atmosfera va suv resurslarini

DOC 78,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1364040766_42886.doc atmosfera va suv resurslarini www.arxiv.uz reja: 1. atmosfera haqida umumiy tushuncha. 2. atmosfera havosini ifloslantiruvchi manbalar. 3. atmosferani muhofaza qilish. 4. suv va uning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati. 5. oqava suvlarni tozalash usullari. 6. suv resurslarini muhofaza qilishning chora-tadbirlari. tayanch tushunchalar: atmosfera, troposfera, stratosfera, termosfera, ekzosfera, ozon qatlami, dunyo issiqxonasi, kislotali yomg'irlar, fotokimyoviy smog. suvning tabiatda aylanishi, suvning kimyoviy xususiyati, suvning fizikaviy xususiyati, suvning ifloslanishi, suvning isrof qilinishi, chuchuk suv muammosi, mexanik tozalash usuli, kimyoviy tozalash usuli, fizikaviy tozalash usuli, biologik tozalash usuli. atmosfera haqida umumiy tushuncha. atmosfera so'zi yunoncha tildan olingan bo'lib, (atm-bug', sfera-qobiq) ya'ni havo qobig'i degan ma'noni anglatib, biosferada hayot mavjudligini ta'minlovchi asosiy manbalardan biridir. atmosfera erning himoya qatlami hisoblanadi, u barcha tirik organizmlarni zararli kosmik nurlardan, samodan tushadigan meteoritlarning zarrachalaridan himoya qilib turadi. sayyoramiz yuzasidagi issiqlikni saqlaydi. agarda havo qobig'i bo'lmaganida edi, er yuzida kunduzi +1000s va kechqurun -1000s harorat kuzatilgan bo'lar edi. unda bulutlar …

va havoda doim 3-4 % suv bug'lari, changlar bo'ladi. atmosferani tashkil etgan havo zichlikka ega. bosim yuqoriga ko'tarilgan sari gazlarning zichligi kamayib boradi. havo qobig'i o'z og'irligi bilan bizni va atmosferadagi barcha narsalarni bosib turadi. yer atmosferasi qobig'ining massasi 5,27 . 1015 tonnani tashkil etadi. atmosfera havosini ifloslantiruvchi manbalar. atmosferada sodir bo'ladigan fizik, kimyoviy va biologik o'zgarishlar tirik organizmlarga o'z ta'sirini ko'rsatadi. so'nggi yillarda inson ta'sirining kuchayishi natijasida gazlar muvozanatining o'zgarishi kuzatilmoqda. atmosferadagi gazlar doimiy miqdorining o'zgarishi sayyoramiz uchun salbiy oqibatlarga olib kelishi aniqlangan. buyuk mutafakkir abu ali ibn sino aytganidek “agar havoda chang va tutun bo'lmasa inson ming yilgacha umr ko'rgan bo'lardi”. atmosferaning ifloslanishi deganda havoga zaharli birikmalarning qo'shilishi natijasida uning fizik va kimyoviy xususiyatlarini o'zgarishi tushuniladi. insoniyatga qolaversa, barcha jonivorlarga hayot baxsh etadigan atmosfera havosini hozir asosan ikki manba: tabiiy omillar va inson faoliyatining mahsuli – antropogen (sun'iy) manba ifloslantiradi. tabiiy omillarga: kosmik changlar, vulqonlarning otilishidan, tog' jinslarining …

ojikiston (tadaz) va xitoyda, respublikamizda esa toshkent, farg'ona, chirchiq, bekobod, navoiy, olmaliq kabi shaharlarni ko'rsatish mumkin. hozirda er kurrasida xo'jalik faoliyati bilan bog'liq holda atmosferaga har yili 500 mln.tonna oltingugurt gazi, sulfat oksidi, azot oksidi, 6,5-7 mlrd. t. karbonat angidrid chiqarilmoqda. shuningdek atmosferaning ifloslanishida va ko'plab kislorodni sarflanishida samolyotlarning ham roli katta. birgina reaktiv samolyot 8 soat ichida amerikadan yevropaga uchib o'tganda 50-100 tonnagacha kislorod yoqadi, ya'ni buni 100 ming gektar o'rmonzor bir kunda chiqarib beradi, bir kosmik kemaning fazoga chiqishi uchun 16 km radiusida ozon qatlami emiriladi. atmosfera havosining ifloslanishida qishloq xo'jalik ishlab chiqarishining ham hissasi bor, bunda parrandachilik va chorvachilik komplekslari, go'sht kombinatlari, kimyoviy o'g'itlar, zararli ximikatlar ko'proq ta'sir etadi. bulardan tashqari kanalizasiya shaxobchalaridan, avtomobil g'ildiraklaridan, oyoq kiyimidan, oshxonalardan va boshqalardan chiqqan chang, gazlar, hidlar ham atmosferani ifloslaydi. havoning ifloslanishi natijasida vujudga keladigan salbiy holatlar va uning oqibatlari. havoning kuchli ifloslanishi insonlar sog'lig'iga, qolaversa barcha jonzotlarga salbiy ta'sir …

