Back

"tole imon huraviyning 'badoyi ul-lug'at' 'abushqa' lug'at mahmud yoqub changiyning kelurnoma lug'ati"

PPTX 18 pages 198.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 18
powerpoint presentation tole imon huraviyning "badoyi ul-lug'at" "abushqa" lug'at mahmud yoqub changiyning kelurnoma lug'ati shermatova marjona 1. mahmud yoqub changʻiyning maktubiy lugʻati 2. abushqa lugʻati 3. toʻle imom huroviyning "badoyiy ul-lugʻat" asari reja: changiy epistolyar lugʻatidagi dialektizmlar mahmud yaqub changiyning xatlarida uchraydigan dialektizmlar orasida 5 ta turli soʻz turkumi va 10 dan ortiq morfologik xususiyatlarga ega boʻlgan soʻzlar aniqlangan. lugʻatda qayd etilgan dialektizmlarning 30 foizi samarqand va toshkent viloyatlarining chegaradosh hududlarida ishlatilgan soʻzlar bilan oʻxshashliklarni namoyon qiladi. changiy epistolyar lugʻatida buxoro viloyatining 15 ga yaqin qishloqlarida qoʻllangan 20 dan ortiq dialektizmlar qayd etilgan boʻlib, ularning aksariyati oʻzbek tilining janubiy shevalariga mansubdir. "badoyiy ul-lugʻat"dagi dialektizmlar asar, taxminan 30 ta turli xil soʻz turkumlariga mansub 200 dan ortiq dialektizmlarni oʻz ichiga oladi, ularning koʻpchiligi kundalik hayotga oid. "badoyiy ul-lugʻat"da qayd etilgan dialektizmlar orasida 50 ga yaqin oʻzbek tiliga xos boʻlmagan arabcha va forscha soʻzlarning mahalliy talaffuzi ham uchraydi. "badoyiy ul-lugʻat"da 150 ga …
2 / 18
g mavjudligi bilan tasdiqlanib, o‘zbekiston milliy kutubxonasi va jahonning boshqa yirik arxivlarida saqlanmoqda. ikki lug'atning taqqoslash tahlili, 500 ga yaqin so‘zning ma’noviy va fonetik o‘zgarishlarini kuzatish imkonini berib, turkiy tillar tarixini o‘rganishda muhim ahamiyatga ega. "badayi ul-lug'at" va mahmud yaqub changining epistolyar lug'ati, 15-16-asrlarda buxoro va samarqand shaharlarida keng qo‘llanilgan bo‘lib, zamonaviy tilshunoslik uchun 200 dan ortiq so‘zning etimologiyasini aniqlashga yordam beradi. ikki lugʻatning taqqoslanishi: umumiylik va farqlar "badayi ul-lug'at"da arab va fors tillaridan olingan so'zlarning keng qo'llanilishi kuzatiladi, changiyning lug'atida esa turkiy so'zlarning ulushi yuqori. ikkala lug'at ham 19-asr buxoro shahrida yaratilgan bo'lsa-da, "badayi ul-lug'at" asosan adabiy tilga, changiyning asari esa kundalik hayot va xat yozishga oid tilga yo'naltirilgan. "badayi ul-lug'at"da 1500 ga yaqin so'z mavjud bo'lib, changiyning epistolyar lug'ati esa taxminan 700 ga yaqin so'zni o'z ichiga oladi, bu ikki asar hajmi jihatidan sezilarli farqni ko'rsatadi. kelajakdagi tadqiqotlar uchun takliflar ikki lug‘atning leksik tarkibiy qismlarini (masalan, dialektizmlar, arxaizmlar …
3 / 18
нг лексик-семантик хусусиятларини очиб беради. тошкентдаги ва бошқа марказлардаги архивларда сақланаётган абушқа лексиконига оид қўлёзма нусхаларнинг матн-критик таҳлили, лексиконнинг тузилиши ва тилшуносликдаги ўрнини аниқроқ белгилашда муҳим аҳамиятга эга. мавзудаги тадқиқотлар кўрсатишича, абушқа лексиконидаги айрим атамаларнинг маънолари 15-16-асрлардаги туркий ёзма манбалардаги шаклларидан фарқ қилади, бу эса тилнинг тарихий эволюциясини кузатиш имконини беради. epistolyar lugʻatning tuzilishi va xususiyatlari lugʻatda har bir soʻzning maʼnosi, sinonimlari va misollar bilan qoʻllanilishi, shuningdek, baʼzi soʻzlarning etimologiyasi 10 dan ortiq manbalarga tayanib keltirilgan. mahmud yaqub changʻiyning “epistolyar lugʻat”i 18-asr buxoro shahrida yozilgan boʻlib, taxminan 500 ga yaqin soʻz va iboralarni oʻz ichiga oladi, ularning aksariyati fors-tojik tiliga mansub. asar epistolyar janrga xos xususiyatlarga ega boʻlib, xatlar shaklida yozilgan, bu esa lugʻatning tarkibida 20 ga yaqin turli xil mavzularni yoritgan maktublarning mavjudligini koʻrsatadi. toʻle imom ҳuraviy va uning "badoyiy ul-lugʻat" asari "бадоий ул-луғат"даги маълумотлар марказий осиёдаги 12-асрдаги маданият, тарихи ва ижтимоий ҳаётига оид қимматли маълумотларни ўз ичига олади, …
4 / 18
a arab tillari bilan bogʻliq turkiy leksik birliklarni oʻrganishda beqiyos manba hisoblanadi. "badoyiy ul-lugʻat"ning qoʻlyozma nusxalari turkiya, oʻzbekiston va boshqa mamlakatlardagi kutubxonalarda saqlanadi, ularning tilshunoslik va tarixshunoslikdagi ahamiyati bebahodir. lugʻatlarda uchraydigan qadimiy soʻzlar va ularning izohi ikkala lugʻatda ham 5 dan ortiq “tosh” soʻzining sinonimlari mavjud boʻlib, ularning baʼzilari faqatgina maʼlum bir hududlarda, masalan, fargʻona vodiysida qoʻllanilgan. mahmud yaqub changʻining epistolarida 17-asr samarqand viloyatidan boʻlgan yozuvlarda 30 dan ortiq qadimgi turkiycha atamalar uchraydi, masalan, “qoraloq” soʻzi qishloq xoʻjaligiga oid jihozni bildiradi. “badayi ul-lugʻat”da 15-asr buxoro shahrida qoʻllanilgan “qoplon” soʻzi yozilgan boʻlib, u “qoplama” maʼnosida ishlatilgan va zamonaviy oʻzbek tilida ham sinonimlari mavjud. mahmud yoqub changiy va uning epistolyar lugʻati mahmud yoqub changʻiyning epistolyar lugʻati taxminan 18-asr oxiri, 19-asr boshlarida, xiva xonligida yaratilgan boʻlib, 200 dan ortiq xat va hujjatlarni oʻz ichiga oladi. lugʻatda turkiy, fors, arab tillariga oid 500 dan ziyod soʻz va terminlar uchraydi, ularning aksariyati savdo-sotiq, siyosat va …
5 / 18
ixiy-geografik joylashuvini aniqlashga yordam beradi. abūshqā leksikasining oʻrganilishi абушқа лексикасидаги 70 га яқин атаманинг этимологиясини аниқлашда форс, араб ва туркий тиллар луғатларидан фойдаланилганлиги, шунингдек, 10 дан ортиқ қўлёзма манбаларга таянганлиги таъкидланган. абушқа лексикасининг ўрганилишида 15-18-асрлардаги бухоро ва самарқанд шаҳарларида яшаган тадқиқотчилар томонидан қўлланилган 300 дан ортиқ атаманинг таржималари ва изохлари муҳим аҳамиятга эга. абушқа лексикасининг ўрганилишида 15-18-асрлардаги бухоро ва самарқанд шаҳарларида яшаган тадқиқотчилар томонидан қўлланилган 300 дан ортиқ атаманинг таржималари ва изохлари муҳим аҳамиятга эга. lugʻatlarda qoʻllanilgan terminologiya ikkala lugʻatda ham, geografik nomlar, masalan, "xorazm", "maverannahr", va shunga oʻxshash toponimlar, ularning tilshunoslik nuqtai nazaridan tahlili bilan birga berilgan. mahmud yaqub changʻi risolalarida 16-asr samarqanddagi tijorat aloqalarida ishlatilgan 50 ga yaqin turkiy va forscha savdo terminlari va ularning arabcha ekvivalenti keltirilgan. "badayi ul-lugʻat"da 12-asr buxoro shahrida qoʻllanilgan arab tilidagi 300 dan ortiq termin, jumladan, "ishq", "muhabbat" kabi falsafiy atamalar mavjud boʻlib, ularning maʼnolari chuqur tahlil qilingan. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.png

