qo’qon xonligida unvon va mansablar

PPTX 16 pages 196.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 196.3 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tarix fakulteti sirtqi 301- guruh talabasi mirsaidov mirfozil yordamchi tarix nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tarix fakulteti sirtqi 301- guruh talabasi mirsaidov mirfozil yordamchi tarix mavzu: qo’qon xonligida harbiy, ma‘muriy, diniy unvon va mansablar va ularning davlat boshqaruvidagi o’rni. reja: qo’qon xonligidagi unvon va mansablar harbiy va harbiy-ma’muriy unvon va mansablar saroy unvon va mansablari diniy mansab va unvonlar qozixonadagi unvon va mansablar qo’qon xonligi xviii asrning boshlarida bo’linib ketgan ashtarxoniylar saltanatiga qarashli bir hududda tashkil topib, 1876 yilning fevral oyigacha mavjud edi. bu davlat xviii-xix asrlarda turkistonning tarixiy-siyosiy, xo’jalik va madaniy hayotida katta o’rin tutgan. qo’qon xonligining asoschisi ming qabilasinnng boshlig’i shohruhbiy (vafoti 1721 yil) hisoblanadi. xonlikda buxoro amirligiga o’xshab amir temur davrida shakllangan davlat boshqaruv tartibi va tuzumi mavjud edi. qo’qon xonligida joriy qilingan hap xil unvon va mansablar, vazifa va martabalar hamda amallarni o’rganish davlatchilik tarixini o’rganishda katta ahamiyat kasb …

2 / 16

» maqolasi juda ham dolzarb va qimmatlidir. markaziy osiyo davlatlarining «tarixini o’rganish tarixchi va huquqshunos olimlar oldila typgan muhim va aslo kechiktirib bo’lmaydigan vazifadir, chunkn bunday ilmiy izlanishlarning ilmiy va nazariy ahamiyati benihoya kattadir», deb yozadi bo’riboy ahmedov2 shu kabi mulohazalarga tayanib va o’nlab mahalliy tarixchilarning xix asrda yozib qoldirilgan, tarixiy asarlarining ma’lumotlari asosida bizni qiziqtirayotgan masalalarni yoritish yo’li bugungi kunga kelib yuzaga keldi. ayni paytda qo’qon tarixiga oid adabiyotlar soni ellikdan oshdi, ammo ulardagi muhim ma’lumotlar ilmiy izlanishlar doirasiga to’liq jalb etilmagan. bu ma’lumotlar tapqoq holda bo’lishiga qaramay muayyan bir tadqiqotni talab qiladi. qo’qon xonligidagi unvon, mansab va amallar haqida mahalliy mualliflardan «turkiston viloyatining gazeti» muharriri mullo. olim mahdum hoji «tarixi turkiston» nomli asarida3 to’xtalib o’tgan. u xonlikdagi amaldorlarnn 24 darajaga bo’lib, bu haqda quyidagilarni yozadi: «ho’qand xonliklari asrida joriy bo’lib turgan har xil mansablar, chunonchi: mingboshi va amirilashkarlik: mansabi. bu mansab voyennuy ministrlik qatorida bo’lub, ondin boshqa hukumatning …

3 / 16

b turardilar. yettinchi: noib. tomomi sarbozlar aning ixtiyorida bo’ladur. qo’qon xonligida unvon va mansablar ularning ijrochilarining vazifalari va martabalariga qarab harbiy, harbiy-ma’muriy, saroyning unvon va mansablari, ma’muriy vazifalariga hamda diniy va diniy qozixona amallariga bo’linar edi. xonlikda eng oliy va markaziy unvon “xon” (qoon-mo’g’ulcha so’z) unvoni bo’lib, uning hukumati cheklanmagan. farmon berish va uning bajarilishini nazorat etish salohiyatlari uning qo’lida edi. ming qabilasidan bo’lmish hokimlar shahrisabz, urgut, mog’iyon, urmitan viloyatlari va bekliklarida ham hukum surganlar. olimxon davrigacha (1798y.). ming qabilasidan rahbarlarning unvoni “biy” edi. olimxon 1805 yili birinchi bo’lib o’zini rasman “xon” deb e’lon qildi. oliy darajadagi unvon va mansablar: otaliq, beklarbegi, bey, devonbegi, xazinachi, inoq, eishkog’asi, parvonachi, dadxox, dasturxonsi, sarkor, sharbatdor, oftobachi, qorovulbegi (saroyda), tunqator, qo’shbegi. o’rta darajali unvonlar va amallar: kitobdor, risolachi, bakovul, mirzaboshi, sarmunshi, mehtari zakotxona, miroxur, shig’ovul. past darajadagi mansablar: salomog’asi, mirzo, fayzi, munshi, surnaychi, karnaychi, dafchi, chovquvchi, jarchi (bosh), shotir, zinbardor (egarchi), jilovdor. otaliq (t.)-xon …

