orol tabiiy geografik okrugi 7-sinf

PPT 683,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1675690609.ppt diapositiva 1 7-sinf geografiya darsligi asosida 66-mavzu: orol tabiiy geografik okrugi turon tekisligining markaziy qismida, ustyurt okrugi bilan qizilqum okrugi orasida joylashgan. u shimolda qozog‘iston bilan, janubi sharqda qizilqum, janubda quyi amudaryo, g‘arbda ustyurt okruglari bilan chegaralanadi. tabiiy geografik o‘rganilish va paydo bo‘lish tarixi. orol va orolbo‘yi haqidagi dastlabki ma’lumotlarni miloddan avvalgi ii asrda yashagan geograf klavdiy ptolemey yozib qoldirgan. u tuzgan „dunyo xaritasi“da hozirgi orol dengizi o‘rnida „oks“ ko‘li tasvirlangan. ix asrda yashagan arab olimi ibn xurdodbex amu-sirdaryo „kurdor“ ko‘liga quyilgan desa, x asrda yashagan al-mas’udiy hozirgi orol ko‘lini „jurjoniya“, beruniy esa „xorazm“ ko‘li deb atagan. fransuz geografi delil 1723- yili tuzgan xaritasida orol botig‘ida joylashgan suv havzasini birinchi marta „orol“ deb nomlagan. orol dengizining tubi tektonik harakatlar ta’sirida cho‘kishi natijasida paydo bo‘lgan. orol cho‘kmasining ilk amudaryo va sirdaryo suvi bilan to‘lishi eramizdan avvalgi 1- ming yillikning birinchi yarmida ro‘y bergan. so‘ngra tabiiy omillar ta’sirida (amudaryo va sirdaryo …

ismida tipik sho‘rxoklar mintaqasi vujudga keldi. shunday qilib, sobiq dengizning qurigan qismida o‘ziga xos tabiiy komponentlarga ega bo‘lgan yangi „orolqum“ cho‘li paydo bo‘ldi. orolning qurigan qismida birbiridan ajralib qolgan uchta — shimoliy, sharqiy va g‘arbiy orollar saqlanib qolgan edi. lekin so‘nggi yillarda bug‘lanish tufayli sharqiy orol suv sathi pasayib, hozir qurib qolib, o‘rni sho‘rxok, sho‘rxok-botqoqqa aylanib qoldi. g‘arbiy qismidagi nisbatan chuqur ko‘l ma’lum vaqtgacha saqlanib qolishi mumkin. orol dengizining qurigan qismi tuz makoniga aylanib, atrof muhitga jiddiy xavf tug‘dirmoqda. shamol tuzlarni to‘zitishi oqibatida orolbo‘yi hududlariga tuz yog‘ini yog‘moqda. bu esa iqtisodiyotga, aholi salomatligiga salbiy ta’sir etmoqda. orolning qurigan qismidan tuz aralash chang-to‘zon uzoq masofalarga, hatto, o‘rta osiyo tog‘laridagi muzliklar yuzasiga tushib, uning erishini tezlashtirmoqda. tuz yomg‘iri, ayniqsa, unga yaqin bo‘lgan hududlarga katta iqtisodiy va ekologik zarar keltirmoqda. okrugning yerusti tuzilishi. orolning qurigan qismi yerusti tuzilishiga ko‘ra atrofidagi orol botig‘i tomon pasayib boruvchi tekislikdan iborat. lekin botiqning o‘rta qismida joylashgan sobiq …