ya almashinuvini buzadi. qishloq xo'jalik ekinlari va mevali daraxtlar ham kam hosilli bo'lib qoladi. sanoat va transportdan chiqqan zararli gazlar fotosintez jarayoniga salbiy ta'sir ko'rsatadi. transpirasiyani 3 barobargacha qisqartiradi. qayrag'och dalalarda 300-400 yil yashasa, shahar parklarida 120-220 yil, avtomobil yo'llari atrofida 40-50 yil yashar ekan. atmosferaning ifloslanishi hayvonlarga ham ta'sir etib, ularning zaharlanishiga, ba'zan esa nobud bo'lishiga sabab bo'lmoqda. hayvon turlarining kasallanib, zaharlanib, qirilib ketishida urushlarning, xususan aqshning vetnamda, laosda olib borgan urushlarida kimyoviy qurollarni qo'llash tufayli 170 qush turidan hozir 24 qush turi, 55 sut emizuvchilar turidan 5 turi qolgan. atmosferaga milliard tonnalab so2 gazining chiqarilishi natijasida sayyoramizning o'rtacha harorati 1850 yilga nisbatan 0,5os ga oshganligi aniqlangan. agar atmosferadagi so2 ning miqdori ortib boraversa, uning miqdori 2025 yilga borib 0,0379% ga etishi mumkin, bu esa er sayyorasi haroratini 1,8os gacha ko'tarilishi taxmin qilinmoqda. yer atmosferasi haroratining o'sishi, muzliklarning erishiga, suv sathining ko'tarilishiga olib keladi, bu esa ekin maydonlarini kamaytiradi, …

o'ta salbiy ta'sir ko'rsatadi. 1952 yili 5-9 dekabrda londonda yuz bergan smog oqibatida 4000 dan ortiq kishi nobud bo'lgan. fotoximik smog deganda sanoat va transport chiqindi gazlarning quyosh nurlari ta'sirida reaksiyaga kirishib xavfli birikmalarni hosil qilishni tushuniladi. jumladan, ozon, formaldegid va boshqa birikmalarning hosil bo'lishi va miqdorining ortishi uzatiladi. yer yuzida atmosfera havosining ifloslanishini kamaytirish uchun tezlik bilan zarur choralar ko'rilishi lozim. amerikalik meterolog luis battan aytganidek: “yoki insonlar havodagi tutunni kamaytiradilar, aks holda tutun er yuzida insonlarni kamaytiradi”. rivojlangan mamlakatlarda tashqi muhitning ifloslanishi avtomobil dvigatellari chiqarayotgan zaharli moddalar tufayli yuz berayotir. ba'zi kapitalistik mamlakatlarda, masalan: yaponiyada avtomobillarning ko'pligi natijasida ko'cha harakatini boshqaruvchi polisiya xodimi har 2 soatda kislorod maskasini almashtirib turishga majbur bo'ladi. shu sababli ham mutaxassislar avtomobillarni “g'ildirakdagi ximiyaviy fabrika” deyishadi. mashina motori chiqargan gaz tarkibida uglerod oksidlari, karbonat angidrid, aldegidlar, azot oksidlari, uglevodlar, qo'rg'oshin birikmalari bo'lib, ular inson sog'ligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, uglerod oksidlari qondagi gemoglabin bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "atmosfera va suv resurslarini"

1364040766_42886.doc atmosfera va suv resurslarini www.arxiv.uz reja: 1. atmosfera haqida umumiy tushuncha. 2. atmosfera havosini ifloslantiruvchi manbalar. 3. atmosferani muhofaza qilish. 4. suv va uning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati. 5. oqava suvlarni tozalash usullari. 6. suv resurslarini muhofaza qilishning chora-tadbirlari. tayanch tushunchalar: atmosfera, troposfera, stratosfera, termosfera, ekzosfera, ozon qatlami, dunyo issiqxonasi, kislotali yomg'irlar, fotokimyoviy smog. suvning tabiatda aylanishi, suvning kimyoviy xususiyati, suvning fizikaviy xususiyati, suvning ifloslanishi, suvning isrof qilinishi, chuchuk suv muammosi, mexanik tozalash usuli, kimyoviy tozalash usuli, fizikaviy tozalash usuli, biologik tozalash usuli. atmosfera haqida umumiy tushuncha. atmosfera so'z...

Формат DOC, 78,5 КБ. Чтобы скачать "atmosfera va suv resurslarini", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: atmosfera va suv resurslarini DOC Бесплатная загрузка Telegram