экосистемалар ёки экотизимлар

PPTX 2,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1539422727_67820.pptx /docprops/thumbnail.jpeg экосистемалар ёки экотизимлар экосистемалар ёки экотизимлар экологик система, деб бирга яшовчи ҳар хил организмлар, уларнинг яшаш муҳит орасидаги қонуниятли боғланишга айтилади. бунга ўрмон, ўтлоқ, кўл ва бошқалар мисол бўлади. масалан, ўрмонни шундай таърифласа бўлади ўрмон бу георафик шаклланган, ўз-ўзини бошқарувчи ўсимлик ва ҳайвонлар популяциялари йиғиндиси бўлиб, улар учун муҳитни бошқарувчи асосий ролни, бир тур, ёки бир неча турга мансуб популяция ўйнайди, ана шундай жамоаларни ифодалаш учун акдемик в.н.сукачев (1942) биогеоценоз терминини тавсия этган. образец текста второй уровень третий уровень четвертый уровень пятый уровень организмлар жамоаси анорганик муҳит билан боғлиқ. ўсимликлар ундаги карбонат ангидриди, сув, кислород ва минерал тузлар ҳисобига яшайди. гетеротроф организмлар эса автотрофлар ҳисобига яшайди. лекин улар кислород ва сувга ҳам мухтождир. жамоалар анорганик муҳит билан маълум системани шакллантиради. организмлар ва анорганик компонентлар бирлигида, модда алмашинувини амалга оширади. шу тарзда экологик система ташкил топади. "экосистема» инглиз экологи а.тенсли (1935) томонидан қўлланилди. у экосистемаларни табиатнинг ер юзидаги энг …

ва биогеоценоз терминлари бир-бирига яқиндир. «экосистема" модда алмашинуви амалга ошиб турадиган системани билдиради. биогеоценология экосистемалар ҳаётининг тупроқ рельефи ва бошқаларга боғлиқлигини ўрганади. ер юзидаги биогеоценозлар моддаларнинг бир-бирига ўтиб туриши яъни миграцияланиши билан ўзаро боғланган. агар биз жамиатимиз умумий муаммолари, яъни биосфора тўғрисидаги масалаларни ечмоқчи бўлсак, унда биз биринчи навбатда экосистема миқёсидаги тузилишларни билишимиз шарт. моддалар айланиши ва организмларнинг экоситемадаги ҳаёти, доимий равишда уларни таъминланиб турадиган энергия оқимига боғлиқ. ердаги бутун ҳаёт қуёш нурлари энергияси ёрдамида давом этади. бунда фотосинтез ёрдамида органик бирикмаларнинг кимёвий боғланишлари ҳосил бўлади. озуқа занжири деганда биз нимани тушунамиз? жамоалардаги озуқа занжири бу энергиянинг бир организмдан иккинчисига берилиш кетма-кетлигидир. консументлар томонидан қабул қилинган озуқалар тўлиқ ўзлаштирилмайди ва унинг маълум бир қисми ташқи муҳитга қайтарилади. ҳайвонларда озуқа моддаларнинг ўзлаштирилиши 12-30% дан 70% гача. энергиянинг кўп кисми нафас олишда сарфланади. қабул қилинган овқатнинг оз қисми организмларнинг ўсишига кетади. уни қуйидагича ифодалаш мумкин: р=п+д+н р-консументлар рациони, яъни маълум вақт давомида …

иклар массасининг 90% баргларининг қуриши натижасида, парчаланиш заижирига тушади. экосистемаларнинг биологик ҳосилдорлиги жамоалар ҳосилдорлиги, экосистемадаги продуцентларнинг қуёш энергиясини кимёвий боғлар энергиясига айлантириб органик моддалар синтезлаш самарадорлигига боглиқ. маълум вақт давомида ўсимликлар томонидан ҳосил қилинган органик масса жамоанинг биринчи даражадаги ҳосилдорлиги дейилади ва ўсимликларнинг қуруқ ёки хўл массаси тарзида ифодаланади. консумент массанинг маълум вақт ичидаги ўсиши-бу жамоанинг иккинчи даражали ҳосилдорлиги дейилади. ҳар бир озуқа занжири, бирламчи ва иккиламчи ҳосилдорлик ҳосил қилиш тезлиги ва маҳсулотларнинг тақсимланиши бўйича турличадир. экосистемаларда бирламчи ва иккиламчи ҳосилдорликнинг миқдорий кўрсатгичлари мавжуд. бу ҳосилдорлик пирамидаси қонуни дейилади. ҳар бир озуқа занжирида маълум вақт давомида ҳосил қилинадиган биомасса ёки ҳосилдррлик кейинги озуқа занжирига нисбатан кўп. пирамида ҳосилдорлиги, энергиянинг озуқа занжирларида сарфланишини ифодалайди. ер юзидаги кўп экосистемаларда биомассалар пирамидаси қонунияти қайд этилади, яъни ўсимликларнинг умумий массаси, уларни ейдиган ҳайвонларнинг массасига нисбатан кўп, бу масса ўз навбатида бутун йиртқич ҳайвонлар массасидан кўп. биоценоздаги ҳосилдорлик пирамидаси ҳайвон ва ўсимликлар билан озиқланадиган консументлар …

