aniq integral. xosmas integrallar

DOCX 10 pages 87.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 87.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: aniq integral. xosmas integrallar reja: 1. aniq integralni taqribiy hisoblash. 2. xosmas integrallar aniq integralni taqribiy hisoblash. xosmas integrallar aniq integralni hisoblashning yuqorida ko’rib o’tilgan usullarida integralni hisoblash funksiyaning biror boshlang’ich funksiyasini topish va uning qiymatini hisoblashdan iborat edi. ammo ayrim aniq integrallar uchun bu usullarni qo’llashda quyidagi muammolarga duch kelishimiz mumkin: 1) boshlang’ich funksiyani topish murakkab; 2) boshlang’ich funksiya murakkab bo’lib, uning va qiymatlarini hisoblash qiyinchilik tug’diradi; 3) funksiya elementar funksiyalarda ifodanmaydi; 4) integral ostidagi funksiya jadval ko’rinishida berilgan. bunday hollarda aniq integralni taqribiy hisoblashga to’g’ri keladi. bu masalani yechish uchun turli formulalar topilgan bo’lib, ular umumiy holda kvadratur formulalar deyiladi. quyida bu formulalardan ba’zilarini keltiramiz. 1. to’g’ri to’rtburchaklar formulasi. bu formulani keltirib chiqarish uchun dastlab kesmani nuqtalar bilan n ta teng bo’lakka bo’lamiz. bunda har bir bo’lakning uzunligi ga teng bo’ladi (1-chizma) integral ostidagi funksiyaning nuqtalardagi qiymartlarini lar bilan belgilaymiz va quyidagi yig’indilarni tuzamiz: 1-chizma bu yig’indilarni …

2 / 10

ladi. bu yerda soni ixtiyoriy tanlanadi. soni qanchalik katta bo’lsa, integralning qiymati shunchalik aniq bo’ladi. iii. parabola formulasi (simpson formulasi). kesmani ta teng bo’laklarga bo’lamiz. va kesmalarga mos kelgan va egri chiziq bilan chegaralgan egri chiziqli trapetsiyachalarning yuzlarini , nuqtalardan o’tuvchi parabola bilan chegaralgan egri chiziqli trapetsiya bilan almashtiramiz. bunday egri chiziqli trapetsiyani parabolik trapetsiya deyiladi (3-chizma). o’qi o’qiga parallel bo’lgan parabo’lani tenglamasi dan iborat bo’ladi. 3-chizma a, b, c koeffitsientlar parabolaning berilgan uchta nuqtadan o’tish shartidan topiladi. qolgan kesmalar uchun ham yuqoridagidek parabolalarni yasaymiz. hosil bo’lgan parabolik trapetsiyachalar yuzlarining yig’indisi integralning taqribiy qiymatini beradi. u quyidagi formuladan iborat boladi: bu formula simpson formulasi deyiladi. yuqorida biz integralni integrallash kesmasi chekli va integral ostidagi funksiya uzluksiz bo’lgan hollarda o’rgandik. ta’rif. funksiyaning cheksiz yarim oraliq bo’yicha i tur xosmas integrali deb yuqori chegarasi o’zgaruvchi integralning bo’lgandagi limitiga aytiladi va u deb belgilanadi. demak, ta’rifga asosan, u ko’rinishda belgilanadi. agar yuqoridagi tenglamaning …

