viruslar klassifikatsiyasi

PPTX 18 pages 83.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.5 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

powerpoint presentation viruslar klassifikatsiyasi rustamjonova rayyona 1. zamonaviy virusologiyada tasniflash usullari 2. viruslarning asosiy guruhlari 3. viruslarning tasnifi tizimlari reja: viruslarning klassifikatsiyasi tarixi 1960-yillarda, baltimore klassifikatsiyasi viruslarni ularning genomining rnk yoki dnk tuzilishiga va replikatsiya mexanizmiga asoslanib 7 guruhga ajratdi, bu virusologiyada katta yutuq bo'ldi. 1970-yillardan boshlab, molekulyar biologiya yutuqlari tufayli, taxminan 10000 dan ortiq viruslarning genetik ketma-ketligi o'rganildi va bu yangi, filogenetik klassifikatsiya tizimlarining rivojlanishiga olib keldi. dastlabki viruslarni tasniflash asosan ularning morfologiyasi (shakli va o'lchami) va mezbon organizmlarga (bakteriyalar, o'simliklar, hayvonlar) ko'ra amalga oshirilgan, bu esa 20-asr boshlarida ancha sodda edi. viruslarning replikatsiya sikli viruslarning replikatsiya sikli 5 bosqichdan iborat boʻlib, unda virus dnk yoki rnk genomini mezbon hujayrasiga kiritadi va 37°s haroratda yangi virus zarralarini hosil qilish uchun hujayra mexanizmlaridan foydalanadi. retroviruslar, masalan, hiv, teskari transkriptaz fermenti yordamida rnk genomini dnkga oʻtkazib, mezbon hujayraning dnksiga integratsiya qiladi, bu esa keyinchalik 100 dan ortiq virus zarralarining hosil boʻlishiga …

2 / 18

hujayra retseptorlari bilan o’zaro ta’sirlashuviga va immun tizimining javobiga bog’liq bo’lib, masalan, gripp virusi aqshda har yili 30 000 dan ortiq o’limga sabab bo’ladi. viruslarning patogenligi ularning replikatsiya tezligiga va hujayra shikastlanish mexanizmlariga bog’liq. masalan, ebola virusi gvineya kabi mamlakatlarda yuqori o’lim darajasiga (70% dan yuqori) ega bo’lgan gemorragik isitmani keltirib chiqaradi. retroviruslar oiv (odam immunitet tanqisligi virusi), retroviruslar oilasiga mansub boʻlib, dunyo boʻylab 37 milliondan ortiq odamni yuqtirgan va jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining maʼlumotlariga koʻra, afrika qitʼasida eng yuqori tarqalgan. retroviruslar oʻzining genetik materialini rnk shaklida saqlaydi va teskari transkripsiya jarayoni orqali hujayra dnksiga birlashtiradi, bu esa 1970-yillarda amerika qoʻshma shtatlarida kashf etilgan muhim xususiyat hisoblanadi. retroviruslarning baʼzi turlari, masalan, onkogen retroviruslar, hujayralarni oʻsishini nazorat qiluvchi genlarga taʼsir qilib, saraton kasalliklarini keltirib chiqarishi mumkin, bu esa 10 dan ortiq turdagi saraton kasalliklarining rivojlanishiga sabab boʻlishi mumkin. ictv klassifikatsiyasi ictv viruslarni ularning genom tuzilishi (rnk yoki dnk), kapsid simmetriyasi (spiral, …

3 / 18

, boshqalari, masalan, tobacco mosaic virusi, tayoqcha shaklida bo'ladi, bu esa ularning genetik tuzilishi va replikatsiya mexanizmlariga bog'liq. viruslarning shakli juda xilma-xil bo'lib, 20 dan 400 nanometrgacha o'zgarib turadi va bu o'lcham bakteriyalardan ancha kichik bo'lib, elektron mikroskop yordamida ko'rish mumkin. bakteriofaglar kabi ba'zi viruslar murakkab tuzilishga ega bo'lib, ularning bosh qismi 50-100 nanometr, dumi esa 200 nanometrga yetishi mumkin va ularning ko'pchiligi yerning turli burchaklarida, shu jumladan, o'zbekistondagi tuproqlarda topilgan. baltimore klassifikatsiyasi балтимор классификацияси, ўз вақтида вирусология соҳасидаги муҳим воқеа бўлиб, дунё бўйлаб вирусларни таснифлашда кенг қўлланилади ва вирусологиянинг ривожланишига катта ҳисса қўшди. балтимор классификацияси 7та асосий гуруҳга бўлинади, улар вируснинг генетик материали ва транскрипция механизмига асосланади, бу 1971 йилда дэвид балтимор томонидан таклиф этилган. бу классификацияда рнк вируслари (1, 2, 3, 4-гуруҳлар) ва днк вируслари (5, 6, 7-гуруҳлар) ажратилади, булар генетик материалнинг тури ва транскрипция усулларига кўра фарқ қилади. масалан, 7-гуруҳга тегишли ретровирус ўз рнксини днкга кўчиради. rnk …

