idrok haqida umumiy tushuncha

PPTX 11 pages 121.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 121.7 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu:idrok haqida umumiy tushuncha mavzu:idrok haqida umumiy tushuncha idrok tushunchasi lotin tilida «regserio» qabul qilish, idrok deb nomlanadi, uning yuqori bosqichi esa «appersensiya» (lotincha regseryo idrok, qabul qilish) deyiladi. idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo‘lib hisoblanganligi sababli barcha ruhiy holatlar, hodisalar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni, egallangan bilimlar, tajribalar, ko‘nikmalar bir davrning o‘zida namoyon bo‘ladi, aks ettirishda ishtirok qiladi. idrok yoki qabul qilish shaxsning ob’ektivreallikdagi voqea- xodisalarning va predmetlarni aks ettirishdagi murakkablik, yaxlitlik va to‘laligi bilan sezgirdan farq qiluvchi ruhiy jarayondir. sezgilar yordamida predmetlarning, narsa va xodisalarning ayrim tomonlari, ba’zi xususiyatlari bilib olinadi. har bir predmet yoki voqea-xodisada ayrim belgilardan tashqari turlicha sifatlar va xususiyatlarning yaxlit kompleksi mujassam bo‘ladiki, odam ularni butun formada, yaxlit tarzda aks ettiradi.shuning uchun ham sezgilarga qaraganda idrok voqelikni aks ettirishning murakkab tomonidir. idrok jarayonida narsalar obrazini to‘la aks attrishining sababi shundaki, odam miyasida hayot davomida turli-tuman qo‘zg‘aluvchilar ta’siri tufayli juda …

2 / 11

ishi tufayli bosh miya katta yarim sharlarining pustida yuzaga keladigan shartli reflekslar, ya’ni vaqtli nerv bog‘lanishlari ekanligini kursatib bergan. bunda tashqi olamdagi narsalar yoki xodisalar kompleks qo‘zg‘atuvchilar tarzida ta’sir qiladi. bu kompleks qo‘zg‘atuvchilar analizatorlarning miya pustidagi kismlarida murakkab analiz va sintez kilinadi. idrok sezgilarga nisbatan miya analitik- sintetik faoliyatining yuksak formasi xisoblanadi. idrokning nerv-fiziologik asosi xam sezgilarning nerv-fiziologik asosiga qaraganda murakkabdir. idrok jarayonining nerv-fiziologik asosida bir necha sezgi a’zolariga barobar ta’sir etuvchi kompleks qo‘zg‘atuvchilarning ta’siri natijasida bosh miya pustida xosil bo‘ladigan sintez jarayoni, ya’ni vaqtli bog‘lanishlar (shartli reflekslar)ning xosil bulishi yotadi. bundan tashkari, idrok jarayonining nerv-fiziologik asosi birinchi va ikkinchi signallar sistemalarining faoliyatlari bilan xam bog‘liqdir. idrok obrazining yuzaga kelishidan iborat murakkab jarayonning asosi ichki analizator va analizatorlararo bog‘lanishlar sistemasidir. bunday bog‘lanishlar qo‘zg‘atuvchilarni farklashning eng kulay sharoitlarini va narsalar xususiyatlarining murakkab butunlik sifatida o‘zaro munosabatlarini xisobga olishni ta’minlaydi. tashqi ta’sir katta yarim sharlar po‘stlog‘ida birlashtiriladi, organizmning bir qancha qo‘zg‘ovchilar ta’siriga …

3 / 11

tiyorsiz idrokni vujudga keltiradi. ixtiyoriy idrokda odam uz oldiga muayyan maqsad, vazifa kuygan bo‘ladi. ixtiyoriy idrokda odam shunchaki eshitmaydi, balki tinglaydi, shunchaki kuzdan kechirmaydi, balki sinchiklab kuradi. ixtiyoriy idrok kup xollarda biron faoliyatning tarkibiga kirgan bo‘ladi. kuzatish ixtiyoriy idrokning turlaridan biri xisoblanadi. kuzatish maqsadga qaratilgan, uyushgan, ozmi-kupmi kupirok vaqt davom etadigan idrokdir. kuzatishda, odatda, kishi uz oldiga maqsad kuyadi: biron-bir ob’ekt, xodisa yuz beruvchi uzgarishlarni kuzatadi. tevarak olamdagi narsalarni idrok qilish bilan birga, biz ularning fazoviy xususiyatlarini – shakli, katta-kichikligi, o‘zaro bir-biridan va bizdan kanchalik uzoq-yaqinligini xam idrok qilamiz. xodisalarni idrok qilarmiz, biz ularning vaqt xarakteristikalirini –odamning tugma xususiyati xisoblanmaydi. agar yosh gudakning, shuningdek, onadan kur bo‘lib tugilib, keyinchalik operatsiya qilish orqali kuzi ochilgan kishilarning xatti-xaraktini kuzatsak, bunga ishonch xosil qilish qiyin eas. yosh go‘dak tepaga osib qo‘yilgan o‘yinchoqqa tomon qo‘l cho‘zish va uni ushlashni ko‘p marta mashq qilish natijasida o‘rganib oladi. avvaliga esa, o‘yinchoq o‘zining rangdorligi bilan bolaning e’tiborini …

