metallarning xossalari

PPTX 14 pages 1.2 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

презентация powerpoint mustaqil ish metallarning xossalari bajardi :boboqulova nafosat tekshirdi:to’xtasheva malohat d.i.mendeleyev davriy sistemasidagi elementlarning 85tasini metallar tashqil qiladi. metallarning 12 tasi s-elementlar, 32 tasi d-elementlar, 28 tasi f-elementlar va kolgani r-elementlardir. simobdan tashkari xamma metallar oddiy xaroratda qattiq moddalardir. metallarning uziga xos belgilari kuyidagilardan iborat. 1. xar kanday metall uziga xos yaltiroklikka ega, buning sababi shuki, ular yeruglik nurini spektrning kuzga kurinuvchan soxasida kaytarish xususiyatiga ega. 2. metallar issiklik va elektrni yaxshi utkazadi. metallarning elektr utkazuvchanligi xarorat ortishi bilan pasayadi va aksincha, karshiligi xarorat ortishi bilan ortadi. 3. kupchilik metallar odatdagi sharoitda kristall xolatida buladi, ularning koordinasion soni katta kiymatga ega (8 va 12 ga teng) 4. metallar chuziluvchan va yassilanuvchi buladi. 5. metallar elektr musbat elementlardir, ya'ni ularning oksidlari kupincha suv bilan birikib asoslar xosil qiladi. metallarda bu 5 xususiyatning borligiga asoslanib, metallarning ichki tuzilishi xakida ma'lum tasavvur yaratish mumkin. masalan, metall yeruglikni kaytarish xususiyatiga ega bulgani uchun …

2 / 14

da juda tugri xulosalarga olib keladi. demak, zarrachalar orasida metall boglanishli oddiy moddalarni metallar jumlasiga,kovalent boglanishli oddiy moddalarni esa metallmaslar jumlasiga kiritish kerak. oddiy moddalarni bunday 2 turkumga ajratish bir tomondan mutlak va ikkinchi tomondan nisbiy xarakterga ega. ayni sharoitda oddiy moddalarni metall va metallmaslarga ajrata olamiz,lekin ba'zi oddiy moddalarning "metallar" turkumiga kiritilishi tashki sharoitning uzgarishiga boglik buladi.masalan,surma "metallmaslar" turkumiga kiritiladi, lekin surmaning elektr utkazuvchanligi xarorat ortishi bilan kamayadi. buni etiborga olganimizda surmani "metallar" turkumiga kiritishga tugri keladi. kalay 13,2os dan yukorida metall, lekin xarorat pasayib -40 os ga yetganda ok kalay "kulrang kalay"ga aylanadi. kulrang kalayning kristall katagi xuddi olmos, kremniy va germaniylarning kristall katagi singaridir. kulrang kalayda atomlar uzaro kovalent boglanishlar xosil qiladi; u yarim utkazuvchanlik xossalariga ega; uning elektr utkazuvchanligi, xuddi metallmaslarniki kabi, xarorat pasayishi bilan kamayadi. ximiyaviy boglanishlar tipiga kura oddiy moddalar "metall" va "metallmaslar" ga ajratish yarim utkazgichlarning xossalarini tugri izoxlashga imkon beradi. masalan, odatdagi …

3 / 14

turadi. metallga tashkaridan elektr maydoni berilganda, elektronlar tartibsiz xarakatini yukotib malum yunalishda yugura boshlaydi. elektronlarning bu xarakatiga musbat ionlar tuskinlik qiladi. xarorat kutarilishi bilan ionlarning tebranish xarakati kuchayib tebranish amplitudalari kattalashadi. shunda ionlarning elektronlar bilan tuknashish extimolligi ortadi. binobarin, elektronlarning malum yunalish sari xarakati kiyinlashadi. boshkacha aytganda, metallning elektr utkazuvchanligi xarorat ortganda kamayadi. metallarning tuzilishi xakida zonalar nazariyasi xam metallarda erkin elektronlar borligini etirof etadi. bu nazariya asosida kuyidagi muloxazalar bor: metallning kristall panjarasidagi musbat ionlar bir-biridan bir xil uzoklikda va malum tartib bilan joylashgani uchun bu ionlar bir xil elektr maydon xosil qiladi. doimo xarakatda bulgan erkin elektronlar musbat zaryadli ionlarga yakinlashganida elektronlarning potensial energiyasi minimal kiymatga ega buladi. metallardan "asl" metallar oltin, platina, kumush, (bazan mis, kalay, simob) tabiatda erkin, yani tugma xolatda uchraydi. metallarning asosiy massasi yer kobigida birikmalar xolida uchraydi. sof metallarning sanoat mikesida xosil qilish uchun yarokli tabiiy xom ashe metall rudasi nomi bilan yuritiladi. …

