dielektriklarda elektr maydoni va ularning xossalari

DOCX 13 pages 39.1 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.1 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ dielektriklarda elektr maydoni. dielektrik singdiruvchanlik va dielektriklarning qutblanishi. pezoelektriklar va segnetoelektriklar to‘gʻrisida tushuncha reja: 1.dielektriklarda elektr maydon. 2.dielektriklarning qutblanishi va ularning xarakteristikalari. 3.elektr maydonda dielektirklar. 4.pezoelektriklar va segnotelektriklar to`g`risida tuhuncha. 1 agar elektr maydoniga dielektrik kiritilsa, shu maydonda hamda dielektrikda ko’p o’zgarishlar kuzatiladi. bu o’zgarishlar sababini tushunish uchun atom va molekulalarning tarkibida (+) zaryadlangan yadrolar va (-) zaryadlangan elektronlar borligini hisobga olish kerak. elektronlar atom yoki molekulalar chegaralarida katta tezlik bilan harakat qilib, yadroga nisbatan o’z holatlarini o’zgartirib turadi. molekula o’lchamlariga qaraganda katta masofalarda elektronlarning ta’sirini manfiy zaryadlarning og’irlik markazi, deb ataladi. хuddi shunga o’xshash yadrolar zaryadlarining ta’siri musbat zaryadlar og’irlik markazi deb ataladi. zaryadlarning og’irlik markazini jismning og’irlik markaziga o’xshab aniqlash mumkin, u vaqtda …

2 / 13

al (modda) lar; solishtirmaelektrqarshiligi — 107—1020 omm, dielektrikkirituvchanligi — 4— 104. dielektriklarelektrtokinioʻtkazgichlarganisbatan 1015—1020 martayomonoʻtkazadi. „dielektriklar“ atamasinifanga michaelfaraday kiritgan. ionlashmagan barcha gazlar, baʼzi suyukliklar va qattiq jismlar dielektriklar hisoblanadi. tashqi elektr maydon taʼsiri boʻlmagan hollarda dielektriklarni kutbli dielektriklar hamda qutbsiz dielektriklarga ajratish mumkin. bunda dielektriklar molekulalarining dipol momentlari nolga teng (qutbsiz molekulalar) yoki fazodagi yoʻnalishlar boʻyicha ixtiyoriy ravishda taqsimlangan boʻladi (qutbli molekulalar). ikkala holda ham dielektriklarning yigʻindi elektr momenti nolga teng boʻladi. qutblanish elektr maydon kuchlanishiga, t-raga, muhitning elektr xossasiga bogʻliq. qutbli dielektriklarga spirt, toza suv; qutbsiz dielektriklarga inert gazlar, kislorod, vodorod, benzol, polietilen va b. kiradi. qutbli molekulalardan tashkil topgan dielektriklar elektr maydonga joylashtirilganda, har bir dipolni maydon kuchlanganligi yoʻnalishida buruvchi taʼsir kuchlari vujudga keladi. ammo toʻla burilishga issiklik harakatlari toʻsqinlik qiladi. natijada musbat zaryadlar elektr maydon yoʻnalishida, manfiy zaryadlar esa teskari yoʻnalishda koʻchadi. umuman barcha turdagi qutblanish natijasida tashqi maydon kuchlanganlik chiziqdari dielektriklardan chiqayotgan nuqtalarda musbat va dielektriklarga kirayotgan …

3 / 13

ngga yetishi mumkin. segnetoelektriklarda deformatsiya vaqtida qutblanishi kuzatiladi. bu hodisa pyezoelektrik effekt deb yuritiladi. dielektriklar qattiq (organik, anorganik), suyuq va gazsimon xillarga boʻlinadi. qattiq organik dielektriklarga sellyuloza, kauchuk, qat-ron, bitumlar, parafinlar, mum, yogʻoch, qogʻoz, plastmassalar, lok boʻyoqlar va b. kiradi. bular kuch, signal ka-bellarini izolyasiyalashda, kondensatorlar, gʻaltaklar, qistirmalar tayyorlashda, elektr apparaturalar simlari va chulgʻamlarining izolyasiyalariga shimdirishda ishlatiladi. qattiq anorganik dielektriklarga radiotexnik keramika, segnetoelektriklar, pyezoelektriklar, elektronik shisha, slyudalar va b. kiradi. bulardan izolyatorlar, yuqori chastotali kondensatorlar, pyezoelementlar, ballonlar, elektrovakuum asboblar va b. tayyorlanadi. suyuq dielektriklarga kuch transformatoriga, yuqori kuchlanishli ulab-uzgichlarga quyiladigan mineral moylar misol boʻladi. gazsimon dielektriklarga elegaz [oltingugurt (vi)- ftorid], vodorod, inert gazlar, havo va b. kiradi. elegazlar kondensator va kabellarda, vodorod turbogeneratorlarda, inert gazlar ion asboblarda ishlatiladi. dielektriklarning qutblanishi va ularning xarakteristikalari. dielеktriklar atom va molеkulalardan tashkil topgan. atom esa, musbat zaryadli yadro va manfiy zaryadli elеktronlardan iboratdir. atomning musbat zaryadi yadroda tўplangan bўlib, manfiy ishorali elеktronlar esa, yadro …