4 / 11

qilishda binokulyaar ko‘rish ishga tushadi, ikki kuz bilan kuriladi. ikki kuz bir-biridan ma’lum oraliqda bo‘lgani uchun narsaning ung va chap kuz tur pardalariga tushgan surati bir-biriga aynan uxshash bo‘lmaydi. xar bir kuz narsaning unga qaragan tomonini ko‘proq kuradi. ikki kuzdan xar biri orqali olingan va bir-biridan bir oz farklanuvchi suratlar birga kushilishi natijasida yagona, lekin xamma obraz yuzaga keladi. xajmi idrok qilishda yorug va soyaning joylashuvini xisobga olish katta axamiyatga ega. narsaning burtib chikkan kismi odatda yaxshi yoritilgan bo‘ladi. vaqtni idrok qilish deyilganda, xodisalar ketma-ketligi va davomiyligini miyada aks etishi tushuniladi. xodisalarning vaqt jixatidan yondosh ta’sir kursatishlari sababli shartli refleks bog‘lanishlarining vujudga kelishi bilan natijada xodisalar miyada izchil aks etadi. chakmok chakishi bilan momakaldirok va bulut bilan yomgir o‘zaro sabab natija alokalariga kura xam, shuning bilan birga,o‘zaro muayyan tartibda va faqat vaqt jixatdan bog‘lanishiga kura xam aks etishi mumkin. idrokning muhim jabhalari va tarkiblari mohiyatiga kiruvchilar qatoriga ko‘z bilan aks …

5 / 11

(yunoncha doira, aylana) harakat, harakatlanuvchi jismlarni ko‘z qorachig‘i yordamida aniqtasvirini aks ettirishidir. 6. torsion (fransuzcha aylantirish) harakat ko‘z o‘qi atrofida jismlarni aylanib to‘rgan holda qayd qilishdir. 7. version (lotincha harakatlanaman, aylanaman demakdir) harakat ko‘zning makro harakatlari doirasiga kirib, ko‘rish burchagini kuzatish, tezlikni o‘zgartirmasdan kuzatiluvchi ob’ektni idrok qilishda ishtirok etishidir. 8. vergen (lotincha og‘ish, qiyshayish) harakat ko‘zning makro harakatlari tarkibiga kirib, o‘ng va chap ko‘zlarining ko‘rish o‘qlari burchagi o‘zgarishiga olib keladi va hokazo. idrok fazo, vaqt va harakat idroklariga bo‘linadi. fazoni (idrok) teri sezgilari va muskul harakat vositasi bilan idrok etganda ko‘z bilan qarab ham, ko‘z bilan qaramasdan ham ilrok qilish mumkin. fazoviy munosabatlarni farqlashning muhim mohiyatlaridan biri. narsalarning boshqa narsalarga yoki kuzatuvchiga nisbatan yo‘nalishlarini idrok qilishdan iboratdir. harakatni idrok qilish narsalarning fazodagi holatining o‘zgarganligini aks ettirishdan iboratdir. vaqt fazo kabi materiya mavjudligining asosiy imkonlaridan biridir. vaqtni ilrok qilish vahiylikdagi hodisalarning davomiyligini, tezligini va izchilligi aks ettirishdan iborat. fazo munosabatlarini, narsalarning …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "idrok haqida umumiy tushuncha"

mavzu:idrok haqida umumiy tushuncha mavzu:idrok haqida umumiy tushuncha idrok tushunchasi lotin tilida «regserio» qabul qilish, idrok deb nomlanadi, uning yuqori bosqichi esa «appersensiya» (lotincha regseryo idrok, qabul qilish) deyiladi. idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo‘lib hisoblanganligi sababli barcha ruhiy holatlar, hodisalar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni, egallangan bilimlar, tajribalar, ko‘nikmalar bir davrning o‘zida namoyon bo‘ladi, aks ettirishda ishtirok qiladi. idrok yoki qabul qilish shaxsning ob’ektivreallikdagi voqea- xodisalarning va predmetlarni aks ettirishdagi murakkablik, yaxlitlik va to‘laligi bilan sezgirdan farq qiluvchi ruhiy jarayondir. sezgilar yordamida predmetlarning, narsa va xodisalarning ayrim tomon...

This file contains 11 pages in PPTX format (121.7 KB). To download "idrok haqida umumiy tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: idrok haqida umumiy tushuncha PPTX 11 pages Free download Telegram