genomika va irsiyatni o'rganishning zamonaviy usullari

DOCX 14 стр. 32,0 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 32,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

genomika va irsiyatni o'rganishning zamonaviy usullari reja: kirish 1. genomika va ginetika o’rganish bosqichlari 2. genomika va irsiyatni o'rganishning zamonaviy usullari 3. zamonaviy o’rganishda gen mutatsiyalari va gen kasalliklari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yer sharidagi borliq, jonivorlar, nasl qoldirish vabu nasldan o’zini to’liq takrorlash xususiyatiga ega. bu tabiiy qonun. yer yuzida hayor bor ekan, bu hol takrorlanaveradi. har bir organizm, shu jumladan odam organizmi ham ajdodlardan o’tib kelayotgan belgilarni saqlab, ularni nasldan-naslga o’tkazish xususiyatlariga ega. muayyan avlodlarga xos tashqi ko’rinish belgilari, ichki organlar tuzilishi, organizmda shu avlodga xos modda almashinuvi, shu avlodga xos xarakter, talant va hokazolar ma’lum darajada zurriyotga o’tadi. lekin bu bilan birga, shu avlodga xos og’ir kasalliklarga moyillik ham zurriyotga o’tadi. yer yuzida mavjud bo’lgan jami jonivorlarning o’ziga o’xshash zurriyot, ya’ni nasl qoldirish hujayra bilan bog’liq. binolar g’ishtdan qurilganidek, har qanday organizm ham hujayradan tuzilgan. har bir hujayra yadro, sitoplazma va qobiqdan tashkil topgan. genetika fani tadqiqotlari …

2 / 14

ularning asosiy qismi 22 juft autosomalarda joylashgan. 100 tadan ortiq genlar esa jinsiy xromasomalarda joylashgan. sut emizuvchilarda, shuningdek, odamda ham x-va y- xromosomlarda gomologik qismlar bo’lib, ularda sinapsis va krossingover jarayonlari o’tadi. jinsiy xmosomalarning qaysi qismida joylashganligiga qarab genlarni uch guruhga bo’lish mumkin. birinchi guruh. jins bilan bog’liq guruh bo’lib, ularga x-xromosoma bilan y-xromosomada gomologik joylarda lokalizatsiyalangan genlar kiradi. ular x-xromosoma bilan o’tadi. bularga gimolofiya, daltonizm, ko’ruvnervining atrofiyasi va hokazolar kiradi. dominant genlar ikkala jinsda bir xil yuzaga chiqadi, retsessiv genlar esa ayollarda faqat gomozigot, erkaklarda esa, geterozigot holatda namoyon bo’ladi. ikkinchi guruh. –y-xmosomaning toq qismida joylashgan kichik sondagi genlar tashkil etadi. bunday genlar golandrik deyiladi. bu genlar faqat erkak jinsida uchrab, otadan o’g’ilga o’tadi. masalan, quloqning ko’p tukliligi, ixtiozis (teri baliq tangachasidek), oyoqdagi panjalar orasida yupqa parda bo’lishi. uchinchi guruh.- bu genlar x-va y-xromosomalarning juft sigmentida, ya’ni gomologik joylashgan. ular qisman jins bilan bog’liq bo’ladi. ular x-xromosomadan y-xromosomada krossengover …

3 / 14

bir xil biosintez tipiga ega, bu esa to’qimalarda ximik tarkibining, moddiy almashinuvining fiziologik zaharlanishlar, morfologik belgilarning o’xshashligini ta’minlaydi. irsiyat natijasida o’zgarishlar ro’y bermaydi va ajdoddan avlodlar belgilar bir xilligining o’tishi ta’minlanadi. masalan, a) kanalar va suvaraklar o’zgarishsiz belgilar namoyon bo’lib kelmoqda; b) sindaktiviya, graf shryuzberining xiv avlodidan barmoqlarning birlashuvi kuzatiladi. o’zgaruvchanlik- bu irsiyatga qarama-qarshi xususiyat bo’lib, bunda alohida avlodida o’ziga xos yangi belgi yoki xususiyat namoyon bo’ladi, natijada farzandlar ota-onasidan farq qiladi. bu hodisa ikkita murakkab hodisa tufayli yuzaga keladi: irsiy informatsiya va tashqi muhitning konkret sharoitidir. ularning ta’sirida irsiy axborot o’zgaradi, natijada ularning yuzaga chiqish vareabelligi o’zgaradi. o’zgaruvchanlik orqali dunyoda paydo bo’ldi: 1) 3 mln hayvon turlari; 2) turli o’simliklar, hamda madaniy o’simliklar; 3) odamlarda irqiy va populyatsion farqlar, individual rivojlanish kelib chiqadi. genetika fani amaliy talabalarga asoslanib rivojlangan. uy hayvonlari va madaniy o’simliklari turli tur va sinflarga mansub bir biridan belgilar bilan farq qiluvchi guruhlarni gibridizatsiyalangan, ya’ni chatishtirilganda …

