ekologik omillar 2

DOC 155,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1663182074.doc ekologik omillar ekologik omillar reja: 1 ekologik omillarning umumiy ta‘rifi 2 ekologik omillarning tasnifi 3 abiotik omillar 4 biotik omillar 5 ekologik chidamlilik va valentlik 6 ekologik omillarning mintaqaviyligi 7 stenobiontli va evribiontli organizmlar 8 cheklangan omillar 9 minimum qonuniyatlari 10 tolerantlik qonuni 11 ekologik omillarning o’zaro ta‘siri 12 ekologik omillar va ekologik jarayonlar 3.1 ekologik omillarning umumiy ta‘rifi. omillar atamasi bilan muhit, atrofdagi organizm yoki ularning jamoasini sharoit va elementlarining vaqt va makonda dinamik xilma-xilligi tavsiflanadi. omil-jarayon yoki uning sharoitini, jarayoniga ta‘sir etuvchi harakat kuchini yoki qandaydir jarayon hodisaning mavjudlik shart-sharoitini ifodalaydi. ekologik omil – muhitning har qayday elementi (yoki sharoiti) bo’lib, tirik organizmlarning hech bo’lmaganda bir rivojlanish fazasiga bevosita yoki bilvosita ta‘sir ko’rsatish qobiliyatiga ega. ekologik omilga nisbatan tirik organizmlar moslashishiga harakat qiladi. 3.2 ekologik omillarning tasnifi. ekologik omillar odatda ikki turkumga bo’linadi: jonsiz (abiotik) tabiat omillari, jonli (biotik) tabiat omillari. muhitning ekologik omillarini batafsil tasniflash i.n.ponomaryova …

tmalarining tarkibi va kislotaligi. ii. biotik turkumlar 1. 2. 3. 4. fitogen zoogen mikrobogen antropogen o’simlikka mansub organizmlar. hayvonlar. viruslar, eng oddiy bakteriyalar, rikketsiyalar (kasallik paydo qiluvchi bakteriyalar). inson faoliyati. omillarning boshqa tasniflari ham mavjud. masalan, davriylik belgisiga ko’ra omillar davriy va nodavriy, paydo bo’lishiga ko’ra-kosmik, geologik, biologik, tavsifiga ko’ra – axborot, energetik, moddiy va boshqalardan iborat bo’ladi. 3.3 abiotik omillar. muhitning muhim (asosiy) abiotik omillari iqlim (harorat, yorug’lik, havo, bosim), tuproq, muhitning kimyoviy tarkibi va tabiiy, oziq-ovqat resurslarining mavjudligidir. lekin aslida epitet g’oyatda shartli ravishda «muhim» hisoblanadi, shunday qilib, qayd etilgan abiotik omillar shu ma‘noda teng xukukligi, hattoki ulardan birontasi bo’lmasa tirik organizmlar uchun haloqat hisoblanadi (istisno tariqasida: masalan, geterotrof-o’simliklar yorug’lik bo’lmasa ham rivojlanadi). ekologik omillar yig’indisi organizmlarning o’sishi, rivojlanishi, yashab qolishi, organizmlarning ko’payishiga sabab bo’ladi, ularning mavjudlik sharoitini tavsiflaydi. harorat omili misolida organizmlarning hayot faoliyati va yashashi uchun muhitning abiogen omillari ahamiyatini ko’rib chiqamiz. hayot birinchi navbatda fermentli …

mlar kiradi. mezoterm organizmlar o’rtacha qiymatdagi haroratli omillarda yashay oladi. mezotermlarga mo’‘tadil kenglikdagi bir qancha turlar kiradi. organizmlarning asosiy massasi aktiv termoregulyatsiya faoliyatiga ega bo’lmaydi. uning aktivligi tashqi tomondan oladigan issiqlikka, tanasining harorati esa atrof-muhit haroratiga bog’liq. ana shunday organizmlar poykiloterm yoki ekzoterm deb ataladi. qushlar va ko’pincha sut emizuvchilar atrof muhitni o’rab turgan haroratga bog’liq bo’lmagan holda doimiy haroratni ushlab turish qobiliyatiga ega (biokimyoviy reaktsiyalarning issiqligi hisobiga. ana shunday organizmlar gomoyoterm (yoki) endoterm nomlarini olgan. abiogen omillarni chuqurroq o’rganishga qiziquvchilar tavsiya etilgan monografiya va ma‘lumotnomalar orqali tanishish mumkin (odum, 1986; svetnik va boshq. 1987; dedyu, 1990 va boshq). 3.4 biotik omillar. bir organizm hayot faoliyatining boshqalariga ta‘siri va ularni o’rab turgan muhiti biotik omillar deyiladi (sinonimlar: biogen, biologik, biotsenotik omillar). biotik omillarni antagonistik va noantagonistik qismlarga bo’lish mumkin. antagonistik munosabatda ikki turdagi organizmlar bir-birini yengadi (- -) yoki ulardan birortasi o’ziga ziyon yetkazmasdan boshqasini yengadi (+ -). so’ngra shu …

