interferensiya hodisasi haqida ma’lumot

PPTX 20 стр. 2,7 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

презентация powerpoint mavzu;yupqa plastinkalardagi interferensiya reja; 2.kogerent to‘lqinlar hosil qilish usullari 3. interferensiya hodisasiga asoslanib ishlaydigan qurilmalar 5. yorug‘lik interferensiyasining ishlatilishi 1.interfernciya hodisasi haqida ma’lumot 4.yorugʻlik interferensiyasi interferensiya— toʻlqinlarning fazoda ustma-ust tushib qoʻshilgan holda bir-birini kuchaytirishi yoki susaytirishi. tabiatidan qatʼi nazar hamma toʻlqinlar (akustik, yorugʻlik, elektr va b.)ga xos holat. shuning uchun ham umumiy holda toʻlqinlar interferensiyasi, xususiy holda yorugʻlik i.si oʻrganiladi. toʻlqin kogerent va bir xil qutblangan boʻlsa, toʻlqin interferensiya hodisasi hosil boʻladi. bir xil chastotali bir xil qutblangan ikki garmonik toʻlqinlarning qoʻshilishi oddiy holatdagi toʻlqin interferensiyasigasiga misol boʻla oladi. issiqlik manbalaridan chiqqan kogerent boʻlmagan toʻlqinlar ham interferensiyani hosil qiladi. masalan, astronomik katta teleskoplarda yulduzlardan kelgan yorugʻliklar interferensiyasini kuzatish mumkin. bunga sabab, yulduzlardan tarqalayotgan yorugʻliq toʻlqinlari oʻz manbaidan uzoqlashgan sari, uning fazaviy kogerentlik darajasi r/r ga proporsional ravishda oshadi (r — yorugʻlik manbaigacha boʻlgan masofa, g — manba oʻlchami). issiqlik manbalaridan chiqqan toʻlqinlar manbadan qancha uzoklashsa, ular shuncha yassi …

2 / 20

n, chuqurlik boʻlsa, bu chuqurlikdan qaytgan nurlar uchun yoʻl ayirmasi oʻzgaradi, buning natijasida notekisliklar sohasida interferension yoʻllar egrilanadi. agar notekislik chuqurlik emas balandlik - do'nglik koʻrinishida boʻlsa, u holda interferension yoʻllarning egilishi qarama qarshi tomonga yoʻnalgan boʻladi. interferensiya (yig‘indi tebranishlarining vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmaydigan manzara ko‘zatiladi. kuchayishi yoki zaiflashuvi) natijasi yorug‘likning pardaga tushish burchagi, pardaning qalinligi va to‘lqin uzunligiga bog‘liq. agar singan ikkinchi to‘lqin qaytgan birinchi to‘lqindan to‘lqinlar uzunligining butun soni qadar kechiksa, yorug‘lik kuchayadi. agar ikkinchi to‘lqin birinchi to‘lqindan to‘lqin uzunligining yarim to‘lqinlarining toq soni qadar kechiksa, yorug‘lik zaiflashadi. to‘lqinlarning qo‘shilishida turg‘un interferension manzara hosil bo‘lishi tuchun to‘lqinlar kogerent bo‘lishi, ya’ni ularning to‘lqin uzunliklari bir xil va fazalari farqi o‘zgarmas bo‘lishi kerak. ikki yorug‘lik to‘lqini qo‘shilib, bir-birini kuchaytiradi yoki susaytiradi. natijada ekranda markazi bir nuqtada yotuvchi yorug‘ va qorong‘i halqalar navbat bilan joylashadi. bular interferension maksimum va minimum deb yuritiladi. interferensiya hodisasini biz kundalik hayotimizda juda ko‘p kuzatganmiz. masalan, …

3 / 20

interferensiyasi fan, texnikada va ishlab chiqarishda juda keng qo‘llaniladi. bu hodisa gaz holatidagi moddalarning sindirish ko‘rsatkichlarini, to‘lqin uzunliklarini, burchaklarni aniq o‘lchash, yuzalarning silliqligini kontrol qilish uchun ishlatiladi. interferensiyaning bundan tashqari eng muhim qo‘llanishlaridan biri «optik yoritish» deb nom olgan. «optik yoritish»ning mohiyati quyidagilardan iborat. ko‘pgina hozirgi zamon asboblari murakkab optik sistemalar, qaytaruvchi sirtlardan tashkil topgan bo‘lib, nurlarning bu sirtlardan o‘tishida qaytishi tufayli intensivligi va natijada asboblarning yoritish kuchi pasayadi. bu effektni yo‘qotish uchun optik sistemalar sirtida sindirish ko‘rsatkichi optik material sindirish ko‘rsatkichidan kichik bo‘lgan yupqa, shaffof qatlam hosil qilinadi. kogerent to‘lqinlar hosil qilish usullari yuqorida aytganimizdek, ikkita mustaqil yorug‘lik manbai chiqargan yorug‘lik to‘lqinlari qo‘shilganda intensivliklar qo‘shilishini kuzatish mumkin, interferensiyani emas. yuqoridagi mulohazalardan ko‘rinadiki, yorug‘lik nurlarini interferensiyasini kuzatish uchun kogerent yorug‘lik dastalarini hosil qilish kerak. kogerent yorug‘lik manbai olishning eng mumtoz usullaridan biri yuqorida bayon etilgan yung usulidir. interferensiya olish usullarini s.i.vavilov ikki tipga bo‘ladi: frenel tipidagi interferensiya (yung, bikuzgu, biprizma, …

