viruslarning genetik muhandisligida qo‘llanilishi

DOCX 6 pages 18.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

viruslarning gen muhandisligida qoʻllanilishi hurmatoy qutbiddinova 📝annotatsiya viruslardan genetik muhandislikda, xususan genlarni hujayralarga yetkazishda vektor sifatida foydalaniladi. ularning yuqumli xususiyati va genetik materialini hujayraga kiritish qobiliyati shu jarayonda muhim ahamiyatga ega. genetik terapiya va transgen organizmlar yaratishda keng qo'llaniladi. 🔑kalit so'zlar. viruslar, gen muhandisligi, gen terapiyasi, vektorlar, dnk, rnk, transduksiya, modifikatsiya, klonlash, inserts, viruslarning genetik muhandislikdagi ahamiyati o'simlik viruslari, poytaxt tokiodan olingan tobacco mosaic virus (tmv) kabi, o'simlik genomiga yangi genlarni kiritish va o'simlikning genetik xususiyatlarini o'zgartirishda ishlatiladi, natijada hosildorlikni 15% ga oshirishga yordam beradi. viruslar, masalan adenoviruslar va retroviruslar, genlarni hujayralarga samarali yetkazishda muhim vosita bo'lib, 20 dan ortiq gen terapiyasi klinik sinovlarida qo'shma shtatlarda qo'llanilgan. bakteriofaglar, bakteriyalarga hujum qiluvchi viruslar, 100 yildan ortiq vaqt davomida bakteriyalardagi genlarni o'zgartirishda, xususan, genetik muhandislikning yangi usullarida, masalan crispr-cas9 texnologiyalarida ishlatilgan. gen terapiyasida viruslardan foydalanish gen terapiyasida adeno-assosiatsiyalangan viruslar (aav) kabi 9 ta turli virus vektorlari qo‘llaniladi va ularning samaradorligi 70% dan …

2 / 6

abi retroviruslar genomga integratsiya qilish orqali uzoq muddatli gen ifodasini ta'minlaydi, ammo bu genomning o'zgarishiga va potentsial onkogen effektlardan xavotirga olib kelishi mumkin, masalan, aqshda o'tkazilgan ba'zi klinik tadqiqotlarda kuzatilgan. adeno-assosiatsiyalangan viruslar (aav) nisbatan past immunogenlikka ega va turli xil to'qimalarga nisbatan tropizmga ega, ammo ular nisbatan kichik genom hajmini (taxminan 4,7 kb) o'z ichiga oladi, bu genlarning yetkazilishini cheklaydi, ayniqsa, murakkab gen terapiyasi uchun. virusli vektorlar, masalan, adenoviruslar yordamida 1000 tagacha genni bir vaqtning o'zida inson hujayralariga yetkazish mumkin, ammo ular immun tizimining kuchli javobini keltirib chiqarishi mumkin, ayniqsa, takrorlangan qo'llashda. viruslar yordamida hayvonlarning genetik modifikatsiyasi viruslar yordamida qo'y genlariga 5 dan ortiq yangi genlar kiritish orqali, aqshning kaliforniya shtatida sut tarkibini o'zgartirish bo'yicha tadqiqotlar olib borilgan. oiv virusining qobiq oqsili, taxminan 200 dan ortiq turdagi hujayralarga genetik material yetkazish uchun vektor sifatida 21-asr boshlaridan beri ishlatilmoqda. genetik muhandislikda, rossiyada olib borilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, adenoviruslar 10% dan yuqori …

