farg’ona vodiysida ekologik muammolar

PPTX 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1540468448_67956.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 farg’ona vodiysida ekologik muammolar reja: 1.farg’ona vodiysida suv resurslari. 2.farg’ona vodiysida yer tekislash ishlari. 3.sug’orish suvi va uning keltirilmalari. 4.xulosa. фаргона водийси мураккаб тулкинсимон-кутарилма нотекис рельефга эга. шу сабабдан катта х,ажмда ер текислаш ишлари амалга оширилган ва яна уларга эхтиёж катта. 1^адимда хам дех_конлар ер текислаш ишларини бажарган-лар. микрорельеф ва кисман мезорельеф баландликлари кул билан кесилган ва кесилган тупрок пастк^амликларга ёткизил-ган. текислаш ишларининг х;ажми камрок булиши учун, су-горишни купрок, ук.арик. ва жуяклар ёрдамида жойнинг ме-зорельефига мослаштирганлар (стец в.м., 1949). янги узлаштирилган ерларда тупрок унумдорлиги ер текис-лаш ишларига тугридан-тугри боглщ. емон текисланган май-дгшдярнинг балаид жойларида туэлар куп микдорда туплана-ди, паст жойларида эса намлик ортикча булади, хар икки холда х.ам усимликлар ^ийналади, сулийди ва курийди (коми-лов o.k., 1985). арзик тупрокли майдонларда эса потугри ср текислашнинг иккита асосий типи мавжуд: 1. жойнинг умумий табиий нишабини саклаган холда алохида тепалик ва пастликларни йу^отиб ер текисланади. ер текислашнинг бу типи тупроклари …
2
имон куринишда бир кисми ке- б сурилади, иккинчи кисми текисланади. 3) тупрок юзаси-мги чириндили ^атлам суриб тупланади, кейин унинг ости- |гн грунтлар кесилиб, баланд-пастликлар текисланади. унгра текисланган юза устига олдин тупланган чириндили узрок ёйилади. одатда, тупрок-грунт катламларнинг юзаси билан ер юза- i рельефида муайян мослик булади. бу мослик сизот сувла-еинг жойлашиш чукурлиги ва сатх.ида хам сакланади. 7 маълумки, шохимардон-исфайрамсой конус ёйилмала-ри юзаси учун ясси радиал кутарилма ва радиал кенг (ботик-лик) пасткамликларнинг алмашиииб келиши, конуслар ора-лиги пасткамликлари ва кул-пролювиал текислик учун мезо­на микрорельеф шаклларининг кенг таркалганлиги характер-ли. улар тупрок коплами мажмуасини юзага келтиради. гипс ва карбонатларнинг тупрок кесими буйпаб турли си-фат ва микдорий куринишларда, турли чукурликларда тупла­ниши мажмуалиликни янада кучайтиради. ^удудни узлаш-тириш даврида, купинча ер текислаш коидаларига амал ки-линмаган холда бажарилган катта хажмли ер текислаш иш-лари натижасида рельефнинг кабарик элементлари кесилган, ботик элементлари эса кумилган. натижада баландлик ва кутарилмалар урнида тупрок кесиминингунумсиз катлам ла­ри, жумладан, берч, арзикли. глей-балчикли катламлар ва туб …
3
а етади. даре сувининг уртача лойкалиги 1,09 кг/м3 ва сув hhfhui майдонининг хар 1 км2 дан ювилади-ган массаси микдори йилига 241 тоннага тенг ларидан окиб ке- дарёнингнинг йиллик уртача сарфи 69,6-207 м'/сск ора-лигада узгаради. унинг кампирровот створидаги куп йил­лик уртача сарфи 118 метр'/ сек га тенг. 1^аттик о^ими мик-лори уртача 200 кг/ сек булиб, йилига 6320 тоннани ташкил килади. даре сувининг уртача лойкалиги 1,64 кг/м\ сув йи-гиш майдонининг 1 км: майдонидаги ювилиш микдори йи-нга 511 тоннага тенг. туркистон ва олой tof тизмаларидан окиб келадиган tof дарёларининг ювиш фаоллиги хам сезиларли даражада кат- - сув йитиш майдонининг хар км2 га тугри келадиган ювиш микдори сух дарёсида йилига 500 тоннага, исфара дарёсида гоннага, шох.имардон дарёсида 100 тоннага, окбурада 46 тоннага ва исфайрамда 39 тоннага тенг (шульц в.г., 1951, олой 54). фаргона водийси тупрокларида агроирригацион катлам ^лиллиги уртача 60-80 см га тенг. унинг, водийнинг куп минг шкллик cyfophui тарихига иисбатан кис^алиги даре сувлари- …
