fizik kattaliklar va ularning birliklari. xatoliklar nazariyasi

DOCX 4 стр. 57,4 КБ Бесплатная загрузка

4 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 57,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 4

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 4

αζαρ amaliy mashg’ulotlar № 1 mavzu: fizik kattaliklar va ularning birliklari. xatoliklar nazariyasi. har qanday fizik kattalikni qanchalik aniq o‘lchamaylik uning haqiqiy qiymatini topish mumkin emas. tajribada o‘lchangan qiymat faqat taqriban haqiqiy qiymatga teng. haqiqiy qiymat bilan o‘lchangan qiymat orasidagi farq (ayirma) o‘lchamning xatoligi deyladi. tajriba vaqtida olingan o‘lchamlarga qanday faktorlar va nima uchun farq qilishini va ular o‘lchamini aniqlash darajasiga qanchalik ta’sir ko‘rsatishini xatoliklar nazariyasi o‘rganadi. tajribalar o‘lchamiga bir qancha faktorlar ta’sir qiladi: foydalanadigan qurilmalarning sifati, temperatura, namlik, o‘lchash usuli, eksprementatorning shaxsiy xususiyatlari va h.k. yuqorida sanalgan faktorlar tajriba natijasiga salbiy ta’sir qiladi va haqiqiy qiymatni aniqlashni qiyinlashtiradi. hatto tajriba o‘tkazish sharoiti yaxshilanganda, aniq sezgir qurilmalardan foydalanilgan holda ham, ayrim xatodan holi bo‘lish qiyin. buning sababi turlicha bo‘lishi mumkin. tajriba natijalarini aniqlashda yo‘l qo‘yilgan xatoliklarni surunkali (sistematik) va tasodifiy xatoliklarga ajratish qabul qilingan. surunkali xatolik har doim natija uchun haqiqiy qiymatidan bir tomonga o‘zgaradi, ya’ni uni kamaytirib boradi. tasodifiy …

2 / 4

iklar. bu turdagi xatoliklar yuqori sifatli qurilmalarga ham tegishlidir. ular ma’lum bir sezgirlik va aniqlash darajasiga ega. shunday qilib, o‘lchov qurilmalari natijani ma’lum sezgirlik darajasi chegarasidagina aniqlay oladi. 3.qo‘llaniladigan apparatlar bilan bog‘liq bo‘lgan surunkali xatoliklar. tayyorlangan qurilmalarning sifati yoki darajalanishi ham surunkali xatoliklarni keltirib chiqaradi. masalan, analitik torozining noto‘g‘ri sozlanishi, termometr yoki voltmetr shkalasini noto‘g‘ri darajalash – tempratura yoki kuchlanishni o‘lchashda surunkali xatolikka olib keladi. bunday xatoliklar qurilmani to‘g‘ri sozlash yo‘li bilan yo‘qotiladi. 4.tajriba o‘tkazuvchining shaxsiy xatosi. bu xatoliklar tajriba o‘tkazuvchining diqqatiga, tajribasiga va sezgirligiga bog‘liq bo‘lib, u tasodifiy xatoliklarga kiradi. masalan, fotometr qurilmalar bilan ishlaganda okulyarga qarab ikkita yarim yorug‘likni bir – biriga tenglashtiriladi, shu holda yorug‘likni tenglashganligini ko‘z bilan qaraganda ma’lum darajada xatolikka yo‘l qo‘yiladi. (bu tajriba o‘tkazuvchining ko‘rish qobiliyatiga bog‘liq) 5.tajriba o‘tkazish sharoitiga bog‘liq bo‘lgan xatoliklar. tasodifiy xatoliklarga yana tajriba o‘tkazish sharoitiga bog‘liq bo‘lgan xatoliklar kiradi. ular tempratura, bosim o‘zgarishi, tok zanjiridagi kuchlanish o‘zgarishi va boshqa hollarda …

