o’rta osiyoning ix-xv asrlar tarixiga oid yozma manbalar

PPTX 22 sahifa 202,5 KB Bepul yuklash

22 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 202,5 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 22

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 22

презентация powerpoint denov tadbirkorlik va pedagogika instituti o’qituvchisi normamatova pardaxol mavzu: o’rta osiyoning ix-xv asrlar tarixiga oid yozma manbalar. reja 1. ix-xv asrlarda yozilgan arab tilidagi yozma manbalar. 2. ix-xv asrlar tarixiga oid forsiy yozma manbalar. 3. temuriylar saltanati tarixiga oid forsiy yozma manbalar . rivojlangan o‘rta asrlarda o‘rta osiyoda sodir bo‘lgan ijtimoiy-siyosiy voqealar arab va fors-tojik tilida bitilgan juda ko‘p tarixiy manbalarda o‘z aksini topgan. x-xv asrlarla o‘rta osiyoga bir necha ajnabiy, asosan arab sayyoxlari tashrif buyurib bu erda ko‘rgan-kechirganlarini o‘z asarlarida yozib qoldirganlar. bu sayyoxlar qatoriga abu dulaf, al-muqaddasiy, al-idrisiy, yoqut xamaviy singari arab olimlarini kiritish mumkin. abu dulaf (x asr) o‘z asarlarida o‘lkamizning tarixiy geografiyasini o‘rganish uchun muxim bo‘lgan ma’lumotlar mavjud. abu dulaf qator sharq mamlakatlari, shu jumladan movarounnaxrga safar qilib, ma’lum muddat davomida bu erdagi xukmdorlar saroyida xizmat qilgan. safarlari chog‘ida yiqqan materiallari asosida u "risolat ul-avval" ("birinchi risola") va "risolat ul-uxro" ("ikkinchi risola") nomli asarlar …

2 / 22

arning va mashxur kishilari to‘g‘risida ma’lumotlar beradi. o‘lkamizning xii asrdagi tarixiy-geografiyaga doir ma’lumotlar alidrisiyning «nusxat al-mushtok» (asarning to‘liq nomi «nuzimat al-malok faxtiran ulofok» , ya’ni «jaxon bo‘ylab kezib xoldan toygan kishining ovunchog‘i», ayrim xollarda mazkur asar sitsiliya qiroli rojerga bag‘ishlanganligi sababli «kitob alrujoriy» deb ataladi) va yoqut xamaviy «mu’jai ul buldon» («mamlakatlar ro‘yxati») nomli asarlarida xam uchraydi. abu nasr muxammad ibn abdujabbor utbiy asli ray shaxridan bo‘lib, badavlat va zodogon oilaga mansubdir. utbiy o‘z xayoti davomida somoniylar, ziyoriylar va /aznaviylar saroyida xizmat qilgan. bizgacha utbiyning «tarixiy yaminiy» asari etib kelgan. bu asarda muallif sabuqtagin va sulton maxmudlar zamonida /aznaviylar davlatida ro‘y bergan siyosiy voqealarni bayon etadi. asar xukmron feodal sinf manfaatlarini ximoya qiladi. lekin ayrim xollarda muallif mexnatkash xalq ommasining og‘ir axvoliga nazar tashlaydi. asarning arabcha matni va forsiy tarjimalari bir necha marotaba nashr qilingan. yirik arab tarixchisi ibn al-asir (1160-1234) bir necha tarixiy asarlar yozib qoldirgan. biz uchun uning …

3 / 22

asarini yozib qoldirdi. asar muqaddima va 108 bobdan iborat. asarning i-iv boblarida mug‘ullar davlatining tarixi bayon etiladi. v-xxii boblar xorazmshox alouddin muxammadning xayoti va faoliyatiga bag‘ishlangan. x asrdan boshlab fors-tojik tilida xam ilmiy tarixiy asarlar yozila boshlandi. bora-bora arab tili ilm soxasida siqib chiqarildi. xv asrga kelib movarounnaxr tarixiga bag‘ishlangan asarlar asosan davlat tili vazifasini bajargan fors-tojik tilila yoziladigan bo‘ldi. oldingi davrlarda arab tilida yozilgan qator tarixiy asarlar xam fors tiliga tarjima qilinar edi. arabchadan fors tiliga o‘girilgan dastlabki tarixiy asar narshaxiyning "buxoro tarixi" nomli kitobi edi. . bu asar 944 yilda yozilib, 1128 yilda ibn nasr axmad al-kuboviy tomonidan fors tiliga tarjima qilingan. u «arab tilidagi nusxada so‘zlangan keraksiz va o‘qiganda kishi tabiatida malollik orttiradigan narsalarni» qisqartirib yuborgan. undan yarim asr o‘tgandan keyin asar yana qaytadan taxrirga uchragan. 1178-1179 yillarda muxammad ibn zufar ibn umar fors tilidagi tarjimani ikkinchi marotaba qisqartirib bayon etgan. asarning bizning zamonamizgacha etib kelgan barcha …