4 / 13

r maydonga tеskari yo’nalishda siljiydi (2- rasm). shunday qilib, molеkula dipol momеntiga ega bo’ladi. ikkinchi turdagi dielеktriklar (h2o, nh3, so2, co,…..) molеkulalaridagi elеktronlar yadro atrofida nosimmеtrik joylashgan bo’ladi va tashqi elеktrostatik maydon bo’lmaganda ham musbat va manfiy zaryadlarning og’irlik markazlari ustma-ust tushmaydi. bunday dielеktrik molеkulalari tashqi maydonsiz ham dipol momеntiga ega bo’lib, ular qutbli molеkulalar dеb ataladi (3-rasm). tashqi elеktrostatik maydon bo’lmaganda molеkulalarning tartibsiz harakati tufayli dielеktrik bo’yicha molеkulalarning umumiy dipol momеntlari nolga tеng bo’ladi.agar bunday dielеktrik tashqi elеktrostatik maydonga qo’yilsa, maydon kuchlari dipollarni maydon yo’nalishiga qarab burishga harakat qiladi va noldan farqli umumiy dipol momеnti paydo bo’ladi. shunday qilib, tashqi elеktrostatik maydon ta'sirida ikkala turdagi dielеktrikda ham noldan farqli dipol momеntlari hosil bo’ladi. bu hodisa dielеktriklarning qutblanishi dеb ataladi. segnetoelektriklar - tashki maydon taʼsiri boʻlmaganda ham muayyan tra intervalida spontan (oʻz-oʻzidan) qutblanish qobiliyatiga ega boʻlgan dielektrik kristallar. s.ning bu xossasi elektr maydon, deformatsiya, traning ortishi yoki kamayishi kabi taʼsirlar …

5 / 13

rakkab birikmalari s. hisoblanadi. segnetoelektrik xossaga ega boʻlgan kristallarda simmetriya markazi boʻlmaydi, butun musbat ionlar markazi bilan manfiy ionlar markazi mos tushmaydi. bu esa spontan qutblanishning hosil boʻlishi uchun fizik sharoitni yaratadi. s. boshqa dielektriklardan quyidagi harakterli xossalari bilan farq qiladi: 1) oddiy dielektriklarda dielektrik kirituvchanlik ye bir necha birlikka (mas, suv uchun ye = 81) teng boʻlsa, s. uchun ye bir necha mingga teng boʻlishi mumkin; 2) ye ning qiymati maʼlum tra intervalida kuchli oʻzgarib boradi. mas, bariy titanat uchun tra 120° dan 80° gacha pasayishida ye ning qiymati 2000 dan 6000 gacha ortib boradi va soʻngra yana kamayib ketadi; 3) s. dielektrik kirituvchanliklari tashki elektr maydon kuchlanganligiga bogʻliq ravishda oʻzgarib boradi, boshqa dielektriklarda esa ye moddani harakterlovchi kattalik boʻlib, maydon kuchlanganligiga bogʻliq emas; 4) elektr maydon oʻzgarganda qutblanish vektori r ning qiymatlari maydon kuchlanganligi £ ning qiymatlaridan kechikib oʻzgaradi. natijada r, ye ning ayni vaqtdagi qiymatlarigagina bogʻliq boʻlmay, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dielektriklarda elektr maydoni va ularning xossalari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ dielektriklarda elektr maydoni. dielektrik singdiruvchanlik va dielektriklarning qutblanishi. pezoelektriklar va segnetoelektriklar to‘gʻrisida tushuncha reja: 1.dielektriklarda elektr maydon. 2.dielektriklarning qutblanishi va ularning xarakteristikalari. 3.elektr maydonda dielektirklar. 4.pezoelektriklar va segnotelektriklar to`g`risida tuhuncha. 1 agar elektr maydoniga dielektr...

This file contains 13 pages in DOCX format (39.1 KB). To download "dielektriklarda elektr maydoni va ularning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dielektriklarda elektr maydoni … DOCX 13 pages Free download Telegram