4 / 16

mad biyning sultonxo’ja (eshonxo’ja qori toshkandiy) lashkar beklarbegini samimiyat bilan eslaydi. biy (t.)- turkiy qabilalarning peshvolari (buxoro amarotida ix darajali mansabdor) devonbegi (ar.-t.)- xon devonining sardori. (buxoroda xii darajali amaldor). qo’qon xonligi viloyatlaridan toshkent va dashti qipchoq mulkida ham devonbegi amali bo’lgan. lashkar beklarbegi davrida bu o’lkada hatto ikki nafar-hakim devonbegi va xudayberdi devonbegilar bu vazifani bajarganlar. ular xiroj va zakot ishlari, viloyatning hisob kitob ishlarini olib borganlar. hakim devonbegi toshkent, turkiston, chimkent va sayram yerlarida, xudayberdi esa pishpakkacha bo’lgan hududlarda devonbegi edi. xazinachi (ar.-f.)- davlat xazinasining hisob-kitobiga javobgar shaxs. viloyat markazida ham xazinachi bo’lgan. inoq (ar.)- xonning xos va sirdosh mulozimi. eshikog’asi (t.-m.) (chehraog’asi)- eshik oldidagi soqchi, posbon. xon maxramlarining va soqchi mulozimlarining sardori. notanish kishilarni xon huzuriga ijozotsiz qo’ymaslikka javob beradi. parvonachi (f.)- bu unvon boshqa unvonlarning egalariga ham beriladi. uning egasi o’zining xonga yaqinligidan foydalanib, xat va arizalarni saroyga olib kirib, u yerdan ketma ket parvonadek javobini …

5 / 16

faxriy unvoni a’lam (ar.)-faqih olim va shariat qoidalarining bilimdoni oxund (t.)- bilimli va madrasada o’qiydigan kishi sudur (ar.)- vaqf mulklarining daromadlariga va hisob-kitobiga javobgar kishi naqib (ar.)-oqsoqol, olim fiqhlarning yordamchilari mudarris (ar.) madrasa ustozi. xon tomonidan tayinlanib, yillik maosh olardi, ba’zan xon farmoni bilan mudarrisga “tarxon” ham berilgan. imomi jilav (ar)-safar va yurishlar paytida xon va rikob ahliga xizmat qiladigan imom muazzin (ar.)-musulmonlarni besh marotoba nomozga chaqiruvchi, azon aytuvchi so’fi jilav (ar.)-yurish va safarlarda xizmat qiladigan shaxs qozi ul-quzot (ar.)-qozilar qozisi (ya’ni adliya vaziri) qozi kalon (ar.f.)- poytaxtda va viloyat markazlaridagi qozilarning va qozixona ishlarining ustidan nazorat qiladilar. qozii mutloq (ar.)-bosh qozi. qozi rais (ar.)-qo’shinlarda askariya muftisi bergan fatvolazrning ijro etilishi ustidan nazorat qiladi. muftiy (ar.)- ya’ni fatvo beruvchi muftiy askar (ar.)-qo’shin muftisi xonlikda shayx ul-islom eng yuqori martabali ruhoniy kishi edi. u diniy marosimlarning aniq bajarilishi ustidan nazorat qilardi. har bir davlatning boshqaruv tizimida amaldor shaxslarning o’rni kattadir. turkiston …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo’qon xonligida unvon va mansablar"

nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tarix fakulteti sirtqi 301- guruh talabasi mirsaidov mirfozil yordamchi tarix nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tarix fakulteti sirtqi 301- guruh talabasi mirsaidov mirfozil yordamchi tarix mavzu: qo’qon xonligida harbiy, ma‘muriy, diniy unvon va mansablar va ularning davlat boshqaruvidagi o’rni. reja: qo’qon xonligidagi unvon va mansablar harbiy va harbiy-ma’muriy unvon va mansablar saroy unvon va mansablari diniy mansab va unvonlar qozixonadagi unvon va mansablar qo’qon xonligi xviii asrning boshlarida bo’linib ketgan ashtarxoniylar saltanatiga qarashli bir hududda tashkil topib, 1876 yilning fevral oyigacha mavjud edi. bu davlat xviii-xix asrlarda turkistonning tarixiy-siyosiy, xo’jalik va madaniy hayotida k...

This file contains 16 pages in PPTX format (196.3 KB). To download "qo’qon xonligida unvon va mansablar", click the Telegram button on the left.

Tags: qo’qon xonligida unvon va mansa… PPTX 16 pages Free download Telegram