ekologiya fanining maqsad va vazifalari, rivojlanish tarixi

DOC 279.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708371456.doc ekologiya fanining maqsad va vazifalari, rivojlanish tarixi reja: 1. ekologiyaning rivojlanish tarixi. 2. ekologiya mustaqil biologik fandir. 3. ekologiya fanining asosiy bo'limlari. 4. ekologiya uslublari. 5. ekologik omillar tushunchasi. 6. ekologik omillar tasnifi. «ekologiya» so'zi yunoncha bo'lib, «oykos»-uy va «logos»-fan ma'nolarini bildiradi. bu fan «tabiiy uy»da yashayotgan va shu (―uy‖da hayot uchun kerakli funksional jarayonlarni o'tayotgan hamma tirik organizmlarni o'rganadi. shuning uchun ham ekologiya organizmlarni «o'z uyi»da o'rganadigan fan deb ataladi. bu fan organizmlar va atrof-muhit o'rtasidagi aloqalarning har xilligiga, umumiyligiga katta ahamiyat beradi. ma'lumki, iqtisodiyot «ekonomika» so'zi yunoncha «oikonomike» so'zidan olingan bo'lib, uning ildizi «oykos» «sun'iy uy xo'jaligi» degan ma'noni beradi. shuning uchun ham ekologiya va iqtisodiyot fanlari bir-biriga bog'liq holda rivojlanmoqda. ch. darvin (1809-1882) o'zining «turlarning kelib chiqishi» kitobi bilan olamga mashhur bo'ldi va biologiya fanini yuqori pog'onalarga ko`tardi. uning evolutsion nazariyasi ekologiya fani rivojlanishiga yangi turtki bo'ldi. «ekologiya» atamasi buyuk nemis darvinisti ernest gekkel (1834-1919) tomonidan …

vvalo, bu biologiya, kimyo, geografiya va boshqalar. ekologiya yosh fan va hozirda ham faol rivojlanmoqda. shuning uchun «ekologiya» atamasini turli mualliflar turlicha talqin qilishadi. ba'zan turli bo'limlarga ajratiladi: bioekologiya va global ekologiya. shu nuqtai nazardan, maqsad va vazifalar ham sezilarli darajada farq qilishi mumkin. odatda ekologiya ikki katta qismga bo'linadi. bu umumiy ekologiya va xususiy ekologiya. umumiy ekologiya jonli va jonsiz tabiatning umumiy qonunlarini o'rganadi. xususiy yoki maxsus ekologiya tirik organizmlarning o'ziga xos jihatlarini o'rganadi. misol uchun, o'simlik jamoalaridagi munosabatlar fitokenologiyani o'rganadi. so'nggi yillarda yana bir bo'lim – amaliy ekologiya shakllandi. ekologiyaning ushbu bo'limi tabiiy ob'ektlarning antropogen (sanoat) ifloslanishini o'rganish bilan shug'ullanadi. ekologiya o'zining mazmuni bo`yicha: mikroorganizmlar, o'simliklar va hayvonlarning tabiiy sharoitda yashash, rivojlanish, tarqalish qonunlarini o'rganish natijasida organizmlarning turli biologik evolutsion taraqqiyot bosqichlarini, ya'ni: organik molekula=:> genorganella =:> hujayra =:> to'qima =:> organ =:> tur vakillari =:> turlar va o'z navbatida ularning abiotik va biotik omillar ta'sirida katta biologik …

ganadi. shuning uchun ham ekologiya harakatdagi biologik fanlar toifasiga kiritiladi. uning harakati asosida evolutsion jihatdan yaqin bo'lgan turli sistematik darajadagi organizmlar turadi, bu esa shu fanning har xil, maxsus bo'limlarga bo'linishiga olib keladi. masalan, o'simliklar ekologiyasi, hayvon ekologiyasi va hk. ekologiya fanining asoschisi e. gekkel o'zining «organizmlarning umumiy morfologiyasi» hamda «tabiiy tarix» asarlarida ekologiyaning predmeti juda murakkab tabiiy voqeliklarni o'z ichiga oladi, organizmlarning atrof-muhit bilan organik va noorganik yashash joyi bilan bo'ladigan munosabatlarini, organizmlarning doimo birlikda bir joyda yashash muhitini, ularning atrof-muhitga moslashish mexanizmini va yashash uchun kurashda o'zgarishlarini o'rganib boradi, deb qayd qilgan edi. ekologiya tur vakillarining rivojlanish qonunlarini o'rganishda, ularga abiotik va biotik omillarning ta'sirini hamda organizmlarning o'zlari yashab turgan muhitga o'tkazayotgan ta'sirini aniqlaydi. ekologik qonuniyatlarni aniqlashdagi asosiy kuch senozlar ichidagi tirik organizmlarning turlar soni, sifati, ularning vegetativ holati, yashash shakllari va eng muhimi qanday tezlikda biologik massa hosil qilishini ochib beradi. ekologiya faqat tabiiy senozlar, tabiiy biologik …