4 / 20

ondagi m nuqtaning yoritilganligi interferensiyalashuvchi ikki nurning yo‘l farqiga bog‘liq. chizmadan ko‘rinishicha, interferensiyalashuvchi yorug‘lik oqimlari ω fazoviy burchak o‘lchamlari orqali belgilanadi, bu burchaklar kattaligi dastalarning ustma-ust tushgan qismlarini aniqlovchi nurlar orasidagi burchakka bog‘liq bo‘ladi. bu 2φ burchak ustma-ust tushgan dastalar aperturasi deb ataladi. 2φ burchakning maksimal qiymati va shartga mos keladi; bu holda ekran cheksizlikda joylashgan bo‘ladi. odatda 2φ burchak birmuncha kichik bo‘ladi, chunki ekran s1 s2 ga nisbatan katta bo‘lgan chekli d masofada joylashgan. 2φ aperturaning kattaligi interferension maydonning burchakli o‘lchamlarini ifodalaydi, bu maydonning o‘rtacha yoritilganligi s1 va s2 manbalar tasvirlarining ravshanligi va burchakli o‘lchamlariga bog‘liq. interferensiya maydoni orqali o‘tgan to‘la oqim shu maydon yuziga va, demak, 2φ burchakka proporsionaldir. (3-rasm) 10 s dan chiqib interferometrning har bir tarmog‘i orqali m ga kelayotgan mos nurlar orasidagi 2ɷ burchak m nuqtadagi interferension effektni aniqlovchi nurlarning yoyilish burchagidan iborat. amalda bu burchak interferension maydonning har qanday boshqa nuqtasi uchun ham o‘shanday …

5 / 20

gerent to‘lqinlar manbalari bo‘ladi. ko‘zgular orasidagi  burchak qancha kichik bo‘lsa, s1 s2=2l masofa shuncha kichikroq va, binobarin, interferension manzara shuncha yirikroq bo‘ladi. interferensiyalashuvchi dastalar hali qisman ustma-ust tushaoladigan maksimal fazoviy burchakni va shartdan topiluvchi burchak aniqlaydi. bunda ekran yetarlicha uzoqda joylashgan bo‘lishi kerak. qaytish qonunlariga asosan, 2=2, bu yerda  - ko‘zgular orasidagi burchak. shunday qilib, ustma-ust tushuvchi dastalar aperturasi 2 dan katta bo‘la olmaydi. chekli masofada joylashgan ekran uchun interferensiya aperturasi ham, ya’ni qaytgandan so‘ng ancha uzoqdagi ekranning biror nuqtasida uchrashib, interferensiyalashuvchi nurlar jufti orasidagi burchak ham 2 qiymatga ega bo‘ladi. 4 – rasmda s1 s2 dan chekli masofada joylashgan ekran maydonining markaziy m nuqtasi uchun interferensiya aperturasi ko‘rsatilgan. (4-rasm) interferensiya hodisasiga asoslanib ishlaydigan qurilmalar frenelning biprizmasi yorugʻlik interferensiyasi amalda juda koʻp joylarda qoʻllanadi. fizika tadqiqot va texnik tadbiqlar uchun turli xil interferension asboblar-interfrometrlar ishlab chiqilgan. ularning barchasi bitta prinsipga asoslangan boʻlib, faqat tuzilish jihatdan farq qiladi. interfrometrlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "interferensiya hodisasi haqida ma’lumot"

презентация powerpoint mavzu;yupqa plastinkalardagi interferensiya reja; 2.kogerent to‘lqinlar hosil qilish usullari 3. interferensiya hodisasiga asoslanib ishlaydigan qurilmalar 5. yorug‘lik interferensiyasining ishlatilishi 1.interfernciya hodisasi haqida ma’lumot 4.yorugʻlik interferensiyasi interferensiya— toʻlqinlarning fazoda ustma-ust tushib qoʻshilgan holda bir-birini kuchaytirishi yoki susaytirishi. tabiatidan qatʼi nazar hamma toʻlqinlar (akustik, yorugʻlik, elektr va b.)ga xos holat. shuning uchun ham umumiy holda toʻlqinlar interferensiyasi, xususiy holda yorugʻlik i.si oʻrganiladi. toʻlqin kogerent va bir xil qutblangan boʻlsa, toʻlqin interferensiya hodisasi hosil boʻladi. bir xil chastotali bir xil qutblangan ikki garmonik toʻlqinlarning qoʻshilishi oddiy holatdagi toʻlqin i...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (2,7 МБ). Чтобы скачать "interferensiya hodisasi haqida ma’lumot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: interferensiya hodisasi haqida … PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram