ekologiya fan sifatida

PPT 4.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425114512_60244.ppt peaceful scene_2 ekologiya fan sifatida ekologiya fan sifatida reja: 1 ekologiya fan sifatida 2 ekologiyaning boshqa fanlar bilan o’zaro bog’liqligi 3 ekologiyaning asosiy bo’limlari 4 ekologiyaning vazifalari 5 ekologiyaning rivojlanish tarixi ekologiya fan sifatida. «ekologiya» atamasi va uning ma‘nosi fanga 1866 yilda nemis biologi ernst gekkel tomonidan kiritilgan (1834-1919). u ekologiya deganda muhit va organizmlarning o’zaro bog’liqligini tushungan va fanning bu tarmog’iga quyidagicha ta‘rif bergan: «ekologiya bu butun tirik mavjudotlarning muhitdagi organiq va noorganiq komponentlari bilan o’zaro aloqadorligini o’rganadi, bunda noantogonistik va antogonistik hayvonlar va o’simliklarning o’zaro aloqadorligini hisobga oladi. bir so’z bilan aytganda, ekologiya-tabiatdagi jami murakkab aloqadorlik va o’zaro munosabatlarni o’rganadigan fan bo’lib, ch.darvin fikricha, yashash uchun kurash shartlaridan biridir. ayniqsa, ch.darvinning evolyutsion ta‘limoti, «turlarning tabiiy yul bilan tanlanishidan kelib chiqishi» nomli kitobi (1859) ekologiya fanining shakllanishiga, mustaqil fan sifatida yuzaga kelishiga katta hissa qo’shdi. «ekologiya» yunoncha so’zdan olingan bo’lib, «oykos» «uy-joy, makon» degan ma‘noni anglatadi va qadimiy …

amiyatga ega, biroq o’z o’rnida «tabiatda noqulay ob-havoning o’zi yo’q». shunga qaramasdan, yashash muhitining yomonlashishi muhitga nisbatan befarq munosabatda bo’lganda organizmlarga salbiy ta‘sir etadi. muhit yomonlashishni qabul qilmaydi, ularni faqat organizmlargina qabul qiladi. shuning uchun ham ekologiya o’z ishi faoliyati davomida zoologiya, botanika, mikrobiologiya, fiziologiya, genetika, biokimyo, evolyutsion biologiya, geologiya, poleontologiya va boshqa fanlarning ma‘lumotlari va uslublariga tayangan holda ish ko’radi. bu fanlardan ekologiya ko’pgina izlanish uslublarini va qisman asosiy tushuncha va atamalarni qabul qilgan. boshqa jihatdan biz «muhit» deb tushunayotgan element geologiya, geokimyo, geofizika, tabiiy geografiya, gidrologiya, tuproqshunoslik va yer to’g’risidagi boshqa fanlarning asosiy o’rganish manbaidir. shunday qilib ekologiyani biologiya va yer to’g’risidagi fanlarning qo’shilishidan hosil bo’lgan, deb qarash mumkin. lekin ekologiya va atrof muhit himoyasi vazifalari ko’p hollarda injenerlik va texnologik usullar bilan hal etiladi (chiqindilarni qayta ishlash, kommunal va sanoat oqimlarini tozalash, energiyaning noan‘anaviy usullardan foydalanish va boshqalar). shuning uchun ham ekologiya ayniqsa, uning tarmog’i hisoblangan amaliy …

sod, matematika, informatika, kibernetika va boshqa qator fanlar bilan ham chambarchas bog’liqdir. ekologiya va tabiat muhofazasi fani haqida ham to’xtalish lozim. ekologiya va tabiat muhofazasining vazifalari bir-biriga chambarchas bog’liqligini hisobga oladigan bo’lsak, ularni bir biridan ajratuvchi chegarani aniqlash aslo mumkin emas. boshqacha aytganda, ekologiyani tabiat muhofazasining nazariy asosi deb qarash mumkin. o’z navbatida, tabiat muhofazasi – ekologik vazifalarning amaliy tadbirlari va hal etish usulidir. shu ma‘noda ba‘zi hollarda qo’llaniladigan «texnik ekologiya», «sanoat ekologiyasi» va ba‘zi tushunchalar ekologik fan hisoblanmaydi. ular faqat ekologik masalalarning muhandislik yechimini ta‘minlaydi va dastlab tabiiy muhitning sifatini saqlab qoladi. ekologiyaning asosiy bo’limlari. ekologiya jadal rivojlanayotgan fanlardan biridir. ko’pgina mamlakatlarning oliy o’quv yurtlari dasturlarida fizika, matematika, kimyo fanlari bilan bir qatorda fundamental fanlar qatoriga kiritilgan. albatta, ekologiyada barcha nazariy qoidalar yetarli darajada o’z o’rnini topganicha yo’q, u mazmunan fundamental emas. bu ekologiyaning nisbatan yoshligi hamda yuqorida qayd etilganidek, jadal rivojlayotganligidan dalolat beradi. shuning uchun ham mualliflar ushbu …

