nyuton halqalari

DOCX 28 pages 1.5 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ nyuton halqalarining hosil bo‘lishini o‘rganish mundarija kirish …………………………………………………………………….………3 interferensiya……………………………………………………………………5 nyuton halqalari ………………………………………………………………..8 kontsentrik halqalar kuzatilishi………………………………………………11 yorug’lik interferensiyasini nyuton halqalari yordamida o ‘rganish……...16 xulosa ………………………………………………………………………….26 foydalanilgan adabiyotlar …………………………………………………….27 kirish o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimovning tashabbuslari bilan qabul qilingan «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» har tomonlama barkamol, mustaqil fikrlovchi, erkin komil shaxsning shakillanishini ta’minlovchi uzluksiz ta’lim tizimining asosiy huquqiy hujjatidir. ushbu dasturning asosiy vazifalaridan biri ta’lim tizimidagi amalga oshirilayotgan islohotlar, ijobiy o’zgarishlar, yoshlarga yaratilayotgan imkoniyatlar to’g’risida muntazam ma’lumotlar berish. optika fani yutuqlari, ilmiy tadqiqotlar hamda yorug’likning korpuskulyar va elektromagnit tabiyati bilan bog’liq bo’lgan fizik qonuniyatlar bugungi kunda fundamental va amaliy ahamiyatga ega. tavsiya etilayotgan ushbu o’quv dasturida zamonaviy optika fani yutuqlaridan, respublikamizning ushbu sohada ishlayotgan taniqli olimlar tajribalaridan, ajdodlarimizning qimmatli merosidan, va ilmiy xodimlarining ilmiy tadqiqot ishlari natijalaridan keng foydalanish nazarda tutiladi va ishchi o’quv dasturida o’z aksini topadi. …

2 / 28

’rganish, infraqizil nurlanishlar, fotoeffekt hodisasi, optik kvant generatorlari va bir qator boshqa qonuniyatlarni o’rganish ushbu fanning asosiy maqsadi va vazifasini belgilaydi. fanning ishlab chiqarishdagi o’rni ushbu fan bakalavr talim yo’nalishining umumkasbiy fanlar turkumiga tegishli bo’lib, optika sohasidagi bir qator qonuniyatlarni amaliyotga tadbiq qilishda, elektromagnit nurlanishlarining kondensirlangan muxitlarni tashkil qilgan atom va molekulalari bilan o’zaro ta’sirlashuv qonuniyatlarini o’rganish yo’nalishidagi ilmiy tadqiqot ishlarini rivojlantirishga xizmat qiladi. nazariy qism. interferensiya - yorug‘likni to‘lqin tabiatini namoyon bo‘lishining bir isbotidir. interferensiya so‘zi lotin tilida interfere – “xalaqit bermoq” degan ma’noni anglatadi. bu juda qiziq va chiroyli manzara ma’lum shartlar bajarilganda, ikkita yoki bir nechta to‘lqinlarning qo‘shilishi natijasida kuzatiladi. ikki yorug‘lik to‘lqini qo‘shilib, bir-birini kuchaytiradi yoki susaytiradi. natijada ekranda markazi bir nuqtada yotuvchi yorug‘ va qorong‘i halqalar navbat bilan joylashadi. bular interferension maksimum va minimum deb yuritiladi. interferensiya hodisasini biz kundalik hayotimizda juda ko‘p kuzatganmiz. masalan, suv betiga to‘kilgan neft maxsulotlarining har xil rangda tovlanishi, kapalaklar …

3 / 28

oqibatida natijaviy (yig‘indi) yorug‘lik tebranishlari fazoning turli nuqtalarida kuchayadigan yoki zaiflashadigan vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmaydigan manzara ko‘zatiladi. interferensiya (yig‘indi tebranishlarining vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmaydigan manzara ko‘zatiladi. kuchayishi yoki zaiflashuvi) natijasi yorug‘likning pardaga tushish burchagi, pardaning qalinligi va to‘lqin uzunligiga bog‘liq. agar singan ikkinchi to‘lqin qaytgan birinchi to‘lqindan to‘lqinlar uzunligining butun soni qadar kechiksa, yorug‘lik kuchayadi (2.2a-rasm). agar ikkinchi to‘lqin birinchi to‘lqindan to‘lqin uzunligining yarim to‘lqinlarining toq soni qadar kechiksa, yorug‘lik zaiflashadi (2.2b-rasm). to‘lqinlarning qo‘shilishida turg‘un interferension manzara hosil bo‘lishi tuchun to‘lqinlar kogerent bo‘lishi, ya’ni ularning to‘lqin uzunliklari bir xil va fazalari farqi o‘zgarmas bo‘lishi kerak. pardaning tashqi va ichki yuzalaridan qaytgan to‘lqinlarning kogerent bo‘lishiga sabab shuki, bu to‘lqinlarning ikkalasi ham bitta yorug‘lik dastasining qismlaridir. ikkita odatdagi mustaqil manbadan chiqadigan to‘lqinlarga kelsak ular interferension manzara hosil qilmaydi, chunki bunday manbalardan chiqadigan ikki to‘lqinning fazalari farqi doimiy emas. yung rangdagi farq to‘lqin uzunligidagi (yorug‘lik to‘lqinlarning chastotasidagi) farqda ekanligini ham tushundi. nyuton xalqalari. …

