hayotiy muhitlar ekologiyasi

DOC 51.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1364044696_42918.doc hayotiy muhitlar ekologiyasi www.arxiv.uz reja: 1. suv hayotiy muhitning ekologiyasi 2. suvning fotosintez jarayonida ishtirok etishi 3. suv muhitidagi organizmlarning ekologik guruhlari va ularning tarqalish qonunlari uzoq evolyutsion rivojlanish jarayonida tirik organizmlar ma’lum sharoitlarda yashashga moslashadi. organizmning birinchi hayotiy muhiti suv sharoiti bo’ladi. suv- tabiatning qimmatbaho resursi bo’lib, biosferaning mavjudligini ta’minlovchi moddalar almashinishi jarayonlarida o’ta muhim rol o’ynaydi. suv insoniyatning madaniy hayotining shakllanishi va taraqqiy etishida sayyoramizdagi boshqa tabiiy resurslarga nisbatan sezilarli rol o’ynaydi. suvning sanoat va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati beqiyosdir. uning maishiy ehtiyojlarini qondirish uchun zarur vosita ekanligi hech kimga sir emas. suv inson organizmi, barcha o’simlik va hayvonlar tarkibini tashkil qiladi. ko’plab tirik mavjudotlar uchun yashash muhiti vazifasini bajaradi. suv – shubhasiz fotosintez jarayonining vositachisidir. u yuqori dielektrik o’tkazuvchanlikka egaligi tufayli deyarli barcha moddalarni o’ziga biriktira oladi va ushlab qoladi. u a’lo darajali issiqlik tashuvchi va sovitgich hamdir. suv o’zining yuqori sirt tarangligiga ega bo’lgan sifati bilan …

shlab chiqarish uchun –100, sodalar olish uchun –300 tabiiy shoyi ishlab chiqarish uchun –400, nitrosellyulozalar ishlab chiqarish uchun –750 qog’oz ishlab chiqarish uchun –1000 m3 suv sarflanadi. atrof-muhitning gidrologik va gidrogeologik tarkibining shakllanishida bizning sayyoramiz uchun xos bo’lgan suvning umumbashariy aylanma harakati katta ahamiyatga ega. bu haqda biosfera mavzuida ma’lumot berilgan.dunyo okeanlaridan bir sutka davomida parlangan (875 km3) chuchuk suvning asosiy qismi (775 km3). dunyo okeanlari ustiga qolgan qismi esa, quruqlikka borib yog’adi. quruqlikka yog’adigan yog’in –sochin hajmi yiliga 47 ming km3 ni tashkil qiladi. xuddi ana shu 47ming km3 suv quruqlikning yillik suv resursi deb ataladi. quruqlik sathining tog’liklar, sahro va cho’llar, o’rmonlar va yaylovlar va boshqalar bilan qoplanishi, tog’ jinslarining suv o’tkazuvchanligi yog’in suvlarining daryoga oqadigan ulushini kamaytirib boradi. geografik joylashuviga qarab, yer usti suvlarining bug’lanishini ham har xil bo’ladi. masalan, estoniyada mavjud chuchuk suvning 3% i bug’lanishga sarflansa, turkmanistonda 25%i sarflanadi. yer kurrasida suvning beto’xtov aylanma harakati …

ining kattalashishi, yalpoq, uzun holga kelishi, turli tikanlar, po’kaklar, o’simtalarning hosil bo’lishi esa, organizmlarning suvda ishqalanishini ko’chaytiradi. 2. plankton organizmlar tana zichligining kamayishi, ularning tanasidagi skeletni reduksiyalanish (yuqola borishi), hujayra va tanalarda yog’ va gaz pufakchalari hosil bo’lishi natijasida yuzaga kelgan va ular suvning oqimi bilan uzoq masofalarga ketsa, zooplankton vakillari suv qatlamlarida vertikal tarqalish imkoniyatiga ega bo’lib, suvda yuzlab metr pastga tushadi va yuqoriga ko’tarilib turadi. organizmlarning plankton va nekton holda yashashga va suvda suzish uchun turli xil moslashishlari ularning suvning chuqur qatlamlariga tushish- chiqishini sekinlashtiradi. bentos va perifitton. bentos organizmlar suv tagidagi loy, tosh va boshqa narsalarga yopishgan, birikkan holda yashaydi. tananing ostki qismi loy- qoyalarga birikkan bo’lsa, tananing asosiy qismi suv massasi ichida bo’ladi. shunday guruhlarga ipsimon, lentasimon, yashil, qo’ng’ir, qizil suvo’tlar va gulli o’simlik vakillari kiradi. bentos hayvonlar vaqti- vaqti bilan bir joydan ikkinchi joyga kuchib yuradi, bularga krablar, dengiz yulduzlari kiradi. boshqa guruh hayvonlar bir …

ati, ularning bentos bilan oziqalanishi, gravitatsion kuchlar, suv sathining pasayib – ko’tarib turushi, suvda kema va qayiqlarning suzushi, to’lqinlar kabi ta’sir kuchlar misol bo’ladi. neyston va pleyston suv muhitidagi yana bir ekologik guruh nekton bo’lib, bu guruhga kiruvchi organizmlar juda tez suzish qobilyatiga ega. ular suvning oqish kuchiga qarshi harakat qila oladi. nekton guruhiga baliqlar, kalmarlar, delfenlar, akulalar kirib, ularning torpeda, reaktiv ko’rinishda tuzulishi va harakat, muskullari suvning turli qatlamlarida yashashga moslashgan. foydalanilgan adabiyotlar: 1. i.a.karimov. tarixiy xotirasiz kelajak yo’q. t., “sharq”, 1998. 2. i.a.karimov. o’zbekiston buyuk kelajak sari. t., “o’zbekiston”, 1998. 3. i.a.karimov. o’zbekiston xxi asrga intilmoqda. t., “o’zbekiston”, 1999. 4. jabborov n. kimyo va atrof muhit. t., “o’qituvchi”1992. 5. barotov p. tabiatni muhofaza qilish. t., “o’qituvchi”1991. 6. shodimetov yu. ijtimoiy ekologiyaga kirish. i, ii qism, t., “o’qituvchi”1994. 7. otaboyev sh. nabiyev m. inson va biosfera. t., “o’qituvchi”1995. 8. tursunov x.t. ekologiya asoslari va tabiatni muhofaza qilish. “saodat ria”, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hayotiy muhitlar ekologiyasi"

1364044696_42918.doc hayotiy muhitlar ekologiyasi www.arxiv.uz reja: 1. suv hayotiy muhitning ekologiyasi 2. suvning fotosintez jarayonida ishtirok etishi 3. suv muhitidagi organizmlarning ekologik guruhlari va ularning tarqalish qonunlari uzoq evolyutsion rivojlanish jarayonida tirik organizmlar ma’lum sharoitlarda yashashga moslashadi. organizmning birinchi hayotiy muhiti suv sharoiti bo’ladi. suv- tabiatning qimmatbaho resursi bo’lib, biosferaning mavjudligini ta’minlovchi moddalar almashinishi jarayonlarida o’ta muhim rol o’ynaydi. suv insoniyatning madaniy hayotining shakllanishi va taraqqiy etishida sayyoramizdagi boshqa tabiiy resurslarga nisbatan sezilarli rol o’ynaydi. suvning sanoat va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati beqiyosdir. uning maishiy ehtiyojlarini qondirish uchun zarur v...

DOC format, 51.0 KB. To download "hayotiy muhitlar ekologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hayotiy muhitlar ekologiyasi DOC Free download Telegram