4 / 14

uchraydi. bunday rudalar yer pustlogining chukurrok kismiga joylashgan bulib, ularga suv, karbonat angidrid, xavo kislorodi tasir etmagan (shuning uchun ular birlamchi tog jinslari deb yuritiladi). misol uchun mis kolchedani (cusfe2s3), mis yaltirogi (cu2s), kinovar (hgs), kurgoshin yaltirogi (pbs), rux aldamasi (zns) va boshkalarni kursatish mumkin. bazan bir necha metallarning sulfidlari aralash xolda uchrab, polimetall rudani tashqil qiladi. rudalardan metallar ajratib olishning bir necha usuli mavjud. bu usullar kaytarilish, termik parchalanish va almashinish prosesslariga asoslangan. texnikada bu prosesslar metallurgiyaning turli kurinishlarida (pirometallurgiya, gidrometallurgiya, elektrometallurgiyada) amalga oshiriladi. simobdan (va kisman seziydan) tashkari barcha metallar odatdagi sharoitda uziga xos yaltiroklikka ega bulgan qattiq jismlardir. metallarning fizikaviy xossalari jumlasiga ularning optikaviy, termikaviy, mexanikaviy, elektr va boshka xossalari kiradi. metallarning xossalari - ularning yaltirokligi va shaffof emasligidir. alyuminiy va magniy yaxlit xolatda xam, kukun xolatda xam yaltirok metall, boshka metallar esa faqat tekis sirtli yaxlit xolatdagina yaltirok bulib, kukun xolatda yaltirok emas. kup metallar tuk …

5 / 14

kiradi. elektrolitlar (ya'ni ikkinchi xil utkazuvchilar) orqali elektr toki utganda, albatta, ximiyaviy uzgarish sodir buladi. metallarning elektr utkazuvchanligi xarorat ortishi bilan kamayadi, xarorat kamayishi bilan ortadi; nixoyat absolyut nolga yakin xaroratda metallarning elektr utkazuvchanligi cheksiz katta kiymatga erishadi - metall uta utkazgich bulib koladi. xamma metallar elektrni bir xilda utkazavermaydi. kumush eng yaxshi utkazadi, vismut eng yomon. kumushning 0os dagi elektr utkazuvchanligi 66,7104 om-1cm-1, misniki 64,5104 om-1cm-1, litiyniki 11,8104 om-1cm-1, berilliyniki 18104 om-1cm-1, alyuminiyniki 40104 om-1cm-1, temirniki 11,2104 om-1cm-1, simobniki 4,4104 om-1cm-1, vismutniki 0,9104 om-1cm-1 ga teng. e’tiboringiz uchun rahmat! image2.png image3.jpeg image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metallarning xossalari"

презентация powerpoint mustaqil ish metallarning xossalari bajardi :boboqulova nafosat tekshirdi:to’xtasheva malohat d.i.mendeleyev davriy sistemasidagi elementlarning 85tasini metallar tashqil qiladi. metallarning 12 tasi s-elementlar, 32 tasi d-elementlar, 28 tasi f-elementlar va kolgani r-elementlardir. simobdan tashkari xamma metallar oddiy xaroratda qattiq moddalardir. metallarning uziga xos belgilari kuyidagilardan iborat. 1. xar kanday metall uziga xos yaltiroklikka ega, buning sababi shuki, ular yeruglik nurini spektrning kuzga kurinuvchan soxasida kaytarish xususiyatiga ega. 2. metallar issiklik va elektrni yaxshi utkazadi. metallarning elektr utkazuvchanligi xarorat ortishi bilan pasayadi va aksincha, karshiligi xarorat ortishi bilan ortadi. 3. kupchilik metallar odatdagi sharoit...

This file contains 14 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "metallarning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: metallarning xossalari PPTX 14 pages Free download Telegram