4 / 28

azaridan tushuntira olmadi, lekin nyuton yorug‘likda qandaydir davriylik borligini tushunardi. tarixda birinchi marta interferensiya hodisasi yung tajribasida (1802 yil) to‘lqin nuqtai nazaridan kelib chiqib tushuntirildi. 2.5-rasmda yung tajribasini chizmasi keltirilgan. yorug‘lik dastasi s tirqishdan o‘tib s1 va s2 tirqishlarga tushadi, s1 va s2 tirqishlardan o‘tgan yorug‘lik dastalari э ekranda interferension maksimum va minimumdan iborat interferension manzarani hosil qiladi. ikkita bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan manbalardan chiqgan yorug‘lik dastalari qo‘shilgani bilan turg‘un interferension manzara hosil bo‘lmasligini yung birinchi bo‘lib tushundi. shuning uchun ham uning tajribasida s1 va s2 tirqishlarni gyuygens prinsipidagidek ikkilamchi to‘lqin manbai deb hisoblash mumkin. s1 va s2 manbalardan chiqgan yorug‘lik р nuqtaga yetgunchar1 va r2 masofalarni bosib o‘tadi va natijada yo‘llar farqi bo‘lgani uchun ular р nuqtaga har xil fazada yetib keladi. yorug‘ va qorong‘i interferension halqalarning hosil bo‘lishi o‘zgarmas fazalar farqida, kuzatish nuqtasida superpozitsiya prinsipiga asosan amalga oshadi. fazalar farqi o‘zgarmas yoki bir xil bo‘lgan to‘lqinlar kogerent to‘lqinlar deyiladi. …

5 / 28

bo‘ladi. interferension minimum (qorong‘i halqa) т /2 bo‘lganda kuzatiladi va imin(a1-a2)2 >h deb hisoblasak quyidagiga ega bo‘lamiz r – simmetriya o‘qiga nisbatan siljishi. yo‘llar farqi uchun yozadigan bo‘lsak 1 va 2 nurlarning har xil sharoitlarda qaytishini hisobga olish kerak. birinchi nur shishahavo chegarasidan qaytadi, ikkinchisi havo-shisha chegarasidan qaytadi. birinchi holda qaytgan nur fazasi ga o‘zgaradi, bu vaqtda yo‘llar farqi ga ko‘payadi. shuning uchun r=0 ya’ni markazda ; shuning uchun ham nyuton halqalari markazida interferension minimum - qorong‘i dog‘ kuzatiladi. nyuton qorong‘i halqalarining radiusi quyidagi ifoda bilan aniqlanadi: bu ifoda orqali agar linzaning egrilik radiusi r aniq bo‘lsa to‘lqin uzunligini tajriba orqali aniqlash mumkin. interferension yo‘l kengligi interferensiya tartibi (m) ga bog‘liq bo‘lmaydi. l va λ doimiy bo‘lganda manbalar orasidagi masofa d ning kamayishi interferension yo‘lning kengayishiga olib keladi, ya’ni manzara aniqlashadi. ko‘zga ko‘rinadigan yorug‘lik uchun λ~10-5см bo‘lganligi sababli kuzatish uchun qulay bo‘lgan aniq, interferension manzara d da hosil bo‘ladi. mana …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nyuton halqalari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ nyuton halqalarining hosil bo‘lishini o‘rganish mundarija kirish …………………………………………………………………….………3 interferensiya……………………………………………………………………5 nyuton halqalari ………………………………………………………………..8 kontsentrik halqalar kuzatilishi………………………………………………11 yorug’lik interferensiyasini nyuton halqalari yordamida o ‘rganish……...16 xulosa ………………………………………………………………………….26 foydalanilgan adabiyotlar …………………………………………………….27 kirish o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimovning tashabbuslari bilan qabul qilingan «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» har tomonlama barkamol, mustaqil fikrlovchi, erkin komil shaxsning shakillanishini ta’minlovchi uzluksiz ta’lim tizimining asosiy h...

This file contains 28 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "nyuton halqalari", click the Telegram button on the left.

Tags: nyuton halqalari DOCX 28 pages Free download Telegram