3 / 4

t. tajribalar natijasida hosil bo‘lgan tasodifiy xatoliklarni bir xil ehtimollik bilan o‘lchanayotgan qiymatni uning haqiqiy qiymatidan u yoki bu tomonga og‘diradi va yetarlicha tajribalar sonida bu xatoliklar bir–birini o‘zaro kompensatsiyalaydi. bu hollar kattalikning o‘rtacha arifmetik qiymati bilan ehtimolligini ko‘rsatadi va u quyidagi formula bilan hisoblanadi. bu yerda x - o‘rtacha arifmetik qiymat, x1, x2, …., xn - alohida o‘lchamlar natijasi, n-o‘lchamlar soni, - hamma o‘lchamlar yig‘indisi. absolyut xatolik. o‘tkazilgan tajribalarda natijasini haqiqiy qiymatga yaqinlashish darajasini ko‘rsatish uchun absolyut xatolik tushunchasi kiritiladi. u haqiqiy qiymatdan qanchagacha farqlanishini ko‘rsatadi. qandaydir kattaliklarni takroriy o‘lchashlarda o‘rtacha absolyut xatolik kattaligini kiritish maqsadga muvofiqdir. har bir o‘lchamning absolyut xatoligi quyidagicha hisoblanadi. ………….; u holda o‘rtacha absolyut xatolik formula bilan aniqlanadi. bu yerda o‘rtacha arifmetik qiymatdan chetlanishning absolyut qiymati, ya’ni hammasi musbat sondir. nisbiy xatolik. o‘lchamlar aniqligini ko‘rsatuvchi kattalik bu nisbiy xatolikdir. u o‘lchamlar natijasining qancha qismi absolyut xatoliknng tashkil etishini ko‘rsatadi va quyidagicha hisoblanadi. bu yerda …

4 / 4

chizg`ich 100 sm 1 sm ±0,5 sm 5 o’lchov lеntasi 150 sm 0,5 sm ±0,5sm 6 o’lchov silindri 250 ml gacha 1 ml ± 1 ml 7 shtangеntsirkul 150 mm 0,1 mm ±0,05 mm 8 mikromеtr 25 mm 0,01 mm ± 0,005 mm 9 o’quv dinamomеtri 4 н 0,1 н ±0,05 n 10 o’quv tarozisi 200g — ±0,01 g 11 sеkundomеr 0—30 min 0,2 s 30min da 1s. 12 anеroid- baromеtr 720-780 mm.sim. ust 1 mm.sim.ust. ± 3 mm sim. ust. 13 laboratoriya tеrmomеtri 0-100°с 1°с ±1°с 14 o’quv ampеrmеtri 2 а 0,1 а ±0,05а 15 o’quv voltmеtri 6 v 0,2 v ±0,15 v oleobject2.bin image3.wmf oleobject3.bin image4.wmf oleobject4.bin image5.wmf oleobject5.bin image6.wmf oleobject6.bin image7.wmf oleobject7.bin image8.wmf oleobject8.bin image9.wmf oleobject9.bin image10.wmf oleobject10.bin image11.wmf oleobject11.bin image12.wmf oleobject12.bin image13.wmf oleobject13.bin image14.wmf oleobject14.bin image15.wmf oleobject15.bin image1.wmf oleobject1.bin image2.wmf ; 1 1 x x x d = - ; 2 2 x x x d …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 4 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fizik kattaliklar va ularning birliklari. xatoliklar nazariyasi"

αζαρ amaliy mashg’ulotlar № 1 mavzu: fizik kattaliklar va ularning birliklari. xatoliklar nazariyasi. har qanday fizik kattalikni qanchalik aniq o‘lchamaylik uning haqiqiy qiymatini topish mumkin emas. tajribada o‘lchangan qiymat faqat taqriban haqiqiy qiymatga teng. haqiqiy qiymat bilan o‘lchangan qiymat orasidagi farq (ayirma) o‘lchamning xatoligi deyladi. tajriba vaqtida olingan o‘lchamlarga qanday faktorlar va nima uchun farq qilishini va ular o‘lchamini aniqlash darajasiga qanchalik ta’sir ko‘rsatishini xatoliklar nazariyasi o‘rganadi. tajribalar o‘lchamiga bir qancha faktorlar ta’sir qiladi: foydalanadigan qurilmalarning sifati, temperatura, namlik, o‘lchash usuli, eksprementatorning shaxsiy xususiyatlari va h.k. yuqorida sanalgan faktorlar tajriba natijasiga salbiy ta’sir qiladi va ...

Этот файл содержит 4 стр. в формате DOCX (57,4 КБ). Чтобы скачать "fizik kattaliklar va ularning birliklari. xatoliklar nazariyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fizik kattaliklar va ularning b… DOCX 4 стр. Бесплатная загрузка Telegram