lug'at bilan ishlash tamoyillari

DOCX 34 pages 51.0 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.0 KB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

lugʻat bilan ishlash tamoyillari mundarija kirish………………………………………………………………………….. i.bob. lugʻat bilan ishlash tamoyillari……………………….. 1.1. taʼlimiy lugʻat yaratish tamoyillari…………………………………………. 1.2. lugʻat ustida ishlash metodikasi ..……………………………………………. ii.bob maktabgacha yoshdagi bolalar bilan lugʻat ishini olib borish vazifalari…………………………………………. 2.1 lugʻat turlari ………………………………………………………………. 2.2 bolalar lugʻatiga yangi soʻzlarni kiritish…………………………………… xulosa………………………………………………………………………….. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………. kirish mavzuning dolzarbligi:«o‘quv lug‘atchiligi» tarmog‘i jahonning ilg‘or davlatlarida o‘rta asrlardayoq paydo bo‘lib, turli yoshdagi ta’lim oluvchilarga mo‘ljallangan sanoqsiz lug‘atlar yaratilganligiga qaramay, o‘zbekistonda bu masala hozirga qadar tilshunoslikda ham, ta’limda ham kun tartibiga qo‘yilmagan. globallashuv davrida yosh avlodni ma’naviy barkamol, umummilliy qadriyatlarga sodiq qilib tarbiyalash talabi ta’limiy lug‘atlarga bo‘lgan ehtiyojni oshirmoqda. yalpi axborotlashuv, texnika asrida bolalarni kitobga jalb qilish oson kechmaydi. o‘quvchi kerakli ma’lumotni tez va qulay topish yo‘llarini izlaydi, o‘quv lug‘atlari uning yoshi, qiziqishlari, dunyoqarashiga mos tuzilib, e’tiborini torta oladi. malakaviy ish mavzusining ta’limiy lug‘atlar vа ularni yaratish tamoyillariga bag‘ishlanganligi uning dolzarbligini belgilaydi. kurs ishining maqsadi:lug‘at ishlarini o‘tkazishda tarbiyachi bolaning umumiy nutq madaniyatiga ta‘sir qiladi, …

2 / 34

hida lug’at bilan ishlash tamoyilining nazariy hamda amaliy ahamiyati. «lug‘atni egallash» atamasi – bu nafaqat so‘zni o‘zlashtirish, uni tushunish, balki uni albatta qo‘llash, nutqiy faoliyatda foydalanish demakdir. insonning yuqori nutq madaniyati, lug‘atining boyligi haqida u «eshitilgan», insonning jonli nutqini bezab turgan taqdirdagina so‘z yuritish mumkin. lug‘at ishidagi asosiy jihat – bu faqat bolalarga yangi so‘zni tanishtirish emas, balki ularni faol nutqqa kiritishdir. maktabgacha ta‘lim muassasasidagi lug‘at ishi – bu bolalarning faol lug‘atini notanish yoki ular uchun qiyin bo‘lgan so‘zlar bilan reja asosida boyitib borishdan iboratdir. o‘zbek tili lug‘ati to‘xtovsiz tarixiy rivojlanish jarayonida bo‘ladi. undagi o‘zgarishlar eng avvalo insonning ishlab chiqarish faoliyati, jamiyatning rivojlanishi bilan bog‘liqdir. yangi narsalar va hodisalarning paydo bo‘lishi bilan ularni nomlovchi yangi tushunchalar va so‘zlar ham paydo bo‘ladi. bundan tashqari ilgaridan mavjud bo‘lgan ayrim so‘zlar yangilanadi, ularning ma‘nosi o‘zgaradi, ko‘p so‘zlar muomaladan chiqib ketadi. bolalar bilan lug‘at ishlarini o‘tkazishda so‘zning rivojlanuvchi tusga egaligini hisobga olish zarur. o‘zbek …

3 / 34

ari (qo‘zim, toychog‘im, ona qizim) bilan ham boyitish darkor, chunki ma‘lum xollarda (qayta hikoya qilish mashg‘ulotlari, ertak to‘qish, sahnalashtirish, o‘yinlar va boshq.) ular bolalar nutqiga kiritish uchun ataylab taklif qilinadi. i.bob. lugʻat bilan ishlash tamoyillari 1.1. taʼlimiy lugʻat yaratish tamoyillari. lug’at – bu ma‘lum bir til so’zlarining muayyan bir maqsad, mavzu ostida jamlangan yig’indisidir. so’zni to’g’ri yozishda, ma‘nosini, etimologiyasini aniqlashda, tarkibini tahlil qilishda, jumla tuzishda, biror tushuncha haqida qo’shimcha ma‘lumot olishda lug’atlar yordamga keladi. lug’atlar o’quvchining fikrlash qobiliyatini kengaytiradi, fanning turli sohalari, texnika, san‘at, adabiyot, nutq madaniyatini egallashda, milliy madaniyatni o’zlashtirishda muhim rol o’ynaydi. taniqli fransuz yozuvchisi a.frans lug’atlar haqida to’xtala turib «…lug’at – alfavit tartibida joylashtirilgan xazina. agar yaxshiroq o’ylab ko’radigan bo’lsak, lug’at – bu kitoblarning kitobi. u boshqa barcha kitoblarga yo’l ochadi…» degan edi. lug’atlar sivilizatsiya yo’ldoshi, milliy til xazinasi hamdir. «har qanday so’z, - yozgan edi xix asr tilshunosi, akademik i.i.sreznevskiy, - xalq o’tmishidan darak beradi. so’zda …