3 / 10

o’ladi. ta’rif. agar xosmas integral yaqinlashuvchi bo’lsa, u holda xosmas integral absolyut yaqinlashuvchi deyiladi. agar birinchi integral yaqinlashuvchi, ikkinchi integral uzoqlashuvchi bo’lsa, u holda birinchi xosmas integral shartli yaqinlashuvchi deb ataladi. agar funksiya oraliqda aniqlangan bo’lsa, uning bu oraliq bo’yicha i tur xosmas integrali yuqorida kiritilgan xosmas integrallar orqali quyidagicha ifodalanadi. endi chegaralanmagan funksiyalar uchun aniq integral tushunchasini umumlashtirammiz. berilgan funksiya yarim oraliqda chegaralanmagan, ammo ixtiyoriy uchun bu funksiya kesmada chegaralangan va integrallanuvchi bo’lsin. bu holda, , funksiyani qarash mumkin. ta’rif. funksiyaning holdagi o’ng limiti berilgan funksiyaning kesma bo’yicha ii tur xosmas integrali deyiladi va u quyidagicha belgilanadi: agar funksiya nuqtada chegaralanmagan bo’lsa, u holda yoki cheksiz yarim oraliqlar bo’yicha quyidagi aralash turdagi xosmas integrallar bilan aniqlanadi: mavzuga doir yechimlari bilan berilgan topshiriqlardan namunalar 1. integralni to’g’ri to’rtburchaklar formulasidan foydalanib taqribiy hisoblansin. . buning uchun integrallash kesmasini ta bo’lakka bo’lamiz va hisoblashlar natijalarini quyidagi jadvalda keltiramiz: 1 0.1 1.01 0.9901 …

4 / 10

ntegral topilsin. yechish: demak, berilgan xosmas integral yaqinlashuvchi ekan. 5.xosmas integral hisoblansin. yechish: =- demak, berilgan xosmas integral yaqinlashuvchi. 6. xosmas integral hisoblansin. yechish: da integral ostidagi funksiya cheksiz uzilishga ega. demak, ta’rifga asosan demak, berilgan integral uzoqlashuvchidir. 7. xosmas integral hisoblansin. yechish: bu yerda integral ostidagi funksiya integrallash kesmasining ichki nuqtasida cheksiz uzilishiga ega. shuning uchun ta’rifga asosan, mustaqil yechish uchun topshiriqlar: 1. quyidagi integrallarni to’g’ri to’rtburchaklar formulasidan foydalanib taqribiy qiymatini toping. javob:1) 2,31; 2) 2,904; 3) -6,28332. 2.trapetsiyalar formulasidan foydalanib, quyidagi integrallarni taqribiy hisoblang. 1) javob:1)0.69315; 2)0.83566; 3)37.8183. 3. simpson formulasidan foydalanib quyidagi integrallar taqribiy hisoblansin. javob: 1) 1,0000; 2) 0,837; 3) 2,59. 4. quyidagi xosmas integrallar hisoblansin. javob: 1) 3) uzoqlashuvchi; 4) image3.png image4.wmf oleobject1.bin image1.png image2.png ò ò + + ® + ® = = b a b a dx x f x f dx x f e e e e ) ( ) ( ) …

5 / 10

aniq integral. xosmas integrallar - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aniq integral. xosmas integrallar"

mavzu: aniq integral. xosmas integrallar reja: 1. aniq integralni taqribiy hisoblash. 2. xosmas integrallar aniq integralni taqribiy hisoblash. xosmas integrallar aniq integralni hisoblashning yuqorida ko’rib o’tilgan usullarida integralni hisoblash funksiyaning biror boshlang’ich funksiyasini topish va uning qiymatini hisoblashdan iborat edi. ammo ayrim aniq integrallar uchun bu usullarni qo’llashda quyidagi muammolarga duch kelishimiz mumkin: 1) boshlang’ich funksiyani topish murakkab; 2) boshlang’ich funksiya murakkab bo’lib, uning va qiymatlarini hisoblash qiyinchilik tug’diradi; 3) funksiya elementar funksiyalarda ifodanmaydi; 4) integral ostidagi funksiya jadval ko’rinishida berilgan. bunday hollarda aniq integralni taqribiy hisoblashga to’g’ri keladi. bu masalani yechish uchun turli...

This file contains 10 pages in DOCX format (87.1 KB). To download "aniq integral. xosmas integrallar", click the Telegram button on the left.

Tags: aniq integral. xosmas integrall… DOCX 10 pages Free download Telegram