bir bosh bo‘lakli gaplar

DOCX 6 pages 19.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu : bir bosh bo`lakli gaplar bajarilish shakli : adabiyotlar ustida ishlash bir bosh bulakli gaplar ikki bosh bulakli gaplardan kura nutkiy tejamli sintaktik tuzilmadir. bunday gaplar biron hodisa yoki uta ahamiyatli bulgan axborot (xarakat, holat, belgi, predmet va hodisalar)ni aktuallashtiradi. bu esa ikki bosh bulakli gaplar singari tarkibiy va ma`no xususiyatlarni ifoda qilishda tilda teng xizmat qila olishini ko`rsatadi. turkiy tillarda ham bir bosh bo’lakli gaplar til taraqiyotining barcha davrdariga xos bo’lgan sintaktik hodisadir. bir bosh bulakli gaplar turkiy tilshunoslikda ancha mukammal tadkik; kilingan, lekin ularning ichki tasnifida xar xilliklar uchraydi. i.jakipov esa lasiz gap, egasiz shaxsli gap, shaxsi noanik egasiz gap, shaxsi umumlashgan egasiz gap kabi turlarga ajratadi lekin kozok, tilshunoslari bir bosh bulakli gaplar sirasida shaxsi anik, gapni sanab utmaydilar va shaxsi noansh hamda shaxssiz gdplarnilina k,ayd kiladilar, shuningdek, undov gap, undov gap tiplarini bir bosh bulakli gap sifatida karamaydilar (qarang: qozoq tilining grammatikasi, 1967, o’zbek tilshunosligida …

2 / 6

ilan bir-biridan farqladi. birinchi va ikkinchi shaxs olmoshlari insonni kuzda tutadi, uchinchi shaxsolmoshi esa konkret uchinchi shaxsdan tashsari, har qanday shaxs yoki predmetni ifoda qilishi ma`lum. shunday ekan, uchinchi shaxsolmoshi konkret shaxsni ifodalaganda, birinchi, ikkinchi shaxsolmoshlari bilan umumishshkka ega buladi. bu vazifada u olmoshi men, sen olmoshlari sirasida k,aralishi lozim. sodda gaplar va ularning turlari sodda gaplar grammatik sosga ko’ra ikki guruhga bo’linadi: 1)bir bosh bo’lakli gaplarning grammatik asosida bir bosh bo’lak mavjud bo’ladi: ota-onalarga yordam berdik. 2)ikki bosh bo’lakli gaplarning grammatik asosida har ikkala bosh bo’lak ham, ya’ni ega va kesim ham qatnashadi: biz maktabga bordik. kki bosh bo’lakli gaplarning turlari. 1.yig’iq ikki bosh bo’lakli gaplar tarkibida bosh bo’laklargina mavjud bo’ladi: o’quvchilar yig’ildilar. ba’zan ega va kesim birikma bilan ifodalanib, kengayib keladi va ikkinchi darajali bo’laklar borga o’xshab ko’rinadi, lekin bu gaplar ham yig’iq gaplar hisoblanadi: yigit ham shunaqa bo’ladimi? ikki dugona termilib qolishdi. 2.yoyiq ikki bosh bo’lakli gaplar …

3 / 6

taalluqli bo’lgan gaplardir: sanamay sakkiz dema. bunday gaplarning kesimi odatda, ii shaxs birlikda buyruq maylidagi fe’l bilan ifodalansa ham, mazmunan barchaga qaratilgan bo’ladi, shuning uchun ega ifodalanmaydi. xalq maqollari shaxsi umulashgan gaplar orqali ifodalanadi: bugungi ishni ertaga qo’yma. 4.shaxsi topilmas (shaxssiz) gaplar egasini topib ham, gap tarkibiga kiritib, ham bo’lmaydigan gaplardir: u yerda intizom haqida so’zlashga to’g’ri keldi. shaxsi topilmas gaplarning kesimlari iii shaxs mavjud nisbatdagi fe’llar, bo’ladi, bo’lmaydi so’zlari orqali, -mas qo’shimchali so’z orqali, harakat nomidan keyin kerak, zarur, lozim, mumkin so’zlarini keltirish orqali ifodalanadi: raisning o’zi haqida gapirilsin! mehnatsiz rohatga erishib bo’lmaydi. oyni etak bilan yopib bo’lmaydi. ertalabki salqinda yetib borish kerak. 5.atov (nominativ) gaplar bosh kelishikdagi ot orqali ifodalangan grammatik asos yordamida ifodalangan narsa-buyumning borligini, mavjudligini anglatadi va ko’pincha badiiy va publitsistik asarlarda payt va o’rinni ifodalash uchun ishlatiladi: kuz. izg’irin shabada esyapti. atov gaplar matnda yolg’iz qo’llanmaydi, ulardan keyin uning mazmunini ochuvchi boshqa bir gap kelishi …

4 / 6

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bir bosh bo‘lakli gaplar"

mavzu : bir bosh bo`lakli gaplar bajarilish shakli : adabiyotlar ustida ishlash bir bosh bulakli gaplar ikki bosh bulakli gaplardan kura nutkiy tejamli sintaktik tuzilmadir. bunday gaplar biron hodisa yoki uta ahamiyatli bulgan axborot (xarakat, holat, belgi, predmet va hodisalar)ni aktuallashtiradi. bu esa ikki bosh bulakli gaplar singari tarkibiy va ma`no xususiyatlarni ifoda qilishda tilda teng xizmat qila olishini ko`rsatadi. turkiy tillarda ham bir bosh bo’lakli gaplar til taraqiyotining barcha davrdariga xos bo’lgan sintaktik hodisadir. bir bosh bulakli gaplar turkiy tilshunoslikda ancha mukammal tadkik; kilingan, lekin ularning ichki tasnifida xar xilliklar uchraydi. i.jakipov esa lasiz gap, egasiz shaxsli gap, shaxsi noanik egasiz gap, shaxsi umumlashgan egasiz gap kabi turlarga aj...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.6 KB). To download "bir bosh bo‘lakli gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: bir bosh bo‘lakli gaplar DOCX 6 pages Free download Telegram