matnshunoslik va adabiy manbashunoslik

PPTX 10 pages 798.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 798.2 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

powerpoint presentation o’zbekiston xalqaro islom akademiyasi matnshunoslik va adabiy manbashunoslik 1-kurs magistranti muhammedxo’jayeva sanobar sharq matnshunosligi mustaqil ta’lim matn va uning turlari allppt.com _ free powerpoint templates, diagrams and charts matnshunoslik tarixiga bir nazar matnshunoslik filologiya fanining adabiy, tarixiy, ilmiy asarlar hamda tarixiy hujjatlar matnini ilmiy-tanqidiy o'rganish va nashr qilish bilan shug'ullanuvchi sohasidir. har bir matn o'zi yaratilgan tarixiy davrning bevosita ta'siri ostida yuzaga kelgani uchun tarix fani bilan matnshunoslikning aloqadorligini unutmaslik kerak. biroq bu holat matnshunoslikning ajralmas yondosh sohasi bo'lgan manbashunoslik bilan qo'shib, tarix faninig bir tormog'i sifatida talqin qilinishiga yo'l qo'ymaslik kerak. chunki matnshunoslik to'laligicha filologiya ilmi— tilshunoslik va adabiyotshunoslikning yutuqlari asosida ish ko'radi. albatta, adabiy, tarixiy, ilmiy asarlar hamda tarixiy hujjatlar matnini ilmiy-tanqidiy o'rganishlar har biri o'zining xususiyatlari, o'zlarining tadqiq usullariga ega. tadqiqot obyektining turli-tumanligi matnlarni o'rganishning va nashr etishning turli xil metodlarini yuzaga keltirgan. buning ustiga har bir elda va har bir tilda matnshunoslikning o'ziga xos …

2 / 10

b xulosalar chiqarmoq lozim. biz mazkur kursimizda hozirgi zamon matnlari matnshunosligi haqida emas, o'rta asr manbalarini tadqiqot obyekti qilib olgan matnshunoslik xususida bahs yuritamiz. matnshunoslikning umumiy qonuniyatlari, mezonlari va tamoyillari bilan, asosan, adabiy va tarixiy asarlar misolida tanishamiz. bu soha asoslariga bag'ishlangan maxsus darslik yoki o'quv qo'llanmasining o'zbek tilida yo'qligi bu fanni o'qitish ishlarini birmuncha qiyinlashtiradi. shunga qaramay, ma'lum jihatdan rus matnshunosligiga bag'ishlangan manbalardan foydalanish mumkin. . matn bu… matn.—bu muallif fikrining yozma ifodasidir. muallif hozirgi davrda yozuvchining o'zi. qadimda, o'rta asrlar adabiyotida esa, asar matni asosan kotiblar qalamiga mansub bo'lgan. matnning to'g'ri talqini uchun unga kotibning ongli aralashuvini ham hisobga olish kerak. beixtiyor qilingan xatolar esa matn talqinidan tashqarida turadi matnga, shuningdek, yozuv xususiyatlari, grafika, bezaklar, muallif chizgan rasmlar kirmaydi. qo'lyozmani o'rganayotganda manbashunos undagi narsalarning qay biri matnga, qay biri qo'lyozma xususiyatlariga aloqador ekanini faxmlay olishi kerak. xuddi shuningdek, matnga xos xususiyatlardan alifboga, imloga oid, matnning tasodifiy nuqsonlari—yozuv xatosi, …

3 / 10

sistea» tushunchasi bilan bevosita bog‘lanadi, zotan, til birligi, qanday hajmda yoki ko‘rinishda bo‘lsa ham, nutqda real qo‘llanar ekan, u bir paytning o‘zida til sistemasining ham amalda qo‘llanayotganligidan dalolat beradi. demak, matnning har qanday shaklida ham til sistemasining nutqda namoyon bo‘lishini ko‘ramiz. agar matn shakli kichik bo‘lsa mikrosistema, katta hajmli matnlarda esa makrosistema amalda faollik ko‘rsatadi. bularning barchasi matn voqelanishining derivatsion xususiyatlari bilan uzviy bog‘liqdir. boshqacha aytganda, mikromatnlar derivatsiyasi qonun-qoidalari makromatnlar derivatsiyasi qonunqoidalaridan keskin farq qiladi. mikromatn makromatnning komponenti sifatida uning tarkibiga kirganda, o‘z maqomini o‘zgartiradi va shu bilan birga, u bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan qonun-qoidalar ham amaliy quvvatini yo‘qotadi. matnning har qanday turida ham (mikro- yoki makromatnlarning barchasida) predikativ belgi mavjud bo‘ladi. matn semantik jihatdan yaxlitlikni, tugallangan fikr ifodasini berar ekan, uni predikativlik tushunchasidan ayri holda tasavvur etib bo‘lmaydi. bir so‘zli matnning ifoda materialini kengaytirib bo‘lmaydi. agar u kengaytirilsa, matn maqomi o‘zgaradi. matn va uning turlari ilmiy matn ijtimoiy-siyosiy matn …