3 / 6

mumkin. viruslarning genetik modifikatsiyasi orqali yangi kasalliklarning paydo bo'lish xavfi, masalan, yaponiyada 2011 yildagi fukushima falokati natijasida radiatsiyaga uchragan viruslarning o'zgarishi misolida ko'rsatilganidek, 50 yildan ortiq muddatga atrof-muhitga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. transgenik o'simliklarni yaratishda viruslar o'simlik genomiga 10 kb dan kichik bo'lgan genlarni kiritishda, masalan, pomidor va kartoshka kabi ekinlarga, agrobacterium tumefaciens bakteriyalari o'rniga virusli vektorlardan foydalanish samaradorligi 90% ga yetadi. qo'shma shtatlarda olib borilgan tadqiqotlarda, 3 ta turli xil virusli vektorlardan foydalanib, qurg'oqchilikka chidamli paxta navlarini yaratishga erishildi, bu hosildorlikni 15-20% ga oshirdi. virusli vektorlar yordamida, dunyoning turli mintaqalarida, shu jumladan, o'zbekistonning qurg'oqchil hududlarida, 5 dan ortiq yangi don ekinlari navlari yaratildi, bu ularning kasalliklarga chidamliligini oshirdi. virus vektorlari turlari adenovirus vektorlari, 5-10 kb gacha bo‘lgan genlarni o‘z ichiga olishi mumkin va ko'plab hujayra turlariga yuqishi bilan mashhur bo'lib, amerika qo'shma shtatlarida keng qo'llaniladi. lentivirus vektorlari, jumladan hiv-1 dan olingan, 8 kb gacha genlarni olib yurishi mumkin va …

4 / 6

tli yetkazish bo‘yicha tajribalar o‘tkazildi, natijalar esa 2023-yilgi “genetika” jurnalida chop etildi. lentiviruslar, retroviruslar oilasiga mansub bo‘lib, 98% samaradorlik bilan inson xujayralariga genlarni integratsiya qilish imkonini beradi, ayniqsa, immunitet tizimi hujayralariga nisbatan samaraliroqdir. virusli vektorlarning xavfsizligi va xavf-xatarlarini baholash lentivirusli vektorlarning uzoq muddatli ekspressiya qilish qobiliyati, 5 dan 10 yilgacha bo'lgan davrda kuzatilishi mumkin, lekin shu bilan birga, buyuk britaniya tadqiqotchilari tomonidan aniqlanganidek, genotoksik ta'sirlar xavfini ham oshiradi. virusli vektorlarning immunogenligi, ya'ni 1-3% hollarda sog'lom odamlarda ham allergik reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkinligi, shuningdek, aqsh olimmlarining tadqiqotlariga ko'ra, insertional mutagenez xavfi mavjud. virusli vektorlarning genomga tasodifiy integratsiyasi natijasida onkogenlarni faollashtirish ehtimoli, masalan, adeno-assosiatsiyalangan viruslar (aav) bilan ishlashda 10-6 dan kam bo'lsa-da, yevropa mamlakatlarida bu xavfni kamaytirish bo'yicha qo'shimcha choralar ko'riladi. kelajakdagi tadqiqot yo'nalishlari crispr-cas tizimlari bilan birgalikda viruslarning o'ziga xos xususiyatlaridan foydalangan holda, 5-10 yil ichida saraton hujayralarini aniq nishon olish va yo'q qilish bo'yicha yangi strategiya ishlab chiqilishi mumkin, bu …

5 / 6

n terapiyasi, gen klonlash va yangi terapevtik vositalar yaratishda katta imkoniyatlar ochib beradi, ammo ularning xavfsizligi va nazorati muhim ahamiyatga ega. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. anderson, w.f. (1998). human gene therapy. nature, 392(6679), 25-30. 2. naldini, l., blömer, u., gallay, p., ory, d., mulligan, r., gage, f.h., ... verma, i.m. (1996)

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "viruslarning genetik muhandisligida qo‘llanilishi"

viruslarning gen muhandisligida qoʻllanilishi hurmatoy qutbiddinova 📝annotatsiya viruslardan genetik muhandislikda, xususan genlarni hujayralarga yetkazishda vektor sifatida foydalaniladi. ularning yuqumli xususiyati va genetik materialini hujayraga kiritish qobiliyati shu jarayonda muhim ahamiyatga ega. genetik terapiya va transgen organizmlar yaratishda keng qo'llaniladi. 🔑kalit so'zlar. viruslar, gen muhandisligi, gen terapiyasi, vektorlar, dnk, rnk, transduksiya, modifikatsiya, klonlash, inserts, viruslarning genetik muhandislikdagi ahamiyati o'simlik viruslari, poytaxt tokiodan olingan tobacco mosaic virus (tmv) kabi, o'simlik genomiga yangi genlarni kiritish va o'simlikning genetik xususiyatlarini o'zgartirishda ishlatiladi, natijada hosildorlikni 15% ga oshirishga yordam beradi. vir...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.2 KB). To download "viruslarning genetik muhandisligida qo‘llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: viruslarning genetik muhandisli… DOCX 6 pages Free download Telegram