yatini pasayishiga, ya‘ni tabiiy muvozanatning buzilishiga olib kelishi mumkin. parazitizm bu har xil turdagi organizmlarning biotik aloqalar shakli bo’lib, unda bulardan bittasi boshqasining hisobiga, uning tanasi ichida (endoparazitizm) yoki tashqarisida (ektoparazitizm) yashaydi. parazit bilan organizm egasi orasidagi aloqaning uzoq davom etishiga bog’liq holda doimiy parazitizm yoki statsionar va vaqtinchalik parazitizimlarga ajratiladi. parazitizmning mezoni uning o’ziga xosligi hisoblanib, ya‘ni evolyutsion mexanizm moslashishi hisobiga kun kechiradi. raqobat – bu turlararo va turlar ichidagi shunday munosabatki, bunda populyatsiyalar (alohida tur) oziqlanish va yashash muhitining sharoitlari uchun bir-birlari bilan kurashadi. populyatsiyalar me‘yor chegarasigacha o’sganda ichki fiziologik mexanizmlar regulyatsiyasi harakatga keladi : alohida turlarning o’limi ko’payadi, nasldorligi kamayadi, ruhiy tanglik holati (stress) paydo bo’ladi (janjallar, kannibalizm va boshq.). fe‘l-atvorli tartibga solish (hududiy va guruhli) muhim ahamiyat kasb etadi. hududiy fe‘l-atvorli tartibga solish ichki raqobat shaklini ifodalaydi, yashab turgan hududidan foydalanishni boshqarish, populyatsiyaning ko’payishini chegaralab turadi. guruhli fe‘l-atvorli tartibga solish turli yoshdagi alohida turlarning kichigidan – …

ular ichakda yashaydi, termitlarning tsellyulozasini o’simlik oziqasidagi ¢tlar buzadi. marjonli yig’indilar, chuchuk suvdagi o’tlar bir x¢jayrali suv o’tlari jamoasidan tashqil topadi. biroq bunga o’xshash birikmalar bitta organizmni boshqa bir organizm hisobiga oziqlantirish maqsadida emas, balki himoya qilish yoki mexaniq tayanch uchun hosil bo’ladi. mutualizm – simbiozga yaqin bo’lib, har xil turdagi organizmlarning yashashi va o’sishi uchun zarur bo’lgan o’zaro manfaatdorlik munosabatlaridir. masalan: suv o’tlari va zamburug’larning birikmasini ifodalovchi lishayniklar yoki gulli o’simliklar va ularni changlaydigan hashoratlar. bunda ikkala turda o’ziga xos bo’lgan moslashuvlar paydo bo’ladi. kommensalizm - har xil turdagi hayvonlarning o’zaro munosabati bo’lib, bunda bularning bittasi (kommensal) manfaatdorlik ko’radi, boshqasi uchun esa bu muhim emas. antagonistik munosabatlar ayniqsa, jamoa rivojlanishining dastlabki bosqichlarida kuchli namoyon bo’ladi. yetuk ekotizimning tashkil topish jarayoni salbiy o’zaro ta‘sirining ijobiyga almashinishi tendentsiyasida kuzatiladi (evolyutsiyaning parazitizmdan va konkurentsiyadan mutalizm va kommensalizmga o’tib borishi). xuddi shunday butun biosferadagi evolyutsiya to’g’risida ham gapirish mumkin. insonnning tabiat bilan o’zaro …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ekologik omillar 2" haqida

1663182074.doc ekologik omillar ekologik omillar reja: 1 ekologik omillarning umumiy ta‘rifi 2 ekologik omillarning tasnifi 3 abiotik omillar 4 biotik omillar 5 ekologik chidamlilik va valentlik 6 ekologik omillarning mintaqaviyligi 7 stenobiontli va evribiontli organizmlar 8 cheklangan omillar 9 minimum qonuniyatlari 10 tolerantlik qonuni 11 ekologik omillarning o’zaro ta‘siri 12 ekologik omillar va ekologik jarayonlar 3.1 ekologik omillarning umumiy ta‘rifi. omillar atamasi bilan muhit, atrofdagi organizm yoki ularning jamoasini sharoit va elementlarining vaqt va makonda dinamik xilma-xilligi tavsiflanadi. omil-jarayon yoki uning sharoitini, jarayoniga ta‘sir etuvchi harakat kuchini yoki qandaydir jarayon hodisaning mavjudlik shart-sharoitini ifodalaydi. ekologik omil – muhitning har qay...

DOC format, 155,0 KB. "ekologik omillar 2"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ekologik omillar 2 DOC Bepul yuklash Telegram