iogann genrix pestalotsining didaktika va boshlang’ich ta’lim metodikasi

PPTX 13 pages 113.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.4 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

iogann genrix pestalotsining didaktika va boshlang’ich ta’lim metodikasiga qo’shgan hissasi. adolf distervergningning ta'limning rivojlanish nazariyasi iogann genrix pestalotsining didaktika va boshlang’ich ta’lim metodikasiga qo’shgan hissasi. adolf distervergningning ta'limning rivojlanish nazariyasi iogann fridrix gerbart germaniyada tug`ildi. gerbart dastlab lotincha klassik maktabda, so`ngra esa iyen universitetida o`qidi. gerbart universitetni tamomlagach, shveytsariyalik bir aristokrat oilasida tarbiyachi bo`lib ishladi. 1800 yilda u pestalotssining burgdorf institutiga bordi. lekin u ulug` pedagogning demokratik qarashlarini o`zlashtira olmadi. 1802 yildan boshlab gerbart gyottingen va kenigsberg universitetlarida professor bo`lib ishladi. gerbart bu universitetlarda o`zining pedagoglik faoliyatini kengaytirib yubordi: psixologiya va pedagogikadan leksiyalar o`qidi, o`qituvchilar tayyorlash seminariyalariga rahbarlik qildi. u seminariya huzurida tajriba maktabi ochib, o`zi bu maktabda matematikadan dars berdi. gerbart o`zining «tarbiya maqsadlaridan kelib chiqqan umumiy pedagogika» (1806), «psixologiya darsligi» (1816), «psixologiyani pedagogikaga tatbiq qilish to`g`risidagi xatlar» (1831), «pedagogikaga doir leksiyalar ocherki» (1835) degan kitoblarida pedagogikaga doir g`oyalarini keng bayon qilib berdi. tarbiyaning mohiyati, maqsadi va vazifalari. gerbart …

2 / 13

jarayonini boshqarish, o`qitish va axloqiy tarbiya berish, deb uch bo`lakka bo`ladi. boshqarish o`z oldiga bolaning kelajagini emas, balki hozirgi vaqtning o`zida, ya`ni tarbiya jarayonining o`zida tartib saqlab turishni vazifa qilib qo`yadi. gerbart «yovvoyi sho`xlik» bolalarga xos bir narsa deb hisoblab, boshqarish ana shu «yovvoyi sho`xlik»ni yo`qotishi lozim deydi. boshqarish tashqi tarbiyani saqlab turishi bilan tarbiyalanish uchun shart-sharoit vujudga keltiradi. lekin boshqarishning o`zi tarbiyalamaydi, balki tarbiyalashning mutlaqo zarur shartidir, xolos, deydi. gerbart tarbiya ishida aqliy ta`limga katta ahamiyat berdi. u ta`limni tarbiyaning eng katta va asosiy vositasi deb hisobladi. gerbart pedagogikaga tarbiyalovchi ta`lim terminini kiritdi. ta`limsiz tarbiya bo`lmaydi, deydi u. gerbart tarbiyalamaydigan ta`limni tan olmaydi. ammo gerbart o`zidan oldin o`tgan pedagoglarning, jumladan, pestalotssining tarbiyalovchi ta`lim to`g`risidagi qimmatli g`oyasini takomillashtirdi. gerbartning fikricha, ta`lim qiziqishlarning ba`zilari tevarak-atrofdagi voqelikni bilishga, ba`zilari ijtimoiy hayotni bilishga intiladi. gerbart turli qiziqishlarni oltita mustaqil turga bo`ladi. u quyidagi qiziqishlarni birinchi guruh qiziqishlar qatoriga kiritadi: imperik qiziqish — fikr …

3 / 13

iyasini ishlab chiqdi, bu nazariya hamma mamlakatlarning pedagoglari orasida keng tarqaldi. gerbart ta`limni tasviriy ta`lim, analitik ta`lim, sintetik ta`lim deb uch turga bo`ldi. tasviriy ta`lim cheklangan tarzda qo`llaniladi, lekin o`z chegarasi doirasida uning ahamiyati juda katta. u bolaning tajribasini aniqlab olishni va bu tajribani to`ldirishni o`z oldiga maqsad qilib qo`yadi. o`qituvchi materialni jonli, obrazli hikoya qilib berish yo`li bilan o`quvchilarning bilimlarini kengaytiradi. bunda ko`rsatmali vositalar katta rol o`ynaydi. gerbart axloqiy tarbiyaning o`ziga xos vositalari qatorida quyidagilarni ko`rsatib o`tadi. 1. tarbiyalanuvchini tiyib turish (bolani boshqarish, uni itoatkor bo`lishga o`rgatish — bu vositaga xizmat qiladi). bolalar uchun xatti-harakat chegaralarini belgilab qo`yish kerak. 2. bolani belgilab olish, ya`ni uni shunday sharoitga qo`yish kerakki, bu sharoitda u «quloq solmaslik og`ir kechinmalarga olib kelishini» faqat tarbiyachining ko`rsatmalaridangina emas, balki shu bilan birga o`z tajribasidan ham tushunib oladigan bo`lsin. 3. xulqning aniq qoidalarini belgilab qo`yish. 4. tarbiyalanuvchining ko`nglida «osoyishtalik va ravshanlik» bo`lishini ta`minlab turish, ya`ni «tarbiyalanuvchida …

