"molekulyar fizika"

PPTX 12 pages 488.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 488.2 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

fargona davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yonalishi 2-bosqich 22-52-guruh talabasi mamadaliyeva dildoraxonning "molekulyar kinetik nazariya" mavzusi boyicha tayyorlagan taqdimoti fargona davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yonalishi 2-bosqich 22-52-guruh talabasi mamadaliyeva dildoraxonning "molekulyar kinetik nazariya" mavzusi boyicha tayyorlagan taqdimoti molekulyar fizika – fizikaning turli agregat xolatlardagi jismlarning fizik xossalarini ularning molekulyar tuzilishlari asosida qarab chiqiladigan bo’limidir. molekulyar fizika jismni tashkil qilgan atomlar, molekulalar va ionlar xarakati va o’zaro tasirini o’rganish bilan bog’langan. moddaning tuzilishi xaqidagi dastlabki tasavvurlar qadim zamonlardayoq paydo bo’lgan edi. qadimgi grek faylasuflari bundan ikki ming yil oldin olamdagi xamma narsa bo’linmaydigan juda kichik zarra –atomlardan tashkil topgan deb tasavvur qilgan edilar. grek olimi demokrit (e. a 460 – 370 yil- lar) quyidagicha yozadi: “xamma narsa atomlardan tashkil topgan … narsalar bir – biridan o’zlarini tashkil qilgan atomlar, ularning tartibi va vaziyatlari bilan farq qiladi …”. qadimgi atomislarning moddaning tuzilishi xaqidagi tasavvurlari faqatgina faraziy tusga ega ekanligini …

2 / 12

a oid atom-molekulyar nazariya anchayin rivojlanib, universial nazariyaga aylanishga ulgurdi. yzangi va universial nazariyaning asosida, gazlarning harorati, bosimi va hajmi singari makroskopik xossalarining, ushbu gazni tashkil qiluvchi molekulalarning soni, massasi va harakat tezliklari, ya'ni, mikroskopik xossalari bilan bog‘lab o‘rganish g‘oyasi yotardi. molekulalar doimiy va muntazam harakatda bo‘lgani sababli, ular albatta molekulalar kinetik energiyaga ega bo‘ladi. mazkur tasdiq tufayli, yangi nazariya molekulyar-kinetik nazariya nomini olgan. misol tariqasida bosimni olamiz. istalgan vaqt lahzasida, gaz molekulalari o‘zi turgan idish devorlariga kelib urilib turadi. har bir molekula kelib urilganida, o‘zining urilishi natijasidan idish devoriga juda kichik qiymatda bo‘lsa-da, harholda muayyan impuls beradi. biroq, gazni tashil qiluvchi molekulalar millionlab sonda bo‘lgani uchun, ularning idish devoriga kelib urilishidan beradigan umumiy impulsi devorlarga sezilarli darajadagi kuch bilan ta'sir qiladi. ushbu kuchni biz gaz molekulalarining idish devoriga bosimi tarzida qabul qilamiz. masalan, avtomobil shinalari ichiga havo damlash orqali, atmosfera havosi molekulalarini shina ichida avvaldan mavjud bo‘lgan molekulalarga qo‘shimcha …

3 / 12

lama molekulyar-kinetik nazariyaning asosiy tenglamasi hisoblanadi va uning chap tarafi - molekulyar xossalarni, o‘ng tarafi esa makroskopik (o‘lchasa bo‘ladigan) xossalarini namoyon qiladi. ya'ni, tenglama, gazning mikroskopik va makroskopik xossalari orasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlikni belgilaydi. unga ko‘ra xulosa qiladigan bo‘lsak, gazning harorati gaz molekulalarining o‘rtacha tezligi kvadratiga teskari proporsional. molekulyar-kinetik nazariya shuningdek alohida olingan ayrim molekulalarning tezligini o‘rtacha qiymatdan faqr qilishi masalasiga ham yetarlicha batafsil javob beradi. molekulalarning har bir o‘zaro to‘qnashuvi ular orasida energiyaning qayta taqsimlanishiga olib keladi. ya'ni, to‘qnashuv natijasida, tezligi baland molekula sekinlashadi va aksincha, tezligi sust molekula tezlashadi. molekulalarning tezliklari bo‘yicha o‘rtacha taqsimlanishi haqidagi ushbu g‘oya va uning ta'rifi mashhur fizik olim - jeyms klark maksvellga tegishlidir. xabaringiz bo‘lsa, elektromagnit maydonlarni nazariy jihatdan mukammal tushuntirib bergan ilk olim ham aynan maksvell bo‘lgan. shuningdek maksvell berilgan haroratdagi gaz molekulalarining tezligi qanday bo‘lishini hisoblashni ham yo‘lga qo‘ygan. bunday taqsimotni maksvell taqsimoti deyiladi. unga ko‘ra, molekulalar asosan ushbu taqsimotning eng yuqori …

