"badoyi-l-lug'at", "abushqa", "sangloh" lug'atlarining xususiyatlari

PPTX 9 pages 76.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 76.9 KB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

“badoye al-lug‘at”, “abushqa”, “sangloh” lug‘atlarining xususiyatlari. “kelurnoma”, “lug‘ati chig‘atoy va turkiy-usmoniy” lug‘atlarda so‘zlarning joylashish tartibi va tamoyillari “badoye al-lug‘at”, “abushqa”, “sangloh” lug‘atlarining xususiyatlari ma’ruzachi: temirova k reja: 1. “badoyiu-l-lug‘at” 2. “abushqa” lug‘ati va unda so‘zlarning izohlanish prinsiplari. 3. “sangloh” lug‘ati. 4. “lug‘ati navoiy” asari haqida. “badoyiu-l-lug‘at” alisher navoiy asarlari bo‘yicha tuzilgan birinchi lug‘atdir. uni taxminan 1500-yili husayn boyqaro farmoniga ko‘ra tole imoniy hiraviy tuzgan. navoiy “majolisu-n-nafois”ning birinchi majlisida tole imoniy hiraviyni o‘ziga zamondosh, to‘g‘rirog‘i, u yosh ekanligi chog‘ida yashab o‘tgan shoirlar qatorida tilga olgan edi; uni mavlono toleiy degan. tazkirada hatto uning bir forsiy baytidan misol ham keltiradi. tole imoniyning yoshi navoiydan bir oz ulug‘ bo‘lgani uchun uni shu turkumga kiritgan ko‘rinadi (qarang: sherbak 1962,53). “badoyiu-l-lug‘at”ning hijriy 1117 (melodiy 1705-1706)-yili ko‘chi-rilgan qo‘lyozmasi sankt-peterburgdagi m.y. saltikov-shedrin nomidagi davlat kutubxonasida saqlanmoqda (xanikov kolleksiyasi, 35-sonli qo‘lyozma). asarni a.k. borovkov faksimili bilan birga chop ettirgan (sarang: borovkov 1961). lug‘atda navoiy asarlarida qo‘llangan 854 ta …

2 / 9

chi harfi bo‘yicha arab alifbosi tartibida keladi. har bir harf bilan boshlangan so‘zlar birgalikda ‘a’ deb ataladi. turkiy so‘zlar ichida arab tiliga xos ayrim tovushlar bilan boshlanuvchi so‘zlarning uchramasligi sababli boblarning soni ham ozroq – ular yigirma to‘rtta. tole imoniy unlilar uchun va1-išba’ (ya’ni “išba’ bilan”) hamda bil- išba’ (“išba’ siz”) atamalarini qo‘llagan. a.k. borovkov va1- išba’ atamasini “с насыщениям”, bil-išba’ atamasini esa “без насыщения” deya talqin qiladi. uningcha, tole imoniy va1-išba’ atamasi ostida tor i, ȉ, u, ü unlilarini, bil-išba’ atamasi ostida esa o‘rtator e, ö, o unlilarini ko‘zda tutgan. masalan, ishdagi “alif” išba’li kasra bilan (“с насыщениям”) talaffuz qilinsa - “ish” (делo); agar “alif” išba’siz kasra bilan (“без насыщения”) o‘qilsa - “eshmak” (“вить”, “прясть”) so‘zi anglashiladi (borovkov 1961,12). lug‘atda fe’llar -maq, -mak qo‘shimchali infinitiv ko‘rinishda berilgan. muallif ularni masdar deb ataydi. fe’lning masdardan yasalgan boshqa ko‘rinishlari ham bosh so‘z bo‘lib kelishi mumkin. fonetik va grammatik qaydlar lug‘at maqolalar …

3 / 9

ani uchun, lug‘atga ham shu ot berib ketilgan. klassik o‘zbek tili (“chig‘atoy turkiysi”), xususan, alisher navoiy asarlari bo‘yicha tuzilgan lug‘atlar ichida qo‘lyozmalari eng ko‘p tarqalgani “abushqa”dir. qo‘lyozmalari britaniya muzeyida, vena kutubxonasida, sankt-peterburgdagi saltikov-shedrin, universitet kutubxonalarida, rossiya fa sharqshunoslik institutida saqlanmokda. vena qo‘lyozmasining 1552-yilda, britaniya muzeyidagi nusxasining 1554-yilda ko‘chirilganiga ko‘ra, lug‘at navoiyning o‘limidan bir oz keyin — xvi asr o‘rtalarida yaratilgan deya taxmin qiladilar (sherbak 1962,53-55). /docprops/thumbnail.jpeg

4 / 9

"badoyi-l-lug'at", "abushqa", "sangloh" lug'atlarining xususiyatlari - Page 4

5 / 9

"badoyi-l-lug'at", "abushqa", "sangloh" lug'atlarining xususiyatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""badoyi-l-lug'at", "abushqa", "sangloh" lug'atlarining xususiyatlari"

“badoye al-lug‘at”, “abushqa”, “sangloh” lug‘atlarining xususiyatlari. “kelurnoma”, “lug‘ati chig‘atoy va turkiy-usmoniy” lug‘atlarda so‘zlarning joylashish tartibi va tamoyillari “badoye al-lug‘at”, “abushqa”, “sangloh” lug‘atlarining xususiyatlari ma’ruzachi: temirova k reja: 1. “badoyiu-l-lug‘at” 2. “abushqa” lug‘ati va unda so‘zlarning izohlanish prinsiplari. 3. “sangloh” lug‘ati. 4. “lug‘ati navoiy” asari haqida. “badoyiu-l-lug‘at” alisher navoiy asarlari bo‘yicha tuzilgan birinchi lug‘atdir. uni taxminan 1500-yili husayn boyqaro farmoniga ko‘ra tole imoniy hiraviy tuzgan. navoiy “majolisu-n-nafois”ning birinchi majlisida tole imoniy hiraviyni o‘ziga zamondosh, to‘g‘rirog‘i, u yosh ekanligi chog‘ida yashab o‘tgan shoirlar qatorida tilga olgan edi; uni mavlono toleiy degan. tazkirada h...

This file contains 9 pages in PPTX format (76.9 KB). To download ""badoyi-l-lug'at", "abushqa", "sangloh" lug'atlarining xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: "badoyi-l-lug'at", "abushqa", "… PPTX 9 pages Free download Telegram