4 / 13

ydi. mashhur nemis pedagogi fridrix vilgelm adolf disterverg (1790-1866) 19-asr oʻrtalarida demokratik pedagogikaning ilgʻor vakili hisoblanadi. disterverg pedagogika sohasida samarali ish olib borishi bilan bir qatorda adabiy va uslubiy faoliyatini ham muvaffaqiyatli yakunladi. «nemis oʻqituvchilarini tayyorlash boʻyicha qoʻllanma» (1835) kitobini nashr ettirdi. bu kitobda disterverg ta'limning umumiy vazifalari va tamoyillari haqidagi ilg'or qarashlarini bayon qildi. disterveg umumbashariy ta'lim g'oyasini himoya qildi, shu g'oyaga asoslanib, u qabilaviy va shovinistik manfaatlar uchun pedagogik masalalarning zulmiga qarshi kurashdi. uning fikricha, maktabning vazifasi “haqiqiy prussiyaliklar” emas, balki insonparvar insonlar va o‘ng qanot fuqarolarni tarbiyalashdan iborat. odamlarning insoniyatga, o‘z xalqiga bo‘lgan mehr-muhabbati bir-biri bilan bog‘langan holda rivojlanishi kerak. disterveg "inson mening ismim, nemis mening laqabi" dedi. pestalotsi singari , u ta'limning eng muhim tamoyili uning tabiat bilan uyg'unligi deb hisoblardi. disterveg ta'lim tabiat bilan uyg'un bo'lishi quyidagi mazmunda, ya'ni ta'lim bolaning tabiiy kamolotiga asoslangan bo'lishi, o'quvchining yoshi va o'ziga xos xususiyatlarini hisobga olishi kerakligini tushuntirdi. …

5 / 13

lan his qilish mumkin bo'lgan narsalar bilan tanishtirishga katta ahamiyat bergan bir paytda , u bola o'z his-tuyg'ulari bilan idrok etadigan barcha materiallarni o'ylab topdi.u rishi va tushunish zarurligini sog'indi. disterveg ko'rgazmali o'rganish "uzoqlarga", "oddiy narsalardan murakkab narsalarga", "oson narsalardan qiyinroq narsalarga", "ma'lum narsalardan noma'lum narsalarga" borishni taklif qiladi.bu boshqa qoidalar bilan bog'liqdir. o'z davrida komenskiy ta'rif berib, bu qoidalarni disterveg bilan birga ishlab chiqdi va o'qituvchi bu qoidalarni rasmiy xatti-harakatlarda emas, balki qonuniy xatti-harakatlarda qo'llash kerakligini ogohlantirdi. disterveng fikricha, ma'lum bir o'qitish usulining samaradorligi bu usulning o'quvchilarning aqliy kuchlarini rag'batlantirishga qanchalik yordam berishi bilan belgilanadi. "ammo har qanday usul, - dedi u, - agar u o'quvchilarni passiv yoki passiv bo'lishiga olib kelsa, bu yomon usul, o'quvchilarda tashabbuskorlikni uyg'otsa, yaxshi usuldir. u boshlang'ich ta'lim uchun "boshlang'ich" yoki rivojlantiruvchi usulni tavsiya qildi, bu usul o'quvchilarning aqliy kuchlarini yakuniy darajada rag'batlantiradi, ularga "izlash, tasavvur qilish, fikr yuritish va nihoyat, topish" imkonini beradi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iogann genrix pestalotsining didaktika va boshlang’ich ta’lim metodikasi"

iogann genrix pestalotsining didaktika va boshlang’ich ta’lim metodikasiga qo’shgan hissasi. adolf distervergningning ta'limning rivojlanish nazariyasi iogann genrix pestalotsining didaktika va boshlang’ich ta’lim metodikasiga qo’shgan hissasi. adolf distervergningning ta'limning rivojlanish nazariyasi iogann fridrix gerbart germaniyada tug`ildi. gerbart dastlab lotincha klassik maktabda, so`ngra esa iyen universitetida o`qidi. gerbart universitetni tamomlagach, shveytsariyalik bir aristokrat oilasida tarbiyachi bo`lib ishladi. 1800 yilda u pestalotssining burgdorf institutiga bordi. lekin u ulug` pedagogning demokratik qarashlarini o`zlashtira olmadi. 1802 yildan boshlab gerbart gyottingen va kenigsberg universitetlarida professor bo`lib ishladi. gerbart bu universitetlarda o`zining pedag...

This file contains 13 pages in PPTX format (113.4 KB). To download "iogann genrix pestalotsining didaktika va boshlang’ich ta’lim metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: iogann genrix pestalotsining di… PPTX 13 pages Free download Telegram