inson va ekologiya

PPTX 6.5 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1460363823_62088.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tabiat bilan jamiyat inson va ekologiya www.arxiv.uz reja: www.arxiv.uz ekologiya va iqtisodiyot: o‘zaro bog’liqlik va ta’sir iqtisodiyotning ekologiyaga va ekologiyaning iqtisodiyotga ta’siri fan-texnika taraqqiyoti, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi, aholi sonining tez sur‘atlarda o‘sishi va insonning tabiatga ta’siri. kirish xx asrda amalga oshirilgan qator yirik kashfiyotlar insoniyatning tabiatga va unda sodir bo’layotgan hodisalarga munosabatida inqilobiy o’zgarishlarga sabab bo’ldi. endilikda insoniyat fan-texnika taraqqiyotining yangi bosqichiga qadam ko’ydi. iqtisodiyotning deyarli barcha sohalarida kompyutyer, mikroelektronika, informatika va biotexnologiya yutuqlaridan keng foydalanish ishlab chiqarish jarayonlarini tezlashtirishi bilan birga tabiiy resurslardan tejamkorlik bilan foydalanishga yo’l ochayotgan bo’lsada, fan-texnika yutuqlarini hayotda keng qo’llanilishi tufayli tabiatda bir qator muammolar ham vujudga keldi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tabiat bilan iqtisodiyot orasida o’zaro bog’liqlik kishilik jamiyatining ilk bosqichlaridan ma’lum. chunki, tabiat insonni oziq-ovqat, kiyim-kechak, uy-joy va boshqa zaruriy moddiy ne’matlar bilan ta’minlaydi. inson tabiatdan estetik zavq oladi, unda va uning ta’sirida sog’ligini tiklaydi. hayot uchun barcha zaruriy moddiy ne’matlarni bevosita …

iradigan vositalar chegaralangan va noyob. binobarin, talab, ehtiyoj va moddiy ne’matlar o’rtasida juda katta farq mavjud. bu bir tomondan, makroiqtisodiyot bilan makroekologiyani birlashtiradi, ya’ni xo’jalikni nihoyatda bilib va oqilona tashkil qilish zarurligiga undaydi, ikkinchi tomondan, birlamchi tabiiy resurslarning o’rnini bosa oladigan (almashtira oladigan) sun’iy matyeriallarni izlash va amalda qo’llash ishtiyoqi kuchayib boradi bu bilan tabiiy resurslarni tejash, ikkilamchi boyliklardan keng miqyosda foydalanish, eng muhimi tabiiy resurslarning o’rnini bosa oladigan mahsulot (matyerial)larni ishlab chiqarish va amalda qo’llash g’oyasini hayotga tobora tezroq tadbiq qilish jadallashib boradi. bu muammoning qo’yilishi, echimi jarayonida va amalda tadbiq qilinishida iqtisodiyotning ahamiyati beqiyosdir. www.arxiv.uz dunyo bo’yicha yalpi ichki mahsulotning jami 32 % ini ekologik soha resurslari etkazib byerishi ma’lum. bizningcha, ekologik soha resurslarining iqtisodiyotni taraqqiy etishidagi roli istiqbolda yana ortib borishi kutiladi ishlab chiqarishning rivojlanishi va fan yutuqlarini sanoat hamda qishloq xo’jaligi sohalarida keng qo’llanilishi natijasida tabiat boyliklarining joylashuvi, ularning potentsial imkoniyatlari, qayta tiklash qobiliyatlari, o’z-o’zini tozalash …

shicha, tabiiy o’rmonni qirqish tufayli o’rnida vujudga kelgan ikkilamchi o’rmonning mahsuldorligi birlamchi o’rmonga mos kelmaydi, mutaxassislarga bu oldindan ma’lum bo’lgan. korroziya natijasida metallarning beshdan bir qismi va neft jihozlarining 77% ining yo’qotilishi biokorroziya bilan bog’liq ekan, ular mikroblar faoliyati bilan tushuntiriladi. rossiyada har yili o’rmonlarning 20 mln. m3 qismi zamburug’ kasaliga duchor bo’ladi va xashoratlarning ommaviy ko’payishi sababli quriydi. iqtisodiyotdagi “eng kam xarajat sarflab yuqori daromadga yerishish” tamoyiliga asoslangan barakasiz (ekstensiv) rivojlanish pirovard natijada ekologik inqirozga duch keldi uning salbiy oqibatlari havo va suvning ifloslanishi, tuproqlarning qashshoqlanishi hisobiga ishlab chiqarilgan mahsulotlar sifatida, daromadlarning pasayishida, kishilar salomatligining yomonlashuvi, mehnat unumdorligining pasayishi, hosildorlikning kamayishi orqali iqtisodiyotda tanglikni sodir eta boshladi iqtisodiyotning ekologiyaga ta’siri ma’lum, lekin ekologiyaning iqtisodiyotga ta’siri ancha murakkab kechadi. bu ko’pincha tabiatning jamiyatga aks ta’siri bilan tushuntiriladi. hududlarning tabiiy resurslari xo’jasizlarcha foydalanganda qashshoqlashadi, degradatsiyalashuv kuchayadi, boyliklarning miqdor o’zgarishlari sifat o’zgarishlariga olib keladi. bu ekologik va iqtisodiy o’zgarishlar hududning iqtisodiy potentsialini …

