ekologik omillar

PPTX 24 sahifa 5,3 MB Bepul yuklash

24 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 5,3 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 24

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 24

powerpoint presentation mavzu: ekologik omillar reja: 1. tashqi muhit bilan organizmning birligi. 2. ekologik omillar: biotik, abiotik, antropogen 3. аbiotik omillar va ularning organizm uchun ahamiyati 4. biotik omillar va ularning organizm uchun ahamiyati. 5. antropogen omillar. tashqi muhit bilan organizmning birligi tashqi muhit bilan organizm uzviy bog‘langan bo‘lib usiz organizm yashay olmaydi. tashqi muhitdan organizm birinchidan ozuqa oladi, ikkinchidan organizmning yer yuzasida tarqalishi ham ularning tashqi muhit sharoitlariga chidamliligiga (moslashganligiga) bog‘liqdir. issiq va quruq iqlim sharoiti organizmlarning yashashini chegaralaydi, xuddi shunday har qanday organizm ham shimolning sovuq iqlim sharoitlarida yashay olmaydi. tirik organizmlarning shakli va vazifalari ham tashqi muhitga bog‘liqdir. masalan, suvda yashovchi baliqlarning shakli, tuzilishi va muhitga moslashishi yoki havo tarkibidagi kislorodning 21 % bo‘lishi tirik organizmlarda bo‘ladigan modda almashishi jarayoni tezligining eng yuqori cho‘qqisini belgilaydi. tashqi muhit bilan organizmning birligi xuddi shunday issiq vaqtlarida o‘simlik va hayvon organizmlarini sovutish maqsadida ularning tana yuzasidan bo‘ladigan bug‘lanishlar hamda issiqlikni …

2 / 24

di. o‘simlik ildizlari tuproqning hatto eng kichik yoriqchalariga kirib borib jinslarni maydalashga olib keladi. bakteriyalar va zamburug‘lar esa, tog‘ jinslarini nuratib tuproqning hosil bo‘lishini tezlashtiradilar. zamburug‘lar oziqa mineral moddalarini parchalaydigan kislotalar ajratadilar, parchalangan mineral moddalar jinslardan yuvilib, ularning yanada emirilishini tezlashtiradi. o‘simliklarning chiriyotgan qismlari ham kislotalar ajratadi, jinslarning kimyoviy nurashini jadallashtiradi. bularning hammasi tuproqning kimyoviy tarkibini va strukturasini o‘zgartirishi mumkin. hayvonlar ajratib chiqargan ekskrimentlari yordamida, tuproqni tuyoqlari bilan maydalab, yerda uy va har xil yo‘llar yasab tuproq hosil qilish jarayonida ishtirok etadilar. ekologik omillar: biotik, abiotik, antropogen tirik organizmlarga ta’sir etuvchi muhitning har qanday bo‘laklari ekologik omillar deyiladi. muhit - quruqlik, suv, havo va yer osti qismlaridan iborat. tashqi muhit tushunchasidan tashqari yashash sharoitlari degan tushuncha ham mavjud bo‘lib, bu tushunchaga organizmning yashashi uchun zarur bo‘lgan elementlar yoki omillardan yorug‘lik, issiqlik, suv, oziqlanish va shu kabilar kiradi. 1933 yilda d.n.kashkarov muhit omillarini 3 guruh (iqlim, edafik va biotik)ga bo‘ladi. keyinchalik …

3 / 24

rning ta’siri nazarda tutiladi. 3. antropogen omillar - bu inson faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan omillar, ya’ni odamlarning o‘simlik va hayvon turlari yoki ular guruhlarining tuzilishiga ko‘rsatgan ta’siridir. muhit omillarining tirik organizmlarga ta’siri tirik organizmlarga juda ko‘p omillar ta’sir ko‘rsatadi. ana shu omillarning ayrim organizmlarga ko‘rsatgan ta’siri natijasi esa xilma - xildir. omilning organizm hayoti uchun eng qulay darajasi - optimal daraja deyiladi. har qanday ekologik omillarning eng yuqori darajasi maksimum va eng qo‘yi darajasi minimum bo‘ladi (1-rasm). tabiiyki har bir tirik organizm uchun u yoki bu ekologik omilning o‘z maksimumi, minimumi va optimumi bo‘ladi. chunonchi, uy pashshasi 7°c dan 50°c gacha yashashi mumkin. ular uchun yashashning optimum darajasi 36-40°c ni tashkil etadi. muhit omillarining tirik organizmlarga ta’siri muhit omillarining tirik organizmlarga ta’siri shuni ham ta’kidlash zarurki, ekologik omillar organizmlarga kompleks ta’sir etgandagina ular yuqori natija beradi. bu omillarning birortasi o‘z vaqtida bo‘lmasa yoki yetishmasa organizmlarning normal o‘sishi va rivojlanishi tugal …

