elektrostatik maydondagi dielektrik

PPTX 21 pages 2.3 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti student:urgenchbaev bauirjan guruh:24-1-b fan:fizika domla:abdreymova g.r berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti mavzu:elektrostatik maydondagi dielektrik.dielektriklarning turlari,qutiblanishi reja: 1. dielektriklarni kutblanishi 2. dielektrik mavjud bo’lganda sklyar potensialning ifodasi 3. dielektrik singdiruvchanlik bilan dielektirik kirituvchanglik orasidagi bog’lanish dielektriklar (ing. electric — elektr) — elektr tokini deyarli oʻtkazmaydigan material (modda) lar; solishtirma elektr qarshiligi — 107—1020 omm, dielektrik kirituvchanligi — 4—104. dielektriklar elektr tokini oʻtkazgichlarga nisbatan 1015—1020 marta yomon oʻtkazadi. „dielektriklar“ atamasini fanga michael faraday kiritgan. ionlashmagan barcha gazlar, baʼzi suyuqliklar va qattiq jismlar dielektriklar hisoblanadi. tashqi elektr maydon taʼsiri boʻlmagan hollarda dielektriklarni qutbli dielektriklar hamda qutbsiz dielektriklarga ajratish mumkin. bunda dielektriklar molekulalarining dipol momentlari nolga teng (qutbsiz molekulalar) yoki fazodagi yoʻnalishlar boʻyicha ixtiyoriy ravishda taqsimlangan boʻladi (qutbli molekulalar). ikkala holda ham dielektriklarning yigʻindi elektr momenti nolga teng boʻladi. qutblanish elektr maydon kuchlanishiga, temperaturaga, muhitning elektr xossasiga bogʻliq. qutbli dielektriklarga spirt, toza suv; qutbsiz dielektriklarga inert gazlar, kislorod, vodorod, …

2 / 21

zaryadlar hosil boʻladi. azot, kislorod, vodorod gazlari, toluol, benzol suyuqliklari va polistirol, polietilen, naftalin kabi qattiq moddalar bularga misol boʻla oladi. qutblanish elektronlar va ionlarning siljishi tufayli vujudga kelsa, bundan dielektriklarning dielektrik kirituvchanligi 4 dan 15 gacha qiymatlarga ega boʻlishi mumkin. tashqi maydon boʻlmaganda oʻz-oʻzidan qutblanish qobiliyatiga ega boʻlgan dielektriklar guruhi ham mavjud. ular segneto-elektriklar deb ataladi. ularning dielektrik kirituvchanligi bir necha mingga yetishi mumkin. segnetoelektriklarda deformatsiya vaqtida qutblanishi kuzatiladi. bu hodisa pyezoelektrik effekt deb yuritiladi. dielektriklar qattiq (organik, anorganik), suyuq va gazsimon xillarga boʻlinadi. qattiq organik dielektriklarga sellyuloza, kauchuk, qat-ron, bitumlar, parafinlar, mum, yogʻoch, qogʻoz, plastmassalar, lok boʻyoqlar v.b kiradi bular kuch, signal kabellarini izolyatsiyalashda, kondensatorlar, gʻaltaklar, qistirmalar tayyorlashda, elektr apparaturalar simlari va chulgʻamlarining izolyasiyalariga shimdirishda ishlatiladi. qattiq anorganik dielektriklarga radiotexnik keramika, segnetoelektriklar, pyezoelektriklar, elektronik shisha, slyudalar va b. kiradi. izolyatorlar, yuqori chastotali kondensatorlar, pyezoelementlar, ballonlar, elektrovakuum asboblar va b. tayyorlanadi. suyuq dielektriklarga kuch transformatoriga, yuqori kuchlanishli ulab-uzgichlarga quyiladigan …

3 / 21

ng asosiy xossasini moddaning elektr xossasiga bog‘liq bo‘lmagan holda o‘rganishdir. buning uchun zaryadlangan jismlarni va ularning elektrostatik maydonini xarakterlaydigan ba’zi bir fizik kattaliklarni kiritamiz va ular bo‘ysunadigan qonunlarni aniqlaymiz. elektrostatika bu qo‘zg‘almas zaryadlar hosil qilgan maydonlarda bo‘ladigan hodisalarni o‘rganuvchi fizikaning bir bo‘limi hisoblanadi. elektrostatik o‘zaro ta’sirni tajribada o‘rganish shunday xulosaga olib keladi, ya‘ni elektrlangan jismni skalyar fizik kattalik- elektr zaryadi bilan xarakterlash mumkinelektr maydoni materiyaning ko‘rinishlaridan biridir. shu maydonda turgan elektr zaryadlariga maydon tomonidan kuch ta’siri vujudga keladi. qadim zamonlardan shoyiga ishqalangan qahrabo o‘ziga mayda buyumlarni tortishi aniqlangan. hozirgi vaqtda hamma moddalar tarkibida ikki xil zaryad bo‘lishi mumkinligi aniqlangan. teriga ishqalangan shishada paydo bo‘lgan zaryad musbat, movutga ishqalangan ebonitda paydo bo‘lgan zaryad manfiy bo‘ladi. bir xil ishorali zaryadlar o‘zaro itarishadi, turli xil zaryadlar esa tortishadi. elektr maydon kuchlanganlig – maydonning berilgan nuqtasiga qo‘yilgan nuqtaviy sinov zaryadiga ta’sir etuvchi kuchning, shu zaryadga bo‘lgan nisbati bilan aniqlanadigan fizik katalikka aytiladi. (1.9) elektr …

