narkotik va nonarkotik analgetik dori vositalari

PPTX 27 pages 2.1 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

презентация powerpoint narkotik va nonarkotik analgetik dori vositalari m.alikulova og‘riqni qoldirish shifokorning amaliyotida muhim vazifadir. chunki u bemorga azob beruvchi, xastalik belgisi bo‘libgina qolmay, dardini og‘irlashtiradi va uning oqibatiga salbiy ta’sir etadi. shuning uchun ham shifokor og‘riqni susaytiruvchi yoki uni bartaraf etuvchi dorilar ta’sirini va ularni qo‘llashni yaxshi bilishi kerak. og‘riqni sezish organizmda teri, tomir, bo‘g‘im, mushak va a’zolarda joylashgan, alohida retseptorlar - notsitseptorlar orqali amalga oshadi. bu retseptorlar ekzogen (mexanik, kimyoviy, termik) va endogen (bradikinin, gistamin, serotonin, prostoglandin e2, k+) ta’sirotlari natijasida qo‘zg‘aladi. bosh miya po‘stloq qavatiga og‘riq impulslari, alohida o‘tkazuvchi yo‘llar orqali yetadi. lekin mnsda og‘riqqa qarshi turuvchi, uni kuchini kamaytiruvchi, tizim mavjud (antinotseptiv sistema xavorang dog‘, chokning katta yadrosi, retikulyar yadrolar). bu tizim yuqoridan pastga qarab ta’sir etadi va og‘riq sezishini susaytiradi. bundan tashqari organizmda bir qator faol biologik moddalar bo‘lib ular og‘riqni sezishini o‘zgartiradilar (og‘riqsizlantiruvchilari): endogen peptidlar-enkefalin, β-endorfin, dinorfin. ta’sir mexanizmi va farmakodinamikaga asoslanib, hozirgi zamon …

2 / 27

h; kuchli og‘riqsizlantirish, ayniqsa jarohatlar va kuchli og‘riqlarda (infarkt, saraton va boshqalar); o‘rganib qolganda berilmasa, abstinensiya sindromini yuzaga chiqishi. morfin morfin - opiy-qoradori tarkibiga kiruvchi alkaloid. qoradori bu ko‘knorining pishmagan ko‘sagi qobig‘ini tirnaganda chiqadigan, shirasi havoda qurishi natijasida, hosil bo‘ladi. uni uzoq vaqtdan beri kayf beruvchi, yo‘talga qarshi va ichni to‘xtatish vositasida sifatida qo‘llashgan. qoradori tarkibi murakkab bo‘lib 20 dan ortiq alkoloidlar ajratilgan. alkoloidlar opiy vazni 20%tashkil etadi. undan tashqari oqsillar, polisaxaridlar va boshqalar bor. kimyoviy tuzilishiga qarab, opiy alkoloidlari, piperidin fenantren va benzil izoxinolin hosillariga kiradilar. qoradorining asosiy alkoloidi bo‘lib, morfin hisoblanadi. qoradorining farmakodinamikasi morfin bilan bog‘liq. opiyda morfin miqdori 10%ni tashkil etadi. mnsga morfin bir xil ta’sir etmaydi: ba’zi markazlarni qo‘zg‘atadi, ba’zilarini esa susaytiradi, chunki morfin tarkibida 2ta gidroksil radikali bor bo‘lib, biri fenol gidroksili (susaytiruvchi), ikkinchisi alkogol gidroksili (qo‘zg‘atuvchi). narkoz chaqiruvchi vositalardan farq qilib, morfin ta’siri faqat, bosh miyasi kuchli rivojlangan jonivorlardagina yuzaga chiqadi va u mnsni …

3 / 27

ya neyronlariga bevosita susaytiruvchi ta’sir ko‘rsatadi. umuman morfin pastga tushuvchi, tormozlovchi sistema ta’sirini kuchaytiradi. morfin terapevtik dozalarda yuzaki va yorqin tushlar ko‘rish bilan kechuvchi uyqu chaqiradi. morfinning tinchlantiruvchi ta’siri miyaning po‘stloq qavatidagi neyronlar, retikulyar formatsiya, limbik sistema va gipotalamusga ta’siri bilan bog‘liq bo‘lsa kerak. morfinning tinchlantiruvchi ta’siri kayf bilan kechadi, ayniqsa qayta qabul qilinganda, lekin ba’zan uning aksi bo‘ladi. morfin faqat katta dozalarda tana haroratini tushiradi (haroratni boshqarish markazini susaytirish hisobiga). peshob ajralishini (antidiuretik gormon) kamaytiradi. ishtaxani (adrenalinni buyrak usti bezidan ajralish kuychaytirib, giperglikemiya chaqiradi) pasaytiradi. parasimpatik nervlar tonusini (mioz, bradikardiya, bronxospazm, mit sfinkterining tonusi ortadi, qabziyat, bachadon qisqarishini) kuchaytiradi. nafas olish markazini susaytiradi, uning so2 ga bo‘lgan ta’sirchanligini pasaytiradi (nafas kamayadi, lekin chuqur bo‘ladi, keyin ortadi, lekin yuzaki bo‘ladi, keyin davriy nafas yuzaga chiqadi). qayt qilish markazini susaytiradi. peshob xaltasini sfinkteri tonusini oshiradi (peshob ajratish qiyinlashadi). katta va zaharlovchi dozalarda, morfin qon aylanish markazi faoliyatini susayitiradi. qon bosimini pasayishida, …