ташқари, табиатдан ўсимлик ва ҳайвонлар биомассасининғ қанчасини олиш мумкинлигини билишимиз ҳам керак уларга зарар келтирмаслик, ернинг энг юқориь биологик ҳосилдорлигини билиш мақсадида, чет мамлакатларда, 1969 йилдан буён халқаро биологик дастур бўйича илмий ишлар олиб борилади. бирламчи биологик ҳосилдорликнинг ўсиш тезлиги ўсимликлар фотосинтетик аппаратининг имкониятларига боглиқ. ўсимликлар жамоасида фотосинтезнинг фойдали иш койфиценти бор йўғи 5% ни ташкил қиладм. умуман, ер шари бўйича ўсимликлар томонидан қуёш энергиясининг фақат бир фойизигина ўзлаштирилади. чунки фотосинтез активлиги, кўп факторлар томонидан чекланди. ер юзида бирламчи биологик ҳосилдорлик нотекис тақсимланган. энг яхши экологик шароитда, намлик, ёруғлик, минерал тузлар иссиқлик етарли бўлган жойларда ўсимликларда энг юқори ўсиши кузатилади. ўсимликларнинг йиллик ўсиш тезлиги. шимолий муз океан қирғоқларидаги 20 центнер, қора денгизнинг кавказ томон соҳилида у 200 центнердан ошади, ўрта осиё чўлларида эса ҳосилдорлик 3-20 центнерни ташкил этади. экосистемалар динамикаси. ҳар бир биоценозда, доимо, ундаги организмларнинг хаётий ривожланиши ва популяцияларининг ўзгариши кузатилади. ўзгаришлар 2 хил. ўзгаришлар циклик ўзгаришлар тасодифий ўзгаришлар …

ликлар эрта баҳоридаги ярусда ўсиб, ёз келганда, бутунлай қуриб қолади. биоценоздаги кўп йиллик ўзгаришлар, йиллар давомида метериологик шароитнинг ўзгаришига боғлиқ. бундан ташқари, у яна эдификатор ўсимликлар ҳаётидаги ўзгаришлар, ҳайвонлар ҳамда патоген микроорганизмларнинг кўпайишига боғлиқ. 1953 йилда чигирткаларнинг кўпайиб кетиши натижасида ўсимликлар жамоасига кучли зарар етди. улар ўшанда юмшоқ ғалласимон ўсимликларни: пирей, костер, типчакнинг 80-90% ни еб битирди. бу даврда, чигиртка емайдиган ўтлар эса ўсиб кўпайиб кетди. академик в. н. сукачев «фитоценологиянинг асосий масаласининг айрим томонлари ҳақида» («о некоторўх основнўх вопросах фитоценологии», 1950) деган мақоласида ўсимликлар жамоасининг алмашиниши ҳақида жараён мавжуд эканлигини кўрсатади. сингенетик алмашиниш ўсимликларнинг янги муҳит шароитларини эгаллаши. бунда ўсимликларнинг бир-бирларига яқинлашиши ва тупроқ иқлим шароитларига мослашиши муҳим роль ўйнайди. экозоген ўзгаришлар жамоанинг ўзига, муҳит шароитининг ўзгаришига боғлиқ бўлмаган ҳолда содир бўлади. бундай ўзгаришлар тасодифан вужудга келиши мумкин. академик в. н. сукачев бундай ўзгаришларга ўрмонларни кесиш, яйловларда молларни боқиш туфайли содир бўладиган ўзгаришларни киритади. эндоэкогенетик ўзгаришлар бу жараён сингенетик …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "экосистемалар ёки экотизимлар"

1539422727_67820.pptx /docprops/thumbnail.jpeg экосистемалар ёки экотизимлар экосистемалар ёки экотизимлар экологик система, деб бирга яшовчи ҳар хил организмлар, уларнинг яшаш муҳит орасидаги қонуниятли боғланишга айтилади. бунга ўрмон, ўтлоқ, кўл ва бошқалар мисол бўлади. масалан, ўрмонни шундай таърифласа бўлади ўрмон бу георафик шаклланган, ўз-ўзини бошқарувчи ўсимлик ва ҳайвонлар популяциялари йиғиндиси бўлиб, улар учун муҳитни бошқарувчи асосий ролни, бир тур, ёки бир неча турга мансуб популяция ўйнайди, ана шундай жамоаларни ифодалаш учун акдемик в.н.сукачев (1942) биогеоценоз терминини тавсия этган. образец текста второй уровень третий уровень четвертый уровень пятый уровень организмлар жамоаси анорганик муҳит билан боғлиқ. ўсимликлар ундаги карбонат ангидриди, сув, кислород ва мин...

Формат PPTX, 2,2 МБ. Чтобы скачать "экосистемалар ёки экотизимлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: экосистемалар ёки экотизимлар PPTX Бесплатная загрузка Telegram