tabiat komplekslari tavsifi. o‘zbekistonning tabiiy geografik okruglari 7-sinf

PPT 2,5 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1675689932.ppt www.arxiv.uz 7-sinf geografiya darsligi asosida 45-mavzu: o‘zbekiston hududi tabiiy geografik tuzilishi jihatidan bir xil emas. agar respublikamizning shimoli-g‘arbiy, g‘arbiy qismi tekislikdan iborat bo‘lsa, aksincha, sharqiy va janubisharqiy qismi tog‘lardan, ular orasidagi vodiylar (botiqlar)- dan iborat. respublikaning tekislik va tog‘li qismi faqat geologik tuzilishi va relyefi jihatidan emas, balki hozirgi zamon tabiiy geografik xususiyatlari jihatidan ham bir-biridan farqlanadi. tog‘larda denudatsiya va eroziya jarayoni kuchli bo‘lib, nuragan jinslar tekislik qismida to‘planadi. tekislik qismi esa uzoq vaqt dengiz tagida qolib qalin cho‘kindi jinslar bilan qoplangan. tog‘li qismi esa, asosan, paleozoy va mezozoy jinslaridan tarkib topib, gersin va so‘nggi tektonik jarayonlar ta’sirida ko‘tarilib qolgan. o‘zbekistonning tekislik qismi iqlimi qurg‘oqchil bo‘lib, yozi juda isib ketsa, tog‘oldi va tog‘larda harorat nisbatan salqin bo‘lib, yog‘in ortib boradi. natijada, tuproq va o‘simlik jihatidan ham bir-biridan farqlanadi. ana shuning uchun o‘zbekiston hududining tekislik qismi bilan tog‘oldi va tog‘ qismi orasidagi tafovutlarni hisobga olib, uni quyidagi ikki qismga — …

mi ham, tog‘oldi va tog‘li qismi ham tabiiy sharoiti jihatidan farqlanuvchi yirik tabiiy hududiy kompleks — okruglarga bo‘linadi (35- rasm). o‘zbekiston hududini tabiiy geografik okruglarga ajratishning ular orasidagi tafovutlarni ilmiy jihatdan bilib olishdan tashqari, amaliy ahamiyati ham bor. chunki tabiiy boyliklardan oqilona foydalanib, ularni muhofaza qilish, xalq xo‘jaligi tarmoqlarini ixtisoslashtirish, eng avvalo, har bir okrug tabiati ichidagi tafovutlarni puxta bilishni taqozo etadi. o‘zbekistonning tekislik qismi 5 ta tabiiy geografik okrugga bo‘linadi: 1) ustyurt, 2) quyi amudaryo, 3) qizilqum, 4) quyi zarafshon, 5) orol. o‘zbekistonning tog‘oldi va tog‘li qismi esa 6 ta tabiiy geografik okrugga bo‘linadi: 1) surxondaryo, 2) qashqadaryo, 3) o‘rta zarafshon, 4) mirzacho‘l, 5) chirchiq-ohangaron, 6) farg‘ona. mazkur tabiiy geografik okruglar yuqorida qayd qilinganidek ayni vaqtda tabiiy hududiy komplekslardan iborat bo‘lib, ular kompleks tabiiy sharoiti (yer yuzasining tuzilishi, iqlimi, suvlari, tuproq-o‘simlik qoplami va boshq.)ga ko‘ra bir-biridan keskin farq qiladi. masalan, chirchiq-ohangaron tabiiy geografik okrugi o‘zbekistonning shimoli sharqida, sirdaryo bilan …

o‘zgarib, iyulning o‘rtacha harorati +26 +27°c, yanvarniki esa –2 –14°c atrofida bo‘ladi. yillik yog‘in miqdori 300–550 mm, g‘arbiy tyanshan tog‘larida 800—900 mm atrofida bo‘ladi. okrugdan sirdaryoning o‘ng irmoqlari — chirchiq, ohangaron daryolari oqib o‘tadi. tuproq-o‘simlik qoplami jihatidan balandlik mintaqalanish qonuniyatiga ega bo‘lib, o‘z ichiga adir, tog‘ va yaylov mintaqalarini oladi. o‘zbekistonning eng shimoli g‘arbida joylashgan ustyurt okrugining yer yuzasi dengiz sathidan 100–250 m balandlikdagi platodan iborat. platoning yerusti tuzilishi bir xil bo‘lmasdan, kichik balandliklardan, ular orasidagi botiqlardan iborat bo‘lib, atroflicha tikka jarliklar (chinklar) hosil qilib tushadi. ustyurt okrugi o‘zbekistonning shimoli g‘arbida joylashib, atrofi ochiq bo‘lganligi tufayli sovuq havo oqimi to‘siqsiz kirib keladi. natijada, yanvarning o‘rtacha harorati –10 –11°c ga tushib, ba’zan eng past harorat –38°c ga tushadi. yozi issiq, quruq, davomli bo‘lib, eng yuqori harorat +44°c ga yetadi. okrug tiðik cho‘l landshafti bilan tavsiflanadi.

tabiat komplekslari tavsifi. o‘zbekistonning tabiiy geografik okruglari 7-sinf - Page 4

tabiat komplekslari tavsifi. o‘zbekistonning tabiiy geografik okruglari 7-sinf - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tabiat komplekslari tavsifi. o‘zbekistonning tabiiy geografik okruglari 7-sinf" haqida

1675689932.ppt www.arxiv.uz 7-sinf geografiya darsligi asosida 45-mavzu: o‘zbekiston hududi tabiiy geografik tuzilishi jihatidan bir xil emas. agar respublikamizning shimoli-g‘arbiy, g‘arbiy qismi tekislikdan iborat bo‘lsa, aksincha, sharqiy va janubisharqiy qismi tog‘lardan, ular orasidagi vodiylar (botiqlar)- dan iborat. respublikaning tekislik va tog‘li qismi faqat geologik tuzilishi va relyefi jihatidan emas, balki hozirgi zamon tabiiy geografik xususiyatlari jihatidan ham bir-biridan farqlanadi. tog‘larda denudatsiya va eroziya jarayoni kuchli bo‘lib, nuragan jinslar tekislik qismida to‘planadi. tekislik qismi esa uzoq vaqt dengiz tagida qolib qalin cho‘kindi jinslar bilan qoplangan. tog‘li qismi esa, asosan, paleozoy va mezozoy jinslaridan tarkib topib, gersin va so‘nggi tektonik jar...

PPT format, 2,5 MB. "tabiat komplekslari tavsifi. o‘zbekistonning tabiiy geografik okruglari 7-sinf"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tabiat komplekslari tavsifi. o‘… PPT Bepul yuklash Telegram