4 / 27

og‘liq bo‘lsa kerak. morfin bilan o‘tkir zaharlanish: koma, lekin tizza reflekslari saqlangan bo‘ladi, tana harorati, nafas olish kam, yuzaki bo‘ladi. og‘ir hollarda cheynstoks davriy nafasi kuzatiladi. yurak etishmovchiligi va o‘pka shishi o‘limga sabab bo‘ladi. o‘lim 6 soat ichida ro‘y beradi. agar bemor 12 soat ichida o‘lmasa, u tirik qoladi, chunki morfin organizmda tez parchalanadi. yordam: oshqozon permanganat kaliy eritmasi bilan yuviladi, (morfinni oqsillaydi). kislorod ingalyasiyasi, korazol, kerak hollarda suniy nafas oldiriladi. nalorfin-morfinning antogonisti kiritiladi. morfin bilan surunkali zaharlanish - morfinizm deb ataladi. davolash og‘ir masala bo‘lib, ruhiy xastaliklar shifoxonasida o‘tkaziladi. omnopon - qora dori tarkibidagi hamma alkoloidlaridan iborat preparat. 50%-ni morfin tashkil etadi, tarkibida papaverin (spazmolitik vosita) bor. bu preparatga ham humorlik, o‘rganish, tobelik rivojlanadi. kodein - opiy alkoloidi (0,5%). kayf chaqirmaydi, o‘rganish rivojlanmaydi, og‘riqsizlantirish qobiliyati morfinnikidan 7 marta sust. nafas markaziga salbiy ta’siri etmaydi, mit ga ta’siri yo‘q, yo‘tal markazini susaytiradi, lekin morfindan sustroq. etil morfin (dionin) - yarim …

5 / 27

lik susaytirmaydi, bronxospazm chaqirmaydi, peshob yo‘llarini bo‘shashtiradi, lekin mitdan yaxshi so‘riladi, uning sfinkterlarini tonusini oshiradi. bachadonni qisqarishini kuchaytiradi. sufentanil va alfentanil ikkala preparat, fentanilga o‘xshash bo‘lsa ham ta’siri tezrok boshlanadi va kamroq davom etadi. jumladan fentanilning t½=3,6, sufentanilning t½=2,7 va alfentanil t½= 1,3soat. to‘liq bo‘lmagan agonistlar (agonist - antogonistlar). bu guruhga ta’siri aralash bo‘lgan dorilar kiradi. ular opiat retseptorlari qismlari bilan turlicha bog‘lanadilar, shu sababli ba’zi ta’sirlari bo‘yicha agonistlik effektlar, ba’zi ta’sirlari bo‘yicha antogonistik effektlarni yuzaga keltiradilar. pentazotsin- sintetik preparat. og‘riqsizlantirish kuchi morfinnikidan past, lekin unga nisbatan nafasni kamroq susaytiradi, kamroq qabziyat va peshob ajralishini buzadi, qon bosimini oshiradi, taxikardiya chaqiradi. mitdan yaxshi so‘riladi. mahalliy yallig‘lanish qo‘zg‘atadi. narkomanlarga kiritilsa, abstinensiya sindromini rivojlantiradi. pentazotsinni davomli qo‘llaganda, unga tobelik rivojlanish havfi past, lekin o‘rgangan bemorga kiritilmasa, abstinetsiya sindromi rivojlanadi. morfin ishlatiladigan holatlarda qo‘llaniladi. nalorfin-kimyoviy tuzilishi bo‘yicha morfinga o‘xshaydi. og‘riq qoldirish ta’siriga ega, bunday ta’siri morfinnikidan kuchsizroq, lekin analgetik sifatida qo‘llanmaydi, chunki shaytonlash …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narkotik va nonarkotik analgetik dori vositalari"

презентация powerpoint narkotik va nonarkotik analgetik dori vositalari m.alikulova og‘riqni qoldirish shifokorning amaliyotida muhim vazifadir. chunki u bemorga azob beruvchi, xastalik belgisi bo‘libgina qolmay, dardini og‘irlashtiradi va uning oqibatiga salbiy ta’sir etadi. shuning uchun ham shifokor og‘riqni susaytiruvchi yoki uni bartaraf etuvchi dorilar ta’sirini va ularni qo‘llashni yaxshi bilishi kerak. og‘riqni sezish organizmda teri, tomir, bo‘g‘im, mushak va a’zolarda joylashgan, alohida retseptorlar - notsitseptorlar orqali amalga oshadi. bu retseptorlar ekzogen (mexanik, kimyoviy, termik) va endogen (bradikinin, gistamin, serotonin, prostoglandin e2, k+) ta’sirotlari natijasida qo‘zg‘aladi. bosh miya po‘stloq qavatiga og‘riq impulslari, alohida o‘tkazuvchi yo‘llar orqali yetadi...

This file contains 27 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "narkotik va nonarkotik analgetik dori vositalari", click the Telegram button on the left.

Tags: narkotik va nonarkotik analgeti… PPTX 27 pages Free download Telegram