4 / 24

lib harorat hisoblansa, aksincha janub tomonga tarqalishida esa cheklovchi omil bu namlikdir. muhit omillarining tirik organizmlarga ta’siri libix bochkasi omilning faqatgina yetishmasligigina emas, balki ortiqchaligi ham cheklovchi ta’sir ko‘rsatishi mumkin. ekologik omillarni o‘rganish sohasida yu.libix ko‘p tajribalar o‘tkazdi. uning yozishicha (1840 y.) ekinlarning hosildorligi ko‘pincha ular uchun ko‘p kerak bo‘lgan elementlar (co2 yoki n2o) bilan cheklanmaydi, aksincha tuproqda kam uchraydigan va o‘simliklar uchun juda kam miqdorda kerak bo‘lgan elementlar bilan cheklanadi. demak, o‘simliklarning o‘sishi tuproq tarkibida minimum miqdorda uchraydigan elementga (masalan, rux) bog‘liq degan xulosa libixning "minimum qonuni" deb yuritiladi (2-rasm). libixning ko‘rsatishicha u yoki bu omillarning yetishmasligigina emas, balki issiqlik, yorug‘lik va suv kabi omillarning ortiqchaligi ham cheklovchi omil bo‘lib xizmat qilishi mumkin. muhit omillarining tirik organizmlarga ta’siri u yoki bu turning yashash imkoniyati bo‘lgan ma’lum bir omilning o‘zgaruvchan chegarasi tolerantlik deyiladi. ba’zi bir organizmlarning tolerantlik xususiyati ma’lum bir omilga nisbatan chegaralangan bo‘lsa, boshqa xil omilga nisbatan esa keng …

5 / 24

bo‘lgan organizmlar yer yuzida keng tarqalgan. 3. tur uchun sharoit birorta ekologik omilga nisbatan optimal darajada bo‘lmasa, shu turning boshqa xil ekologik omillarga nisbatan tolerantlik diapazoni tor bo‘ladi. masalan, g‘allasimon ekinlar uchun azot yetishmasa ularning qurg‘oqchilikka chidamlilik xususiyati pasayadi. 4. organizmlarning ko‘payish davri nozik bo‘lib, bu davrda ko‘pchilik ekologik omillar organizm uchun cheklovchi omil ham bo‘lishi mumkin. masalan, voyaga etgan sarv daraxti suvda ham, quruqlikda ham yashashi mumkin, biroq u namlik etarli bo‘lgan, suv ko‘llamagan joylardagina ko‘payish imkoniyatiga ega. ekologik nisha (burchak) tushunchasi turning tabiatda yashashi uchun kerak bo‘lgan barcha tashqi muhit omillari yig‘indisi ekologik nisha (burchak) deyiladi. ko‘pincha bu atama ikkita yaqin turlarning o‘zaro munosabatini kuzatishda qo‘llaniladi. ekologik nisha atamasini 1917 yilda dj.grinnel turlarning kenglikda tarqalish tavsifi uchun qo‘llagan edi. ekologik nisha yashash joyi atamasiga yaqin tushunchadir. keyinchalik 1927 yilda ch.elton ekologik nisha turning jamoadagi holati deb aniqladi va bu holatda eng muhimi ularning ya’ni turlarning bir - birlari …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 24 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ekologik omillar" haqida

powerpoint presentation mavzu: ekologik omillar reja: 1. tashqi muhit bilan organizmning birligi. 2. ekologik omillar: biotik, abiotik, antropogen 3. аbiotik omillar va ularning organizm uchun ahamiyati 4. biotik omillar va ularning organizm uchun ahamiyati. 5. antropogen omillar. tashqi muhit bilan organizmning birligi tashqi muhit bilan organizm uzviy bog‘langan bo‘lib usiz organizm yashay olmaydi. tashqi muhitdan organizm birinchidan ozuqa oladi, ikkinchidan organizmning yer yuzasida tarqalishi ham ularning tashqi muhit sharoitlariga chidamliligiga (moslashganligiga) bog‘liqdir. issiq va quruq iqlim sharoiti organizmlarning yashashini chegaralaydi, xuddi shunday har qanday organizm ham shimolning sovuq iqlim sharoitlarida yashay olmaydi. tirik organizmlarning shakli va vazifalari ham ta...

Bu fayl PPTX formatida 24 sahifadan iborat (5,3 MB). "ekologik omillar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ekologik omillar PPTX 24 sahifa Bepul yuklash Telegram