ona tili grammatikasi

PPTX 24 pages 284.9 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 284.9 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

termiz davlat universiteti pedagogika fakulteti boshlang`ich ta`lim va sport tarbiyaviy ish yo`nalishi 301-guruh talabalari do`satova gulhayo, esanova nargiza, jo`rayeva mavluda va a`zamova lobarlarning ona tili fanidan tayyorlagan ona tili grammatikasi. grammatika haqida tushuncha. sintaksis - grammatikaning bir bo`lagi. sintaksisning o`rganish sohalari. sintaksisda tenglanish va tobelanish. reja: grammatika tilshunoslikning bir qismi bo`lib, u tilning grammatik qurilishini o`rganadi.grammatikada so`zlarning shakli o`zgarishi, so`z birikmalari hosil qilish usullari, vositalari va gap qurilishi bilan bog`liq qonuniyatlar o`rganiladi. grammatika morfologiya sintaksis sintaksis so`zi qanday ma`noni anglatadi? sintaksis yunoncha so`z bo`lib “tuzish, qo`shish” degan ma`nolarni ifodalaydi. sintaksis quyidagi masalalarni o`rganadi: gap tarkibidagi so`zlarning bir-biriga qo`shilishi natijasidagi sintaktik birliklarning tabiati bir so`zning boshqa bir so`z bilan sintaktik munosabatga kirishish usullari, vositalari so`zlarning bir-biriga qo`shilishidan hosil bo`lgan so`z birikmalari va ularning turlari gap bo`laklari va ularning turlari gap va uning boshqa sintaktik birliklardan farqi gapning turlari grammatikada o`rganiladigan yana bir bo`lim morfologiya bo`lib, u so`zlarning qo`shilishidan hosil bo`lgan birliklarni …

2 / 24

shimcha (-lik) yordamida ot yasalgan, tushum kelishigi affiksi (-ni) ni qabul qilgan; doim so`zi –holat (tarz) ravishi; ardoqlaymiz so`zi – ot (ardoq) dan so`z yasovchi affiks – la orqali fe`l yasalgan, -y ravishdosh affiksi, -miz tuslovchi (shaxs-son zamon ko`rsatkichi). sintaksisning sohalari so`z shakl sintaksisi matn sintaksisi gap sintaksisi so`z birikmasi sintaksisi so`z shakl sintaksisi har bir gapda ma`lum bir shaklda ishtirok etadigan mustaqil so`zlarni ya`ni gap bo`laklarini o`rganadi. so`z birikmasi sintaksisi o`zaro sintaktik bog`lanib, tushuncha ifodalovchi birikmalarni o`rganadi. gap sintaksisi o`zaro sintaktik bog`lanib, fikr ifodalovchi birliklarni – sodda va qo`shma gaplarni o`rganadi. matn sintaksisi mazmuniy yaxlitlikni tashkil etgan oliy darajadagi kommunikativ butunlikliarni o`rganadi. gapda so`zlar bir-biri bilan tenglanish yoki tobelanish orqali sintaktik aloqaga kirishadi. sintaksisda tenglanish va tobelanish. tenglanish tenglanish orqali birikadigan birikmalar tarkibidagi so`zlar teng huquqli bo`ladi,ya`ni biri ikkinchisiga tobelanmaydi.ular tenglanish ohangi bilan aytiladi.tenglanish, asosan, uyushiq bo`laklar va bog`langan qo`shma gapning qismlari orasida bo`ladi. misol: biz do`stlikni, halollikni va …

3 / 24

a`lum shaklda keladi.ya`ni hokim so`z tobe so`zni boshqaradi,uning ma`lum shaklda kelishini talab qiladi. misol:kitobni o`qimoq,raisga gapirmoq,dilbardan so`ramoq. boshqaruv bitishuv aloqasi tarkibidagi so`zlar orasida moslik ham bo`lmaydi,bir so`z boshqa so`z tomonidan boshqarilmaydi ham.bunday birikmalar sifatlovchi va sifatlanmish,hol va kesim munosabatini ko`rsatadi. misol:yaxshi odat,o`nta talaba, qaysi maktab, ko`p so`z, g`ir-g`ir shamol. bitishuv bir so`zning boshqa so`zga bog`lanishini ko`rsatadi,grammatik ma`noni bildiradi. bu esa shakliy –grammatik vosita sanaladi, qo`shimchalar orqali yuzaga keladi: kelishik qo`shimchalari:-ga,-ning,-ni,-da,-dan, kabi. masalan:dalaga bormoq,sanobarning kitobi, uyni supurmoq: egalik qo`shimchalari,-im,-ing,-i,-ingiz: mening uyim;sening kitobing, ularning ishi: c) tuslovchi shakl-son qo`shimchalari; -m,-k,-ing, -ingiz; men oldim, biz o`qidik, siz keldingiz va boshqalar. so`z shakl kelishik qo`shimchalarida o`xshash vazifani bajaradi, otni fe`lga bog`laydi, leksik-grammatik vosita sanaladi: a) ko`makchilar-bilan,-uchun,-kabi,-singari, sevinch bilan kutmoq, bolalar uchun atamoq,tong kabi musaffo; b) bog`lovchilar,uyushiq bo`laklar va gaplarni boglaydi: yordamchi so`zlar so`zning sintaktik vazifasi maxsus ko`rsatkichlar bilan ifodalanganda tartib bosh rolni o`ynaydi; masalan: qizil olma (birikma) olma qizil (gap ) ohang. to`xtamning o`zgarishi …

4 / 24

5 / 24

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tili grammatikasi"

termiz davlat universiteti pedagogika fakulteti boshlang`ich ta`lim va sport tarbiyaviy ish yo`nalishi 301-guruh talabalari do`satova gulhayo, esanova nargiza, jo`rayeva mavluda va a`zamova lobarlarning ona tili fanidan tayyorlagan ona tili grammatikasi. grammatika haqida tushuncha. sintaksis - grammatikaning bir bo`lagi. sintaksisning o`rganish sohalari. sintaksisda tenglanish va tobelanish. reja: grammatika tilshunoslikning bir qismi bo`lib, u tilning grammatik qurilishini o`rganadi.grammatikada so`zlarning shakli o`zgarishi, so`z birikmalari hosil qilish usullari, vositalari va gap qurilishi bilan bog`liq qonuniyatlar o`rganiladi. grammatika morfologiya sintaksis sintaksis so`zi qanday ma`noni anglatadi? sintaksis yunoncha so`z bo`lib “tuzish, qo`shish” degan ma`nolarni ifodalaydi. sint...

This file contains 24 pages in PPTX format (284.9 KB). To download "ona tili grammatikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tili grammatikasi PPTX 24 pages Free download Telegram