4
ани устувор ба> ди ва вазифалар боскичдан-боскичга кучайиб борди. фаргона иодийсининг вохаларида захни кочириш, шур ювиш ва тупрок. х.олатини яхши саклаш максадида зовурдар-дан кадимдан фойлаланилган. масшшн, тошлик туманидаги тошлок кишлоги якипида тахминан 200 йил аввал курилган кумма зовур топилди. у хозир хам ишлаб турибди. бундай иншоотлар «тазар» деб ятяпган. лала ва шахарларда захга карши кураш. канализа­ция вазифаларини бажарган («гулистон» журнали, 1976. 9-сон). утмишда зобурлар майда булган ва сув чикариб юбора-диган кисмларига эга булмаган. зовур сувлари ташлама сув-лар билан бирга х.удуднинг энг ботик жойл грига йуналти-рилган. бунинг окибати сифатида водийнинг пастк.амликла-рида куллар, ооткоклар кенг 1аркал1ан. шохимардон-исфайрамсой конус ёйилмаларининг пери-ферияси, айник.са уларнинг якунланувчи кисмлари ва чтимол томондан уларга туташган сирдарёнинг иккинчи кайир усти супасигача булган худуд - кул-пролювиал-аллювиал текис- ипк, марли-шй фаргсмтшшг бошка кнсмларн кабн, утгаи асрнинг 30-йилларигача шурхок ва кучли шурланган тупрок-лар, камиш босган боткоклашган ерлар ва боткоклар, куп сонли катта-кичик куллар билан банд булган. 30-йилларнинг иккинчи ярмидан йирик коллекторларнинг курилиши …
5
илиши мумкин эди. шунинг учун х,ам янги ерларни узлаштириш ишлари коллектор-зовурларнинг курили-ши билан кушиб олиб борилди. улар узунлиги бу давр охирида 16,7 минг км.га, зовур сувлари хажми 4,0-4,5 км' га етди, сувлар билли гирдярёга чикапиб ташланаётган тузлар микдори йили-га 10-11 млн. т ни ташкил килди. натижада сирдарё сувлари-нинг минерализацияси 0,42 г/л дан (1950 й) 1,03 г/л га (1970 й) кутарилди. сувнинг кимёвий таркиби сульфат-гидрокарбонат-ли-магний-калы шйлидан сульфатли-магаий-натрий-кальцийли типга утди (чембарисов э.и., бахриддинов б.а., 1989). шох.имардон-исфайрамсой конус ёйилмалари х,удудида жойлашган охунообось тумани буйича киллсктор-зовурлар турининг умумий узунлиги 1970 йили, вилоят сув хужалиги бошкармаси маълумотларига кура, 1197,7 км га, солиштир- ма узунлиги эса гектарига 30 м га, буз тумани буйича мое ^олда 1618,6 км ва 63,6 м га, задарё тумани буйича 795,4 км ва 39,7 м га тенг (максудов а., 1979). бутун марказий фар-гонадан коллсктор-зовурлар олиб чикастган сув хажми 3,8 млрд.м3 га, улардаги туз микдори эса 7,5 млн. т. га етди. туз-ларнинг кимёвий …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "farg’ona vodiysida ekologik muammolar"

1540468448_67956.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 farg’ona vodiysida ekologik muammolar reja: 1.farg’ona vodiysida suv resurslari. 2.farg’ona vodiysida yer tekislash ishlari. 3.sug’orish suvi va uning keltirilmalari. 4.xulosa. фаргона водийси мураккаб тулкинсимон-кутарилма нотекис рельефга эга. шу сабабдан катта х,ажмда ер текислаш ишлари амалга оширилган ва яна уларга эхтиёж катта. 1^адимда хам дех_конлар ер текислаш ишларини бажарган-лар. микрорельеф ва кисман мезорельеф баландликлари кул билан кесилган ва кесилган тупрок пастк^амликларга ёткизил-ган. текислаш ишларининг х;ажми камрок булиши учун, су-горишни купрок, ук.арик. ва жуяклар ёрдамида жойнинг ме-зорельефига мослаштирганлар (стец в.м., 1949). янги узлаштирилган ерларда тупрок унумдорлиги ер текис-лаш ишларига тугридан-тугри...

PPTX format, 1.3 MB. To download "farg’ona vodiysida ekologik muammolar", click the Telegram button on the left.

Tags: farg’ona vodiysida ekologik mua… PPTX Free download Telegram