nferentsiyasi qarorlarida quyidagicha belgilangan: 1) organizmlar va muhit o`rtasidagi ko`p qirrali munosabatlarni aniqlash uchun turlarning muhitga tarixiy moslanish yo`llarini o`rganish; 2) turning yashash shakli bo`lmish tur vakillari hosil qiladigan va rivojlanadigan populyatsiyalarni o`rganish bilan bir vaqtda ularning farqlanishi, son va sifat o`zgarishini o`rganish; 3) ma‘lum joyda, ma‘lum muhit hosil bo`lgan va rivojlanayotgan biotsenozlarni, ular ichidagi organizmlarning munosabatlarini o`rganish (ergashev a., 2003). umumiy ekologiya o’z navbatida autekologiya va sinekologiyaga bo’linadi. autekologiya muhit bilan aloqador va o’zaro harakatdagi turlar populyatsiyasi yoki ularning kelib chiqishi va turlararo munosabatini o’rganadi. shuning uchun ba‘zan ekologiyaning bu bo’limi turlar ekologiyasi deb ham yuritiladi. 1896 yilda k.shryoter «sinekologiya» deb atashni tavsiya etgan. sinekologiya har-xil muhitda yashovchi organizmlarning o’zaro va abiotik muhit bilan bog’liqligini o’rganadi. shuning uchun uni o’zaro aloqadorlar ekologiyasi deb ham yuritiladi. o’rta osiyoda sinekologiyanng rivojlanishida d.n.qashqarovning xizmati katta. autekologiya va sinekologiya o’simliklar ekologiyasi va hayvonlar ekologiyasi (zooekologiya) bilan chambarchas bog’liq. ekologiyaning yana bir tarmog’i inson …

3-bet). ekologiya, evolyutsion biologiya, genetika va poleontologiya tutash kelgan joyda evolyutsion ekologiya vujudga kelgan bo’lsa, tarixiy geologiya, paleogeografiya va paleoklimatologiyalar tutashgan joyda paleoekologiya vujudga keldi. ekologiyaning rivojlanish tarixi. inson paydo bo’lganidan beri ekologiya bilan shug’ulanadi. hayot tabiat dialektikasi asosida rivojlanishiga tarix guvohdir. shuning uchun ham jamiyat va tabiat birligini noto’g’ri baholash unga nisbatan zid harakatlar qilish jamiyatda tuzatib bo’lmas hodisalarni keltirib chiqarishi mumkin. bu jarayonni to’g’ri tushunish uchun ekologiya fanini o’rganish lozim. ingliz olimi djulian xaksli (1972) ma‘lumotlariga ko’ra, yerda hayot 2700 000000 yil oldin paydo bo’lgan bo’lsada, insonning tabiatga faol ta‘siri kichik osiyoda 10000 yil oldin boshlangan yoki boshqacha qilib aytganda, neolit, ya‘ni yangi tosh asri davridan (piter farb, 1971) oldin boshlangan. chex olimi ya.yelinek (1982) ma‘lumotlari bo’yicha yaqin sharqda eramizgacha bo’lgan 8-7 ming yillarda shaharlar mavjud bo’lib, suyakka ishlov berish texnikasi mavjud edi. v.s.altunin va a.s.shulyak (1991) kabilarga ko’ra, insonning tabiiy muhitga faol ta‘siri mezolit (eramizgacha 10-5 ming …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya fan sifatida"

1425114512_60244.ppt peaceful scene_2 ekologiya fan sifatida ekologiya fan sifatida reja: 1 ekologiya fan sifatida 2 ekologiyaning boshqa fanlar bilan o’zaro bog’liqligi 3 ekologiyaning asosiy bo’limlari 4 ekologiyaning vazifalari 5 ekologiyaning rivojlanish tarixi ekologiya fan sifatida. «ekologiya» atamasi va uning ma‘nosi fanga 1866 yilda nemis biologi ernst gekkel tomonidan kiritilgan (1834-1919). u ekologiya deganda muhit va organizmlarning o’zaro bog’liqligini tushungan va fanning bu tarmog’iga quyidagicha ta‘rif bergan: «ekologiya bu butun tirik mavjudotlarning muhitdagi organiq va noorganiq komponentlari bilan o’zaro aloqadorligini o’rganadi, bunda noantogonistik va antogonistik hayvonlar va o’simliklarning o’zaro aloqadorligini hisobga oladi. bir so’z bilan aytganda, ekologiya-tab...

PPT format, 4.0 MB. To download "ekologiya fan sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya fan sifatida PPT Free download Telegram