lug‘at va tilning grammatik tarkibini tekshirish

PPTX 13 pages 800.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 800.4 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

lug‘at va tilning grammatik tarkibini tekshirish lug‘at va tilning grammatik tarkibini tekshirish a.n.gvozdevning tadqiqotlariga ko‘ra, 3-3,5 yoshga kelib, bolalarning lug‘atida nutqning barcha qismlari: otlar, sifatlar, fe’llar, olmoshlar, sonlar namoyon bo‘ladi. verbal vositalarining to'liq yoki qisman buzilishi bo'lgan bolalarni tekshirish usullari muloqot qilish uchun qulay bo'lgan tekshirish jarayonida bolaning emotsional ijobiy munosabatini shakllantirish va qo'llab-quvvatlash muhimdir. bola gapiradigan tilning leksik vositalarini aniqlash jarayonini o‘yin shaklida amalga oshirilishi tavsiya etiladi. bu qo'g'irchoq yoki o'yinchoq hayvonlarining harakatlarini namoyishi bo'lishi mumkin. shu bilan birga, siz o'yinchoqni birgalikda ko'rib chiqishingiz va u bilan harakatlar qilishingiz mumkin ("mana, sobir, bu it, it yugurayapti. it to'xtadi va vovilladi – vov, vov!"). logoped bolaga o'yinchoq beradi va uni nomlashni so'raydi. shu bilan birga, logoped bolani o'yinchoq bilan muayyan harakatlarni bajarishga va nomlashga undaydi. agar bola boshlang'ich nutq vositalaridan foydalanishi aniqlansa, qo'shimcha tekshirish uchun ular individual o'yinchoqlarni, ular bilan bo'lgan harakatlarni ko'rsatish uslubini qo'llaydilar va shu bilan birga boladan …

2 / 13

lishda quyidagilar inobatga olinadi 1. 2. 3. 4. 5. 6. bola foydalanadigan tovush komplekslarining umumiy soni (10 yoki 100?); ularning ma’nosi qanchalik differensiallashganligi (tovush kompleksi yordamida muayyan ob'ektlar, harakatlar, fazilatlarning barqaror belgilanishi); taqlid yordamida alohida bo‘g‘in va so‘zlarni qaytarish. muloqotda bolaning faolligi va tashabbuskorligi lug‘atda umumiy ishlatiladigan so'zlarning mavjudligi va ularning bola tomonidan qo‘llaydigan "noaniq" so‘zlar va tovush komplekslari, shuningdek og'zaki bo'lmagan vositalar o‘rtasidagi mutanosiblik; so'zlashuvning bo'g'inli tuzilishini, muloqotda bola tomonidan qo‘llaydigan keng tarqalgan va "noaniq" so'zlarni rivojlanganlik darajasi; nutqni tushunish xususiyatlari va darajasi: bola unga tanish bo'lgan odatiy holatlarda iltimos, talablarga, ongli ravishda javob beradishi verbal vositalarga ega bo‘lgan bolalarni tekshirish usullari maxsus tanlangan rasmlarga ko'ra ob'ektlar, harakatlar, sifatlarni nomlash ko‘rgazma materiallar tematik (o'quv buyumlari, o'yinchoqlar, transport vositalari, kasblari, kiyimlari va boshqalar) yoki vaziyatga qarab (ustaxona, do'kon, sinf) tanlanadi. bolaning mavhum ma'noga ega so'zlarni tushunishini aniqlash tekshiruvchi tegishli so'zlarni aytadi va bolaga har bir so'z uchun ma'nosi o'xshash boshqa …

3 / 13

'zlarni tanlash. so'zning birikma xususiyatlarini o'rganish bolaga mazmunli iborani tuzish vazifasi beriladi. buning uchun bolaga alohida so'zlar va ko'rsatmalar taklif etiladi: "ushbu so'zlarning har biri uchun ma'no jihatidan to‘g‘ri keladigan va savollarga javob beradigan so'zni tanlash kerak: qaysi? qanday? qaysi biri? yoki "predmet nima qilyapti?", "predmet bilan nima qilinmoqda?" . tadqiqot natijalarini taxlil qilish bolaga taqdim etilgan har bir usul va uning javobi majburiy ravishda bayonnomada qayd etiladi, ular oldindan tayyorlanishi kerak. bayonnoma sxemasiga misol keltiramiz: proba soni usul № usul nomi taqdim etilgan material ro‘yxati bolaning javoblari ilova bolaning reaktsiyasini kuzatish (so'z qidirish; javob tayyorlashga sarflangan vaqt) nutqi rivojlanmagan bolalarda bitta predmetning nomini boshqasiga o'tkazish quyidagi sabablarga ko‘ra ro‘y beradi: so‘zlar tovush tarkibi bo‘yicha bir-biriga o‘xshash; vizual vaziyatni bir-biriga o‘xshatish- vizual bir biriga o‘xshag bo‘lgan predmetlarni nomini almashtirish (sarafan — ko‘ylak); qo‘llash maqsadi bir (likopcha — vilka); predmetlar o‘rtasida vaziyatli aloqa mavjudligi (marka — konvert); predmet o‘rniga u bilan …