4 / 22

vaziri bo‘lgan. nizomulmulk saljuqiylar davlatining ijtimoiy-siyosiy xayotida katta rol o‘ynagan. u feodal tarqoqlikka barxam berish, markaziy davlat appartini mustaxkamlash, davlatning moliyaviy ishlarini tartibga solish uchun kurash olib bordi. uning nizomulmulk, ya’ni "mamlakatni tartibga soluvchi" deb atalishi xam shu sababdan. nizomulmulk 1092 yilda isfaxonda bag‘dodga ketayotganda ismoiliylar (shia mazxabi oqimi) tomonidan o‘ldiriladi. nizomulmulk davlatni idora qilish masalalariga bag‘ishlangan "siyosatnoma" asari bilan nom qoldirgan. asar 51 bobdan iborat bo‘lib, unda markaziy davlat apparatining tuzilishi va uning moliyaviy xisob-kitob ishlari, qo‘shinning tuzilishi, yuqori davlat mansablari va ularga tayinlash tartibi, qabul qilish marosimlari xamda ularni tayyorlash va o‘tkazish tartibi, mansabdorlar faoliyati ustidan nazorat qilish kabi umumdavlat masalalari o‘rtaga qo‘yilgan. "siyosatnoma"da o‘rta osiyo tarixi xaqida xam muxim va qimmatli ma’lumotlar bor. . somoniylar zamonida turk g‘ulomlarining mamlakat ijtimoiy-siyosiy xayotida tutgan o‘rni, turkiston xonlari (koraxoniylar) saroyida xizmat qiluvchi xodimlarning maishiy axvoli, somoniylar xizmatida bo‘lgan amirlarning unvonlari, xorazmshox oltintosh (11017-1032) bilan sulton maxmud /aznaviyning vaziri axmad ibn …

5 / 22

. ana shunday sharoitda evropada temur shaxsiga qiziqish ortib bordi. temur bilan muloqotda bo‘lgan elchilar, uning xarbiy kishilarini guvoxi bo‘lgan sayyox va savdogarlarning temur xaqidagi kitoblari evropaliklarda katta qiziqish o‘yg‘otdi. rim papasi va franiiya qirolining amir temur xuzuriga yuborgan elchisi ioann grinlo (1401 yil avgust) amir temur suxbatlarida ko‘p marta ishtirok etgan. uning saltanatini o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan va bu xaqda asar yozgan birinchi evropalik muallif bo‘ladi. uning asari "temur va uning saroyiga oid xotiralar" deb ataladi. monax va elchi ioann grinloning asari fransuz va lotin tillarida yozilgan bo‘lib, 23 bobdan iboratdir. muallif temurning xayoti va faoliyati xaqida imkon qadar batafsilrok ma’lumot berishga xarakat qilgan. amir temur va uning yurishlari xaqida italiyalik tujjorlar paole zane, beltramus de mignanelli va emmanuil paole xamda ispan elchisi rui gonsales de klavixo, asirga tushgan nemis askari iogannes shiltberger va boshqalar xam o‘z xotiralarini yozib qoldirganlar. emmanuil paole arab tilini mukammal bilgan. 22 yil moboynida …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 22 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’rta osiyoning ix-xv asrlar tarixiga oid yozma manbalar" haqida

презентация powerpoint denov tadbirkorlik va pedagogika instituti o’qituvchisi normamatova pardaxol mavzu: o’rta osiyoning ix-xv asrlar tarixiga oid yozma manbalar. reja 1. ix-xv asrlarda yozilgan arab tilidagi yozma manbalar. 2. ix-xv asrlar tarixiga oid forsiy yozma manbalar. 3. temuriylar saltanati tarixiga oid forsiy yozma manbalar . rivojlangan o‘rta asrlarda o‘rta osiyoda sodir bo‘lgan ijtimoiy-siyosiy voqealar arab va fors-tojik tilida bitilgan juda ko‘p tarixiy manbalarda o‘z aksini topgan. x-xv asrlarla o‘rta osiyoga bir necha ajnabiy, asosan arab sayyoxlari tashrif buyurib bu erda ko‘rgan-kechirganlarini o‘z asarlarida yozib qoldirganlar. bu sayyoxlar qatoriga abu dulaf, al-muqaddasiy, al-idrisiy, yoqut xamaviy singari arab olimlarini kiritish mumkin. abu dulaf (x asr) o‘z asarla...

Bu fayl PPTX formatida 22 sahifadan iborat (202,5 KB). "o’rta osiyoning ix-xv asrlar tarixiga oid yozma manbalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’rta osiyoning ix-xv asrlar ta… PPTX 22 sahifa Bepul yuklash Telegram