-sharqiy va shimoliy sovuq va quruq shamollar ta’sirida bo‘lib, harorati pasayib ketadi. orol okrugida yanvarning o‘rtacha harorati mo‘ynoqda –5 –7°c ni tashkil etadi. qishda ba’zi yillari eng past harorat –32°c ga yetadi. yozda iyulning o‘rtacha harorati mo‘ynoqda +28°c bo‘lib, issiq harorat +38 +42°c ga yetadi. so‘nggi yillarda orol suv sathining pasayishi natijasida qish sovib, yozda harorat ko‘tarilib bormoqda. mo‘ynoqda 1960- yili yanvarning o‘rtacha harorati –4°c bo‘lgan bo‘lsa, hozir –8°c ni tashkil etmoqda. okrugda may oyidan boshlab shimoli g‘arbdan, g‘arbdan esuvchi havo massasi ta’sirida havo ilib, yog‘ingarchilik boshlanadi. okrugga yiliga o‘rtacha 80—100 mm atrofida yog‘in yog‘ib, uning 45 foizi bahorga, 10—11 foizi yozga to‘g‘ri keladi. tuproqlari. orol dengizi o‘rnida suvdan bo‘shagan hududlarning tuproq qoplami o‘ziga xosligi bilan ajralib turadi. bu o‘ziga xoslikni tuproqda tuzlarning yig‘ilishi, ularning sho‘rlashganligi va katta hududda sho‘rxoklarning mavjudligida ko‘rish mumkin. okrug hududining 80–90 foiz qismidagi tuproqlar o‘ta darajada sho‘rlashgan. o‘simlik va hayvonlari. okrugda tuproq turi va uning …

krugda yumronqoziq, qumsichqon, qo‘shoyoq, toshbaqa, tulki, bo‘ri va qushlar uchraydi. okrug tabiatini muhofaza qilish. orolning chekinishi oqibatida vujudga kelgan quruqlik yuzasidan qum ko‘chkilari va tuz aralash chang-to‘zonlar tarqalib, havoni ifloslab „tuz yomg‘iri“ yog‘dirmoqda. bu, o‘z navbatida, atrof-muhit tabiatini ifloslab, ham iqtisodiy, ham ekologik muammolarni keltirib chiqarmoqda. shu sababli bu jarayonning oldini olib, tabiatni muhofaza qilish uchun quyidagi vazifalarni amalga oshirish kerak: qum ko‘chkilarining oldini olish uchun shamol kuchi ta’sirini kamaytirish maqsadida har xil to‘siqlar, xususan, ixotalar, kulisalar barpo etish; eol relyefi mavjud bo‘lgan va tuz to‘zishi mumkin bo‘lgan hududlarda fitomelioratsiya tadbirlarini amalga oshirish; yaylovlardan chorvachilikda foydalanishdan oldin muhofaza choralarini amalga oshirish; orolning qurigan qismi landshaftini ma’lum joyda tabiiy holicha muhofaza qilish hamda alohida hudud sifatida (kelajak avlod uchun) saqlab qolish. orol tabiiy geografik okrugidan samarali foydalanishning quyidagi imkoniyatlari mavjud: orol tubida juda katta neft, gaz, fosforit, har xil qurilish materiallari va osh tuzi (zaxirasi 6,0 mlrd t) konlari bor; quruqlikka …

orol tabiiy geografik okrugi 7-sinf - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "orol tabiiy geografik okrugi 7-sinf"

1675690609.ppt diapositiva 1 7-sinf geografiya darsligi asosida 66-mavzu: orol tabiiy geografik okrugi turon tekisligining markaziy qismida, ustyurt okrugi bilan qizilqum okrugi orasida joylashgan. u shimolda qozog‘iston bilan, janubi sharqda qizilqum, janubda quyi amudaryo, g‘arbda ustyurt okruglari bilan chegaralanadi. tabiiy geografik o‘rganilish va paydo bo‘lish tarixi. orol va orolbo‘yi haqidagi dastlabki ma’lumotlarni miloddan avvalgi ii asrda yashagan geograf klavdiy ptolemey yozib qoldirgan. u tuzgan „dunyo xaritasi“da hozirgi orol dengizi o‘rnida „oks“ ko‘li tasvirlangan. ix asrda yashagan arab olimi ibn xurdodbex amu-sirdaryo „kurdor“ ko‘liga quyilgan desa, x asrda yashagan al-mas’udiy hozirgi orol ko‘lini „jurjoniya“, beruniy esa „xorazm“ ko‘li deb atagan. fransuz geografi delil...

Формат PPT, 683,5 КБ. Чтобы скачать "orol tabiiy geografik okrugi 7-sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: orol tabiiy geografik okrugi 7-… PPT Бесплатная загрузка Telegram