4 / 14

genetik tekshirish obyekti sifatida ancha kamchiliklarga ega, bularning eng asosiysi-odamlarda duragaylash, ya’ni eksperimintal duraaylash usulini qo’llash mumkin emasligidir. shunday bo’lishiga qaramasdan kishilik jamiyatida nikohning har xil tiplarini topish uchun izchillik bilan tekshirish lozim. uzoq qarindoshlar to’g’risida aniq ma’lumotlar to’plash ham ancha qiyin, chunki ularsiz to’g’ri ginealogik kartalarni tuzish mumkin emas. genealogiya usullari. avlodlar shajarasini (genealogiyasini) tuzishga asoslangan usul bo’lib, amaliyot shifokorlari uchun keng ma’lum bo’lgan, eng qulay usuldir. bu usul probandning (genetik shifokorlarning nazoratiga tushib o’rganila boshlangan birinchi shaxs) qarindoshlari to’g’risida ma’lumotlar to’plash va uni tahlil qilishda asoslangan, bunda probandda irsiylanishi o’rganilayotgan belgining (kasalning) fenotipik namoyon bo’lishi kuzatilmasligi mumkin emas. faqat to’liq va ishonchli ma’lumotlargina oilaning shajarasini to’g’ri tuzishga imkon beradi. shajara sxemasini chizishda umumiy qabul qilingan belgilardan foydalaniladi. genealogiya usulidan foydalanish quyidagi savollarga javob berishga imkon beradi: 1) o’rganilayotgan belgi, irsiymi yoki irsiymas ekanligi; 2) irsiylanish tipining qandayligi; 3) kelajak avlodning prognozi; 4) bundan tashqari bu usuldan odam populyatsiyalaridan …

5 / 14

obandga qarindoshligini ko’rsatish lozim. ma’lumotlar to’plangandan keyin shajarani grafik tasvirlanadi, keyin esa genetik tahlil variantlaridan biri-genealogik tahlil o’tkaziladi. bunda shuni unutmaslik kerakki, belgi shajarada bir necha marta uchrashi mumkin. agar belginnig irsiy ekanligi aniqlansa, irsiylanish tipini aniqlashga o’tiladi. belgilar kodominantlik (masalan abo,mn qon guruhlari); autosoma-dominant (masalan, 1905 yilda birinchi marta tasvirlangan braxidaktiliya), autosoma-retsessiv (dnk ning ultrabinafsha nur ta’siridan keyin reparatsiya natijasidakelib chiqadigan pigmentli kseroderma), yoki geterosoma-dominant, geterosom-retsessiv tipida irsiylanishi mumkin. egizaklar usuli. usulning mohiyati quyidagidan iborat: avval m3 (monozigota) va d3 (digizot) egizaklar va umumiy populyatsiyadan nazorat guruhlar tuziladi. keyin alohida-alohida m3 va d3 lar bir birlari bilan solishtiriladi. bu usul yordamida belgining rivojlanishida irsiyat va muhitning nisbatan roli anilanadi. ammo, belgilarning konkordatligi (o’xshashligi) va diskondartligini (o’xshashmasligi) tahlil qilishdan avval egizaklarning qanday zigotaligini aniqlab olish zarur. m3 maydalanishning dastlabki bosqichlarida bitta zigotadan ikkiga bo’linib, mustaqil rivojlangan bolalardir. shuning uchun ham m3lar genotiplari bir-biriga to’liq o’xshashligidir, m3larda uchraydigan farqlar muhit ta’sirining …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "genomika va irsiyatni o'rganishning zamonaviy usullari"

genomika va irsiyatni o'rganishning zamonaviy usullari reja: kirish 1. genomika va ginetika o’rganish bosqichlari 2. genomika va irsiyatni o'rganishning zamonaviy usullari 3. zamonaviy o’rganishda gen mutatsiyalari va gen kasalliklari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yer sharidagi borliq, jonivorlar, nasl qoldirish vabu nasldan o’zini to’liq takrorlash xususiyatiga ega. bu tabiiy qonun. yer yuzida hayor bor ekan, bu hol takrorlanaveradi. har bir organizm, shu jumladan odam organizmi ham ajdodlardan o’tib kelayotgan belgilarni saqlab, ularni nasldan-naslga o’tkazish xususiyatlariga ega. muayyan avlodlarga xos tashqi ko’rinish belgilari, ichki organlar tuzilishi, organizmda shu avlodga xos modda almashinuvi, shu avlodga xos xarakter, talant va hokazolar ma’lum darajada zurriyotga o’ta...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (32,0 КБ). Чтобы скачать "genomika va irsiyatni o'rganishning zamonaviy usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: genomika va irsiyatni o'rganish… DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram