geografik ekologiya – tabiat komplekslari ekologiyasi to’grisidagi fan

DOC 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452437249_63414.doc geografik ekologiya – tabiat komplekslari ekologiyasi to’grisidagi fan reja: 1. geoekologiya – geografik ekologiya to’g’risidagi fan ekanligi. 2. geografik ekologiyaning tadqiqot ob’ekti to’g’risidagi tushuncha. 3. geoekologiyaning tadqiqot ob’ekti landshaft va uning morfologik qismlari ekanligini asoslash. 4. geografik ekologiyaning tadqiqot jarayonlari to’g’risida tushuncha. 5. biotik va abiotik tabiat komponentlarining o’zaro munosabatlarini ilmiy asoslash. 6. landshaftda modda va energiya migratsiyasi xodisalarini ilmiy asoslash. ekologiya tirik organizmlarning atrof-muhit bilan bo’lgan o’zaro munosabatini ekotizimlarda o’rganadi, lekin ekotizim xudud jixatdan xoxlagan joy bo’lishi mumkin. bu borada tegishli tabiiy qonuniyatlardan foydalanish murakkab kechadi. shuning uchun tirik va notirik tabiat o’rtasidagi munosabatni ma’lum tabiiy jixatdan chegaralangan xududlarda o’rganish ko’zlagan natijaga erishishga imkon beradi. bizningcha, bu yo’nalishda geografik ekologiyaning axamiyati muximdir. geoekologiya-geografik ekologiya to’g’risidagi fan. tabiat bilan jamiyat o’rtasidagi munosabatlarning endilikda tobora murakkablashib borayotgani va bu borada bu jarayonning turli oqibatlarini keng miqyosda kengayib borayotgani uning qisqa muxitlarda optimallashtirish vazifasini taqozo etadi. biosferada insonning tabiat bilan bo’layotgan …

nat faoliyati natijasida yanada jiddiylashadi, oqibatda u yoki bu darajadagi vaziyat tarkib topadi, ekologik muvozanat qaltis xolga keladi. gap shundaki, inson xo’jalik faoliyati tufayli kup ming yillik ekologik muvozanatni buzilishini tezlashtiriadi, muvozanatning buzilishi natijasida tirik va notirik tabiat orasidagi o’zaro munosabat xam izidan chiqadi. buning oqibatida qulay ekologik vaziyat boshqa noqulay vaziyat bilan almashadi. bu xol tirik organizmlar guruxlarini og’ir (jiddiy) axvolga olib keladi. tabiiy muxitda ekologik vaziyatlarning murakkablashuvi tabiiy komplekslarning xarakteriga muvofiq ravishda turli daraja va tezlikda sodir bo’lishi mumkin. bu borada geografik tabiiy komplekslarda bu jarayonlarni o’rganish xamma jihatdan xam ma’qul va zarurdir. tabiiy komplekslar avvalo tabiiy chegaralangan xududlarni egallaydi, binobarin bir xildagi geografik sharoit xodisalarni ma’lum yo’nalishda bir xil daraja va tezlikda sodir bo’lishini ta’minlaydi. demak, xudulda ro’y berayotgan ekologik o’zgarishlarni tabaqalashgan tarzda tadqiq etish yuz berayotgan voqelikning aniq sabablarini bilishga yordam beradi. har bir kompleks ma’lum mazmundagi axborotni beradi, ular turli tuman yoki bir-birlariga yaqin yoxud …

osalarni ishlab chiqish kup yillik tajribalarga ko’ra landshaft miqyosida amalga oshirish xamma jixatdan xam qulay, oson va ob’ektivdir. chunki landshaft tabiatda aniq chegaralarga ega, o’zida egallagan xudud to’g’risida barcha tabiiy xususiyatlarni aks ettiradi. shuningdek a.g.isachenko (1991) bo’yicha landshaftning uchta tabiiy xususiyati (potentsiali) mavjudki, ular orkali uning mavkei yanada ravshan va xaqiqiy tabiiy xudud ekanligi bilai ajralib turadi. ularning birinchisi ekologik potentsiali, bu uning shunday funktsiyasiki, ya’ni u insoniyatning tirik tabiatni bir kismi sifatida hayot kechirishning eng muhim omillari – yorug’lik, issiqlik, suv, oziq-ovqatga bo’lgan talabini qondiradi; ikkinchisi – resurs yoki ishlab chiqarish potentsiali, ya’ni landshaft – ijtimoiy ishlab chiqarishni zaruriy energetik va xom ashyo boyliklari bilan ta’minlaydi; uchinchi xususiyati – barqarorlik potentsiali, bunda tashqi omillarga, jumladan texnogen ta’sirga bardosh berish, o’z strukturasi va xususiyatlarini saqlab qolish, o’z-o’zini tozalash va qayta tiklash kobilyatiga egaligi bilan ajralib turadi. shu jixatdan qaraganda landshaft ekologik jarayonlarni tadqikot qilish uchun asosiy ob’ekt sifatida kabul kilinishi …

sodir bo’layotgan voqelikning aniq manzilida o’rganish imkonini beradi. tabiiy sharoit juda aniq, tirik organizm bilan notirik tabiat o’rtasidagi munosabat, inson bilan tabiat o’rtasidagi o’zaro ta’sir ravshan sezilib turadi. landshaftlar miqyosida ekologik munosabatlarni o’rganish bilan tabiiy geografik rayon, okrug va boshqa taksonomik birliklar bo’yicha mos xolda umumiy ilmiy natijalar chiqariladi. bunda landshaft tahlili ekologik tahlil bilan birgalikda amalga oshiriladi. geografik ekologiyaning tadqiqot jarayonlari. ekologik jarayonlar kup, lekin ularning asosiylari muvozanat, moslashuv, barqarorlik, o’zaro ta’sir, vaziyat, modda va energiya almashuvi, moldalarning aylanma xarakati va boshqalardir. tabiiy muxitda barcha komponentlar o’zaro ekologik muvozanatda bo’ladi. bu xol bir necha ming yillar davomida bir maromda rivojlanib kelganligi tufayli atrof muxitda keskin o’zgarishlar sodir bo’lgan emas. muvozanatda tabiiy komponentlar o’zaro aloqa, xamjixatlik, bir-birlarini taqozo qilish munosabatida bo’ladilar, boshqacha qilib aitganda o’zaro tenglik sodir bo’ladi. bu ayniqsa tirik va notirik tabiat komponentlari o’rtasidagi muvozanatda yaxshi ifodalanadi. tabiat komponentlarining barchasi xam bir xilda barqaror emas, masalan relьef va …

lamchi muvozanatni vujudga kelishiga qadar davom etadi. tuproq ustida yangi o’simlik qoplamini vujudga kelishi bilan ekologik muvozanat tiklanishi mumkin, lekin u avvalgidek barqaror bo’la olmaydi, chunki bunda tuproq, suv, xavo rejimlari o’zgarishga uchraydi, o’simlik qoplami o’zgaradi. buni oqibatida xududning biologik maxsuldorligi kamayadi, turli jarayonlar vujudga keladi. bularni barchasi tabiiy resurslardan omilkorlik bilan foydalanishni taqozo etadi. tabiiy muxitga moslashuv tirik organizmlar uchun xayot masalasi xisoblanadi. atrof-muxitda inson xo’jalik faoliyati ta’sirida turli o’zgarishlar yuz beradi: grunt suvlari sathini ko’tarilishi natijasida tuproq sho’rlanadi, avtomorf zamin yarim gidromorf yoki gidromrof tuproq bilan almashadi. bu xol avvalgi vaziyatda vegetatsiyada bo’lgan o’simliklarni suktsessiya yo’li bilan boshqa turdagi o’simliklarga o’z o’rinlarini bo’shatib berishlari sodir bo’ladi. tuproqning suv-tuz rejimiii o’zgarishi unga mos ravishda o’simlik va xayvonlarni o’zgarishiga sababchi bo’ladi. lekin bu ekologik sharoitga moslashuv o’simliklar turlarini o’zgarmasdan xam sodir bo’lishi mumkin. chunonchi, delьta sharoitida o’tloq taqir tuproqlarda yulg’un, bir yillik sho’ralar grunt suvlari rejimini uzgarishiga qaramay ularning vegetatsiyasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geografik ekologiya – tabiat komplekslari ekologiyasi to’grisidagi fan"

1452437249_63414.doc geografik ekologiya – tabiat komplekslari ekologiyasi to’grisidagi fan reja: 1. geoekologiya – geografik ekologiya to’g’risidagi fan ekanligi. 2. geografik ekologiyaning tadqiqot ob’ekti to’g’risidagi tushuncha. 3. geoekologiyaning tadqiqot ob’ekti landshaft va uning morfologik qismlari ekanligini asoslash. 4. geografik ekologiyaning tadqiqot jarayonlari to’g’risida tushuncha. 5. biotik va abiotik tabiat komponentlarining o’zaro munosabatlarini ilmiy asoslash. 6. landshaftda modda va energiya migratsiyasi xodisalarini ilmiy asoslash. ekologiya tirik organizmlarning atrof-muhit bilan bo’lgan o’zaro munosabatini ekotizimlarda o’rganadi, lekin ekotizim xudud jixatdan xoxlagan joy bo’lishi mumkin. bu borada tegishli tabiiy qonuniyatlardan foydalanish murakkab kechadi. shun...

Формат DOC, 82,0 КБ. Чтобы скачать "geografik ekologiya – tabiat komplekslari ekologiyasi to’grisidagi fan", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geografik ekologiya – tabiat ko… DOC Бесплатная загрузка Telegram