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""tole imon huraviyning 'badoyi ul-lug'at' 'abushqa' lug'at mahmud yoqub changiyning kelurnoma lug'ati""

powerpoint presentation tole imon huraviyning "badoyi ul-lug'at" "abushqa" lug'at mahmud yoqub changiyning kelurnoma lug'ati shermatova marjona 1. mahmud yoqub changʻiyning maktubiy lugʻati 2. abushqa lugʻati 3. toʻle imom huroviyning "badoyiy ul-lugʻat" asari reja: changiy epistolyar lugʻatidagi dialektizmlar mahmud yaqub changiyning xatlarida uchraydigan dialektizmlar orasida 5 ta turli soʻz turkumi va 10 dan ortiq morfologik xususiyatlarga ega boʻlgan soʻzlar aniqlangan. lugʻatda qayd etilgan dialektizmlarning 30 foizi samarqand va toshkent viloyatlarining chegaradosh hududlarida ishlatilgan soʻzlar bilan oʻxshashliklarni namoyon qiladi. changiy epistolyar lugʻatida buxoro viloyatining 15 ga yaqin qishloqlarida qoʻllangan 20 dan ortiq dialektizmlar qayd etilgan boʻlib, ularning aksariya...

This file contains 18 pages in PPTX format (198.9 KB). To download ""tole imon huraviyning 'badoyi ul-lug'at' 'abushqa' lug'at mahmud yoqub changiyning kelurnoma lug'ati"", click the Telegram button on the left.

Tags: "tole imon huraviyning 'badoyi … PPTX 18 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
"badoyi-l-lug'at", "abushqa", "sangloh" lug'atlarining xususiyatlari — PPTX PPTX
"badoyi-l-lug'at", "abushqa", "sangloh" lug'atlarining xususiyatlari
9 pages 76.9 KB
badoyi-al-lug'at — DOCX DOCX
badoyi-al-lug'at
6 pages 23.2 KB
badoi ul-lug'at — PPTX PPTX
badoi ul-lug'at
20 pages 401.1 KB
muntaxab ul lug'at — PPTX PPTX
muntaxab ul lug'at
27 pages 123.3 KB