ama ma'lum darajada bir-birlarini to'ldiradi. rus geoximik olimi v.i. vernadskiyning tirik moddalar o'rtasidagi aloqani aniqlashga oid ta'limoti o'z vaqtida dunyodagi ko`pchilik mutaxassislarni o'ziga jalb qildi. natijada biosfera (koinot) ta'limoti yuzaga keladi va bu ta'limot bo`yicha yer yuzidagi tirik, o'lik va biokos komponentlarni hamda ularning o'zgarib turishini tadqiq qilish kun tartibiga qo'yiladi. olimning biosfera ta'limoti qator ekologlarni tayyorlashga va tabiiy majmualarni o'rganishni birlikda olib borishga asos soldi. ekologiya fanining asosiy vazifasi tur vakillari hosil qiladigan populyatsiyalar, turli senozlar, biotsenozlar va ekosistemalarning hosil bo'lishi, rivojlanish qonunlarini aniqlash, ularning muhit bilan munosabatlarini yoritishdan iboratdir. umumiy ekologiyaning asosiy vazifalari 1954-yili kiyevda bo'lib o'tgan ekologlarning uchinchi konferensiyasi qarorlarida quyidagicha belgi1angan: 1. organizmlar va muhit o'rtasidagi ko`p qirrali munosabatlarni aniqlash uchun turlarning muhitga tarixiy moslashish yo'llarini o'rganish; 2. ekosistemalarda uchraydigan turlar soni va sifati hamda turlar uchraydigan yerning iq1imi, tuproq xili, joyning holatini o'rganish; 3. ekosistemaning tuzilishini, u yerda uchraydigan turlarning bir-birlari va ularning muhit bilan …

qonunlar yaratish, kelajak uchun chora-tadbirlar ishlab chiqish. yuqoridagilardan ko`rinib turibdiki, ekologiya o'ziga xos yo'llar bilan rivojlangan, takomillashgan va barqarorlikka erishgan mustaqil fandir. ekologiyaning rivojlanish tarixi. ekologiya insoniyat rivojlanish davrining ilk bosqichlarida hamda shu davr kishilari o'rtasida muhim o'rinni egallaydi. qadimgi odamlardan qo1gan g'orlar, qoya1ardagi turli rasmlarga qaraganda eko1ogiya juda ham qadimiy fan1ardan hisoblanadi. o'sha davrda yashagan har bir kishi ochlikdan, sovuq va issiqdan saq1anish uchun o'zini o'rab turgan muhitning holatidan xabardor bo'lib, kerakli o'simlik1arning urug'ini, mevasini terish, hayvonlarni tutish bilan bir qatorda, unga xavf tug'diradigan dushman1ar, tabiiy ofatlardan qochish, bekinish yo'llarini bi1gan. tabiat kuchini, uning qonun1arini o'rganib, shu qonun1arga mos1ashib yashagan. qadimgi inson1ar olov, o'q-yoy, tosh kabi qurollardan foydalanish, o'zlari yashab turganjoy1arni o'zgartirish imkoniyatiga ega bo'lgandan keyin ularda madaniyatning dastlabki e1ementlari paydo bo'la boshlaydi. shunday qilib, turli o'simlik1ar, hayvonlar va u1aming ko`payish, rivojlanish, hosil berish, qush1arning tuxum qo'yishi, jonzotlarga muhit omillarining ta'siri haqida insonlarda yillar va asrlar davomida ma'lumotlar to'plana …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya fanining maqsad va vazifalari, rivojlanish tarixi"

1708371456.doc ekologiya fanining maqsad va vazifalari, rivojlanish tarixi reja: 1. ekologiyaning rivojlanish tarixi. 2. ekologiya mustaqil biologik fandir. 3. ekologiya fanining asosiy bo'limlari. 4. ekologiya uslublari. 5. ekologik omillar tushunchasi. 6. ekologik omillar tasnifi. «ekologiya» so'zi yunoncha bo'lib, «oykos»-uy va «logos»-fan ma'nolarini bildiradi. bu fan «tabiiy uy»da yashayotgan va shu (―uy‖da hayot uchun kerakli funksional jarayonlarni o'tayotgan hamma tirik organizmlarni o'rganadi. shuning uchun ham ekologiya organizmlarni «o'z uyi»da o'rganadigan fan deb ataladi. bu fan organizmlar va atrof-muhit o'rtasidagi aloqalarning har xilligiga, umumiyligiga katta ahamiyat beradi. ma'lumki, iqtisodiyot «ekonomika» so'zi yunoncha «oikonomike» so'zidan olingan bo'lib, uning ildiz...

DOC format, 279.5 KB. To download "ekologiya fanining maqsad va vazifalari, rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya fanining maqsad va va… DOC Free download Telegram