4 / 18

ayvonlar va bakteriyalarni yuqtiradigan 1000 dan ortiq virus turlari mavjud bo'lib, ularning ba'zilari, masalan, gripp virusi kabi, yillik epidemiologik o'zgarishlarga uchraydi. viruslarning ko'pchiligi faqatgina mezbon hujayralar ichida ko'payadi, masalan, 100 nm dan kichik o'lchamdagi viruslar hujayra membranasini o'zlashtirish orqali kirib, hujayra mexanizmlarini nazorat qiladi. litik va lizogen sikllar lizogen sikl davomida, masalan, lambda fagi o'zining dnksini bakteriya xromosomasiga qo'shib, provirus holatida saqlanib qoladi va bakteriya hujayrasi ko'payishi bilan birga ko'payadi. bu jarayon shimoliy amerikadagi ko'plab laboratoriyalarda o'rganilgan. bakteriofaglar, masalan, t4 fagi, litik sikl orqali e. coli bakteriyalariga hujum qilib, 20 daqiqadan keyin 100 ga yaqin yangi virus zarralarini hosil qiladi va bakteriya hujayrasini yo'q qiladi. litik va lizogen sikllar o'rtasidagi tanlov, virusning genetik tuzilishiga va atrof-muhit omillariga, shu jumladan bakteriya hujayrasining sog'lig'iga va 37°c kabi temperatura sharoitlariga bog'liq. virus oilalari va jinslari picornaviridae oilasi, 4 ta genus bilan, ko'plab keng tarqalgan inson virusli kasalliklarini, jumladan, sovuqtepalik va poliomiyelitni keltirib chiqaradi; …

5 / 18

qoʻllanilishini kengaytirishga yordam beradi. taxminan 10 31 bakteriofag, yer sayyorasida mavjud boʻlgan bakteriyalar sonidan ancha yuqori boʻlib, ularning ekologik muvozanatdagi ahamiyatini ta'kidlaydi va global virus genofondining ulkan qismini tashkil qiladi. bakteriofaglarning 100 dan ortiq turkumga boʻlinishi, ularning genetik tuzilishi va replikatsiya mexanizmlarining xilma-xilligini aks ettiradi, masalan, t4 fagi kabi murakkab tuzilmali faglar ham mavjud. dnk viruslari днк вирусларининг геном ўлчами 5 килобаза жуфтлигидан тортиб, 1,2 мегабаза жуфтлигигача ўзгариб туради ва бу уларнинг генетик мураккаблиги ва патогенлигига таъсир қилади, масалан, герпес вируслари. африкадаги баъзи тропик минтақаларда тарқалган днк вируслари, хусусан, гепатит в вируси, жигар сиррози ва жигар саратони каби жиддий касалликларга олиб келиши мумкин. днк вирусларининг 70% дан ортиғи, хусусан, парвовирус ва аденовирус кабилар, инсон ва ҳайвонларда турли касалликларга, масалан, шамоллаш ва нафас йўллари инфекцияларига сабаб бўлади. viruslarning genetik materiali oʻsimlik viruslari, jumladan, tobamoviruslar, odatda rnk genomiga ega boʻlib, bu genomlar 6000-10000 nukleotidlardan iborat va yaponiya olimlarining kuzatuvlariga ko'ra, ularning replikatsiyasi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "viruslar klassifikatsiyasi"

powerpoint presentation viruslar klassifikatsiyasi rustamjonova rayyona 1. zamonaviy virusologiyada tasniflash usullari 2. viruslarning asosiy guruhlari 3. viruslarning tasnifi tizimlari reja: viruslarning klassifikatsiyasi tarixi 1960-yillarda, baltimore klassifikatsiyasi viruslarni ularning genomining rnk yoki dnk tuzilishiga va replikatsiya mexanizmiga asoslanib 7 guruhga ajratdi, bu virusologiyada katta yutuq bo'ldi. 1970-yillardan boshlab, molekulyar biologiya yutuqlari tufayli, taxminan 10000 dan ortiq viruslarning genetik ketma-ketligi o'rganildi va bu yangi, filogenetik klassifikatsiya tizimlarining rivojlanishiga olib keldi. dastlabki viruslarni tasniflash asosan ularning morfologiyasi (shakli va o'lchami) va mezbon organizmlarga (bakteriyalar, o'simliklar, hayvonlar) ko'ra amalga...

This file contains 18 pages in PPTX format (83.5 KB). To download "viruslar klassifikatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: viruslar klassifikatsiyasi PPTX 18 pages Free download Telegram