4 / 21

b rasm). nuqtaviy musbat va manfiy zaryadlarning elektr maydoni kuchlanganlik vektorlarining nuqtasidagi yo‘nalishlari ko‘rsatilgan, musbat zaryaddan esa uzoqlashgan tomonga va manfiy zaryadga yaqinlashgan tomonga yo‘nalgan bo‘ladi (1.1-c, d rasm). 0 f eq , (1.11) sinash zaryadi eng kamida ikkita shartni qanoatlantirishi kerak. birinchidan, uning geometrik o‘lchamlari juda kichik bo‘lishi kerak, chunki bizni fazoning ma’lum nuqtasidagi kuch qiziqtiradi. ikkinchidan, uning kattaligi q0 ham uncha katta bo‘lmasligi kerak, aks holda uning maydoni tekshirilayotgan maydonning hosil qilgan zaryadlarining qayta taqsimlanishini o‘zgartirib yuborishi mumkin, ya’ni natijalarni sezilarli o‘zgartirib yuborishi mumkinf–kuch maydonning xarakteristikasi bo‘laolmaydi, chunki u shu maydonga kiritilgan sinash zaryadiga bog‘liqdir. e  vektor esa q0 ga bog‘liq emas, u maydonning xossasiga, ayniqsa zaryad hosil qilgan maydonning fazoda tarqalishiga va fazoning nuqtasiga bog‘liqdir. unga elektr maydon kuchlanganligi deyiladi. (1.11) ifodadan quyidagiga ega bo‘lamiz: 0 q f e elektr maydon kuchlanganligi son jihatdan sinash zaryad kattaligiga ta’sir qiluvchi kuchga tengdir. yoki boshqacha aytganda, kuchlanganlik son …

5 / 21

uning markazida turgan bitta zaryadni o‘rab turgan holni qaraylik. q nuqtaviy zaryaddan r masofadagi maydon kuchlanganligi quyidagicha ifodalanad bu formulaga binoan radiusi r bo‘lgan sfera markazida joylashgan nuqtaviy zaryadning shu sfera sirti ni kesib o‘tuvchi kuchlanganlik vektori oqimi quyidagi formula bilan aniqlanadi: (2.1) bu natija har qanday shakldagi sirt uchun o‘rinlidir. haqiqatdan ham agarda sferani erkin yopiq sirt bilan o‘rasak, u holda kuchlanganlikning bu sferani kesib o‘tuvchi har bir chizig‘i bu sirtni ham kesib o‘tadi agarda ixtiyoriy shakldagi yopiq sirt zaryadni o‘rab olgan bo‘lsa, u holda kuchlanganlik chiziqlari ba’zan sirtga kirishi, ba’zan undan chiqishi ham mumkin. - 24 - umuman, toq sondagi kesishlar oqimni hisoblashda bitta kesish deb olish mumkin, chunki kuchlanganlik chiziqlari sirtdan chiqsa musbat, aksincha, sirtga kirsa u manfiy deb qabul qilingan. ammo yopiq sirt zaryadni o‘rab olmagan bo‘lsa u orqali o‘tuvchi oqim nolga teng bo‘ladi, chunki unga kiruvchi va chiquvchi kuchlanganlik chiziqlar soni bir–biriga teng bo‘ladi. shunday …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrostatik maydondagi dielektrik"

berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti student:urgenchbaev bauirjan guruh:24-1-b fan:fizika domla:abdreymova g.r berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti mavzu:elektrostatik maydondagi dielektrik.dielektriklarning turlari,qutiblanishi reja: 1. dielektriklarni kutblanishi 2. dielektrik mavjud bo’lganda sklyar potensialning ifodasi 3. dielektrik singdiruvchanlik bilan dielektirik kirituvchanglik orasidagi bog’lanish dielektriklar (ing. electric — elektr) — elektr tokini deyarli oʻtkazmaydigan material (modda) lar; solishtirma elektr qarshiligi — 107—1020 omm, dielektrik kirituvchanligi — 4—104. dielektriklar elektr tokini oʻtkazgichlarga nisbatan 1015—1020 marta yomon oʻtkazadi. „dielektriklar“ atamasini fanga michael faraday kiritgan. ionlashmagan barcha gazlar, baʼzi suyuqlik...

This file contains 21 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "elektrostatik maydondagi dielektrik", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrostatik maydondagi dielek… PPTX 21 pages Free download Telegram