noma’qul hodisalar o’lkada antropogen cho’llashishning rivojlanishga sabab bo’lmoqda cho’llashish odatda cho’l sharoitida biologik mahsuldorlikning keskin kamayib ketishi bilan bog’liq. haqiqatdan ham hududda yaylov, sug’orma yerlar, suv havzalarining me’yordagi biologik mahsuldorligi 60-yillardan boshlab keskin pasayish yo’nalishiga o’tdi. bu o’z navbatida iqtisodiy samaradorlikning eng quyi ko’rsatkichlargacha tushib ketishiga olib kelmoqda. boz ustiga orol dengizining qurigan qismidan shamol ta’sirida tuz kukunlarining beto’xtov yog’ilib turishi (har ga maydonga 100-1000 kg), amudaryo suvi orqali tuzlarning dalalarga yotqizilishi (har ga maydonga 9-24 t gacha), suv tanqisligi, aholining ichimlik suvi bilan ta’minlash darajasining kamligi, turli kasalliklarning keng tarqalganligi va boshqalar tabiatning jamiyatdan “o’ch” olayotganini bildiradi. www.arxiv.uz barcha ijtimoiy hayot, ishlab chiqarish, inson va uning ongi tabiiy borliq asosida mavjud va tabiat qonunlariga amal qiladi. tabiat va jamiyat bir butun matyeriyaning o’zaro chambarchas aloqadagi ikki qismi bo’lib, ular rivojlanishida umumiylik va o’ziga xos hislatlar mavjud. tabiat bilan jamiyat o’rtasidagi o’zaro munosabatlarning keskinlashish sababi boylik ketidan quvish, “oltin sarobi” …

siyasi tufayli inson tabiatga ta’sirini juda kuchaytirdi. ular o’rtasidagi o’zaro munosabatlar tubdan o’zgardi, tabiiy resurslardan foydalanish hajmi keskin ortib ketdi. xviii-xix asrlarda texnik taraqqiyot tabiiy resurslardan, qazilma boyliklar, yer-suv resurslari, baliq zahiralaridan foydalanish va yovvoyi hayvonlarni ko’plab ovlashning kuchayishiga imkon yaratdi sanoat ishlab chiqarishda avval bug’ mashinalari, keyinchalik ichki yonuv dvigatellariga o’tilishi, shaharlar va sanoat markazlarining o’sishi ko’plab zararli chiqindilar miqdorining ortishiga sabab bo’ldi. daryolardan foydalanish, suv havzalari, atmosfyera havosi va tuproqlarning sanoat chiqindilari va kimyoviy moddalar bilan ifloslanishi sezila boshladi texnik taraqqiyotda salbiy omillarning zararli ta’sirlariga eng avvalo evropaning g’arbidagi sanoatlashgan va urbanizatsiya darajasi yuqori bo’lgan mamlakatlar (angliya, frantsiya, belgiya, gollandiya va b.) duchor bo’ldilar hozir inson quruqlik yuzasining 60% dan ortiq qismidan o’z maqsadlari uchun foydalanayotgan bo’lsa (30% dan ortig’ida qishloq xo’jalikda, 11% da yerlarni haydab ekin ekmoqda), 20% dan ortig’ini turli qurilishlar tufayli butunlay o’zgartirib yuborgan 100 mln.. ga. yer faqat shaharlar qurilishi bilan band, sanoatlashgan hududlarning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "inson va ekologiya"

1460363823_62088.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tabiat bilan jamiyat inson va ekologiya www.arxiv.uz reja: www.arxiv.uz ekologiya va iqtisodiyot: o‘zaro bog’liqlik va ta’sir iqtisodiyotning ekologiyaga va ekologiyaning iqtisodiyotga ta’siri fan-texnika taraqqiyoti, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi, aholi sonining tez sur‘atlarda o‘sishi va insonning tabiatga ta’siri. kirish xx asrda amalga oshirilgan qator yirik kashfiyotlar insoniyatning tabiatga va unda sodir bo’layotgan hodisalarga munosabatida inqilobiy o’zgarishlarga sabab bo’ldi. endilikda insoniyat fan-texnika taraqqiyotining yangi bosqichiga qadam ko’ydi. iqtisodiyotning deyarli barcha sohalarida kompyutyer, mikroelektronika, informatika va biotexnologiya yutuqlaridan keng foydalanish ishlab chiqarish jarayonlarini tezlash...

PPTX format, 6.5 MB. To download "inson va ekologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: inson va ekologiya PPTX Free download Telegram