4 / 13

ko‘radi va ulardan qanday foydalanadi: qo‘liga tushgan o‘yinchoqlarni maqsadsiz egallaydi; o‘yinchoqlarni ularning funksiyasiga ko‘ra qo‘llaydi; syujetli o‘yinni tashkil etadi. o‘yinchoqlariga qanday munosabatda bo‘ladi: tezda joniga tegadi, bola ularni sindiradi; faqatgina yangi o‘yinchoqlarga qiziqish bildiradi yoki boshqa birov yoqtirgan o‘yinchog‘ini afzal ko‘radi ota-onalar bilan suhbat uchun savollar motor rivojlanishi chaqqon, chaqqon emas, o‘z-o‘ziga xizmat qila oladimi yoki yo‘q. o‘zi tugmalarini qaday va echa oladimi? botinkasining ipini bog‘lab, echa oladimi? qaysi qo‘li bilan ovqat eydi? qaysi qo‘li bilan qalam ushlaydi? bola mustaqil ovqatlanadimi? yoki uni ovqatlantirib qo‘yishadimi? tarbiyachi va ota-onalarning kuzatishlari agar bola maktabgacha ta’lim muassasasiga borsa, unda ota-onalar, tarbiyachilar tomonidan qanday tanbehlar berilganini bilish kerak. barcha faoliyatlarda bola dastur materiallarini qanday o‘zlashtiryapti, aynan nimalarda qiynalyapti (nutq o‘stirish, hisob, rasm chizish va boshqalar). agar mmtm dan tavsifnoma berilgan bo‘lsa, tarbiyachi undagi fikrlarni jiddiy o‘rganib chiqishi kerak. ilk nutqiy rivojlanish yaqinlarini qachon taniy boshlagan? qachon nutq tovushlarini o‘zlashtirgan va u qay holatda kechgan? …

5 / 13

rqlay olishini tekshirish. bolaning fe’l nisbatlari o‘rtasidagi munosabatni tushuna olishini tekshirish. bolaning fe’lning tugallangan va tugallanmagan shaklini tushuna olishini tekshirish bolaning fe’lning birlik va ko‘plik shakllarini farqlay olishini aniqlash. ikkita predmet orasidagi ba’zi fazoviy aloqadorlikni ifodalovchi so‘zlarni (o‘rin-joy otlarini) tushuna olishini aniqlash bolaning belgini ifodalovchi so‘zlar (sifatlar): shakl-hajm, rang-tus, maza-ta’m sifatlarini farqlay olishini tekshirish bolaning ba’zi kelishik qo‘shimchalari, shaxslararo munosabat, predmetlarning o‘zaro munosabatlarini bildiruvchi konstruksiyalarni tushunishini aniqlash. bolaning turli murakkablikdagi matnlarni tushuna olishini aniqlash. image1.jpeg image2.png image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lug‘at va tilning grammatik tarkibini tekshirish"

lug‘at va tilning grammatik tarkibini tekshirish lug‘at va tilning grammatik tarkibini tekshirish a.n.gvozdevning tadqiqotlariga ko‘ra, 3-3,5 yoshga kelib, bolalarning lug‘atida nutqning barcha qismlari: otlar, sifatlar, fe’llar, olmoshlar, sonlar namoyon bo‘ladi. verbal vositalarining to'liq yoki qisman buzilishi bo'lgan bolalarni tekshirish usullari muloqot qilish uchun qulay bo'lgan tekshirish jarayonida bolaning emotsional ijobiy munosabatini shakllantirish va qo'llab-quvvatlash muhimdir. bola gapiradigan tilning leksik vositalarini aniqlash jarayonini o‘yin shaklida amalga oshirilishi tavsiya etiladi. bu qo'g'irchoq yoki o'yinchoq hayvonlarining harakatlarini namoyishi bo'lishi mumkin. shu bilan birga, siz o'yinchoqni birgalikda ko'rib chiqishingiz va u bilan harakatlar qilishingiz mu...

This file contains 13 pages in PPTX format (800.4 KB). To download "lug‘at va tilning grammatik tarkibini tekshirish", click the Telegram button on the left.

Tags: lug‘at va tilning grammatik tar… PPTX 13 pages Free download Telegram