4 / 34

lanuvchi soha.[footnoteref:2] [2: d.r. babayeva “nutq o‘stirish nazariyasi va metodikasi” o‘quv qo‘llanma tdpu 2018 yil. ] leksikografiya quyidagi muhim ijtimoiy vazifalarni bajaradi: · ona tilini va boshqa tillarni o’rgatishga xizmat qiladi. · ona tilini tasvirlash va me‘yorlashtirish vazifasini o’taydi. · tillararo munosabatlarni ta‘minlaydi. · til leksikasini ilmiy tekshiradi va talqin qiladi. lug’atlar mavzusi, mo’ljallanishiga ko’ra, avvalo 2 guruhga bo’linadi: 1. ensiklopedik lug’atlar 2. lingvistik lug’atlar kishilik bilimining barcha sohalari yoki biror sohasi bo’yicha tizimlashtirilgan ma‘lumotlarni beradigan lug’atga entsiklopedik lug’at deyiladi. entsiklopedik lug’atlar o’z xususiyatlariga ko’ra umumiy entsiklopedik lug’atlar va maxsus entsiklopedik lug’atlarga bo’linadi. al‘favit tartibida bo’lib, ularda so’zlar emas, balki shu so’zlardan anglashilgan tushunchalar uchu nasos bo’lgan narsalar, tarixiy voqealar, tabiiy va ijtimoiy hodisalar, shaxslar, geografik nomlar haqida ma‘lumot beriladi. lug’at maqolalari lug’at yozilgan tilni tushunuvchi keng o’quvchilar ommasiga mo’ljallangan bo’ladi. insoniyat tsivilizatsiyasining muhim yutuqlari haqidagi bilimlar majmui umumiy entsiklopedik lug’atlarda jamlanadi. o’zbek tilida yaratilgan umumiy entsiklopedik lug’atlar namunasi sifatida …

5 / 34

asi va hokazolar haqida ma‘lumot beriladi. lingvistik lug’atlar ham o’z navbatida umumiy lingvistik lug’atlar va maxsus lingvistik lug’atlarga bo’linadi.barcha soha kishilari, keng foydalanuvchilar ommasiga mo’ljallangan bo’lib, ularga izohli, imlo, orfoepik, tarjima lug’atlari kiradi. milliy entsiklopedik lug’atlar tor o’quvchilar ommasi – tilshunoslik bilan shug’ullanuvchilar va boshqa ilmiy tadqiqotlarga mo’ljallangan bo’ladi. morfem, chastotali, terminologik, ters, o’zlashma so’zlar, frazeologizmlar, dialektizmlar, sinonimlar, antonimlar lug’atlari kiradi. lug’atlar uch belgisiga ko’ra tasnif qilinadi: 1. hajmiga ko’ra 2. so’zlikning berilish usuliga ko’ra. 3. maqsadiga ko’ra. i. hajmiga ko’ra lug’atlar katta, o’rtacha va kichik lug’atlarga bo’linadi. hajman keng qamrovli, muayyan soha bo’yicha barcha ma‘lumotlarni qamrab olgan mukammal lug’atlarga katta lug’at yoki akadem lug’at deyiladi. bunday lug’atlar ko’pincha izohli, tarixiy, imlo bo’yicha tuziladi. o’zbek tilida bunday lug’at hali yaratilmagan. uni tuzish masalasi 1928 yilda lug’at tadqiqotchisi r.trench tomonidan ko’tarilib, 1933 yilda «trench lug’at» nomi bilan 12 tomda nashr etilgan.o’rtacha lug’atlar tipiga me‘yoriy lug’atlar kiritiladi. «o’zbek tilining izohli lug’ati» (1981), …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lug'at bilan ishlash tamoyillari"

lugʻat bilan ishlash tamoyillari mundarija kirish………………………………………………………………………….. i.bob. lugʻat bilan ishlash tamoyillari……………………….. 1.1. taʼlimiy lugʻat yaratish tamoyillari…………………………………………. 1.2. lugʻat ustida ishlash metodikasi ..……………………………………………. ii.bob maktabgacha yoshdagi bolalar bilan lugʻat ishini olib borish vazifalari…………………………………………. 2.1 lugʻat turlari ………………………………………………………………. 2.2 bolalar lugʻatiga yangi soʻzlarni kiritish…………………………………… xulosa………………………………………………………………………….. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………. kirish mavzuning dolzarbligi:«o‘quv lug‘atchiligi» tarmog‘i jahonning ilg‘or davlatlarida o‘rta asrlardayoq paydo bo‘lib, turli yoshdagi ta’lim oluvchilarga mo‘ljallangan sanoqsiz lug‘atlar yaratilganligiga qaramay, o‘zbekistonda bu masala hozirga qadar tilshunoslikda ...

This file contains 34 pages in DOCX format (51.0 KB). To download "lug'at bilan ishlash tamoyillari", click the Telegram button on the left.

Tags: lug'at bilan ishlash tamoyillari DOCX 34 pages Free download Telegram