4 / 10

iqqatimiz jumlaning shakliga, fikr qay tarzda ifodalanganligiga qaratilgan har onda biz aynan shu vazifaning harakati doirasiga kiramiz». olimning alohida ta’kidlashicha, so‘zlovchi o‘z nutqining tashqi shakliga e’tibor bera boshlashi, lisoniy ifoda imkoniyatlarini baholashga o‘tishi bilan tilning estetik vazifasi o‘zining boshlang‘ich ko‘rinishida namoyon bo‘ladi, ya’ni so‘zlovchi nimani ifodalashnigina emas, balki ayni shu «nima»ni qanday ifodalashni ham muhim deb hisoblashidan boshlaboq tilning bu vazifasi ishga tushadi. jonli so‘zlashuv, kundalik muloqot jarayonidagi ko‘pdan-ko‘p o‘tkir hazillar, latifanamo kulgilar, chuqur ma’noli so‘z o‘yinlari, kimlargadir taqlid qilishlar va hokazo holatlarda ham til belgisi, uning badiiy-ifoda imkoniyatlariga o‘z-o‘zidan diqqat qilinadiki, bunda tilning estetik vazifasi yaqqol namoyon bo‘ladi. ilmiy matn matnshunoslikning ilm uchun ahamiyati katta. chunki har qanday fan shu kungacha yaratilgan ilmiy matnga suyanadi. bunday matnni esa muayyan soha vakillari (tarix, ximiya, matematika...) kuchining o‘zi bilanoq tayyorlab bo‘lmaydi. bunda, albatta, matnshunos-filolog mutaxassisning matn ustida ishlashi talab qilinadi. lekin, ba’zida, adabiyotshunos olimlar ichida ham matnshunoslik ahamiyatini tushunmaslik holatlari uchrab …

5 / 10

asar matniga suyanib tadqiqot olib borish ko‘paygan. ammo nashr yuqori darajada bo‘lsa ham ayni asar yangi qo‘lyozmalari nusxalarini topish va ular asosida yangi, yanada ishonchliroq matn yaratish ustida ishlashni davom ettirish lozim. publitsistik matn o‘zbek tilining chorak asrdan ortiq mustaqil taraqqiyot davrida salmoqli miqdordagi yangi so‘zlar o‘zlashdi. o‘zbek tili leksikasida paydo bo‘lgan o‘zlashma so‘zlarning aksariyati yangi tushunchalarning nomi bo‘lib, bunday so‘z o‘zlashtirish milliy tilni boyitishgagina xizmat qilmoqda. masalan, agrobank, agrofirma, android, audiovizual, aviakompaniya, avtogol, banner, biznes-klub, bouling, brend, distribyutor, drayver, fanklub, feysbuk, fotoshop, genofond, gigabayt, gril, imij, innovatsiya, jakuzi, lavash, login, logistika, logotip, marker, megabayt, megapolis, menejer, minibank, noutbuk, offshor, panel, pedtexnologiya, piksel, pinkod, planshet, promouter, reproduktiv, rouming, selfi, server, skayp, skuter, spam, sparring, trafik, terminal, tok-shou, trening, xaker, xettrik singari o‘zlashmalar va ular ifodalaydigan tushunchalar o‘zbek xalqiga xos olamning konseptual va lisoniy manzaralarini boyitgan. ular o‘zbek tilining turli vazifaviy uslublarida, masalan, feysbuk, fotoshop, gigabayt, gril, lavash, login, megabayt, noutbuk, …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matnshunoslik va adabiy manbashunoslik"

powerpoint presentation o’zbekiston xalqaro islom akademiyasi matnshunoslik va adabiy manbashunoslik 1-kurs magistranti muhammedxo’jayeva sanobar sharq matnshunosligi mustaqil ta’lim matn va uning turlari allppt.com _ free powerpoint templates, diagrams and charts matnshunoslik tarixiga bir nazar matnshunoslik filologiya fanining adabiy, tarixiy, ilmiy asarlar hamda tarixiy hujjatlar matnini ilmiy-tanqidiy o'rganish va nashr qilish bilan shug'ullanuvchi sohasidir. har bir matn o'zi yaratilgan tarixiy davrning bevosita ta'siri ostida yuzaga kelgani uchun tarix fani bilan matnshunoslikning aloqadorligini unutmaslik kerak. biroq bu holat matnshunoslikning ajralmas yondosh sohasi bo'lgan manbashunoslik bilan qo'shib, tarix faninig bir tormog'i sifatida talqin qilinishiga yo'l qo'ymaslik kerak....

This file contains 10 pages in PPTX format (798.2 KB). To download "matnshunoslik va adabiy manbashunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: matnshunoslik va adabiy manbash… PPTX 10 pages Free download Telegram