4 / 12

ish qonunini kashf etilishi molekulyar-kinetik nazariyaning yanada rivojlanishiga olib keladi. 1856 yilda krenigning “gazlar nazariyasi asoslari” kitobi bosilib chiqdi. 1857 yilda klazius (1822-1888) o`z risolasida gazlar kinetik nazariyasining ko`p masalalarini yechilishini va bu nazariyaning asosiy tenglamasini kelib chiqishini ko`rsatib berdi. 1860 yilda maksvellning “gazlar dinamik nazariyasini tushuntirish” deb nomlangan klassik ishi bosilib chiqdi molekulyar fizika va termodinamika jismlardagi mikroskopik jarayonlarni ya’ni jismlar tarkibidagi ko`p miqdordagi atomlar va molekulalar bilan bog`liq bo`lgan hodisalarni o`rganadi. bu jarayonlarni o`rganishda turli sifatli, lekin bir-birini o`zaro to`ldiradigan ikki usul qo`llaniladi. molekulyar fizika va termodinamika jismlardagi mikroskopik jarayonlarni ya’ni jismlar tarkibidagi ko`p miqdordagi atomlar va molekulalar bilan bog`liq bo`lgan hodisalarni o`rganadi. bu jarayonlarni o`rganishda turli sifatli, lekin bir-birini o`zaro to`ldiradigan ikki usul qo`llaniladi. 1. statistik (molekulyar-kinetik) usul. 2. тermodinamik usul. modda tuzilishini va uni xossalarini molekulyar-kinetik tasavvurlar asosida, ya’ni molekulalar hamma vaqt betartib harakat holatida bo`lishlari va molekulalar orasida o`zaro ta’sir kuchlari mavjudligi asosida tushuntiruvchi fizikaning …

5 / 12

jarayonlar izojarayonlar (izo-teng, bir hil) deyiladi. bular quyidagi qonunlarda o`z aksini topgan. 1. boyl- mariott qonuni. harorat o`zgarmaganda berilgan gaz massasi uchun gazning bosimi uning xajmiga teskari proporsional ravishda o`zgaradi, ya’ni т=const, m= const bo`lsa pv= const bu izotermik jarayon bo`lib, uni diagrammada egri chiziq (giperbola) bilan tasvirlash mumkin. bu egri chiziq izoterma deb ataladi. 2. gey-lyussak qonuni. 1). bosim o`zgarmas bo`lganda berilgan gaz massasining xajmi haroratiga qarab chiziqli ravishda o`zgaradi, ya’ni, m= const, p= const bo`lsa v= v0(l+ t) 2. gey-lyussak qonuni. 1). bosim o`zgarmas bo`lganda berilgan gaz massasining xajmi haroratiga qarab chiziqli ravishda o`zgaradi, ya’ni, m= const, p= const bo`lsa v= v0(l+ t) bunda yuz beradigan jarayon izobarik jarayon deb ataladi va diagrammada to`g`ri chiziq bilan tasvirlanadi. bu to`g`ri chiziq izobara deb ataladi. 3). хajm o`zgarmas bo`lganda berilgan gaz massasining bosimi haroratga qarab chiziqli ravishda o`zgaradi, ya’ni m= const, v = const bo`lsa 3). хajm o`zgarmas bo`lganda berilgan …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""molekulyar fizika""

fargona davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yonalishi 2-bosqich 22-52-guruh talabasi mamadaliyeva dildoraxonning "molekulyar kinetik nazariya" mavzusi boyicha tayyorlagan taqdimoti fargona davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yonalishi 2-bosqich 22-52-guruh talabasi mamadaliyeva dildoraxonning "molekulyar kinetik nazariya" mavzusi boyicha tayyorlagan taqdimoti molekulyar fizika – fizikaning turli agregat xolatlardagi jismlarning fizik xossalarini ularning molekulyar tuzilishlari asosida qarab chiqiladigan bo’limidir. molekulyar fizika jismni tashkil qilgan atomlar, molekulalar va ionlar xarakati va o’zaro tasirini o’rganish bilan bog’langan. moddaning tuzilishi xaqidagi dastlabki tasavvurlar qadim zamonlardayoq paydo bo’lgan edi. qadimgi grek faylasuflari bundan ...

This file contains 12 pages in PPTX format (488.2 KB). To download ""molekulyar fizika"", click the Telegram button on the left.

Tags: "molekulyar fizika" PPTX 12 pages Free download Telegram