ekologiyaning mazmuni va vazifalari

DOCX 538,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708836995.docx ekologiyaning mazmuni va vazifalari ekologiyaning mazmuni va vazifalari reja: 1. ekologiyaning rivojlanish tarixi 2. ekologiya tushunchasi, mazmuni, predmeti va vazifalari 3. ekologiya fanining asosiy bo’limlari 4. ekologiya uslublari. ekologiyaning rivojlanish tarixi ekologiya insoniyat rivojlanish davrining ilk bosqichlarida hamda shu davr kishilari o’rtasida muhum o’rinni egallaydi. qadimgi odamlardan qolgan g’orlar, qoyalardan turli rasmlarga qaraganda ekologiya juda ham qadimiy fanlardan xisoblanadi. o’sha davrda yashagan kishi ochlikdan, sovuq va issiqdan saqlanish uchun o’zini o’rab turgan muxitning xolatidan xabardor bo’lib, kerakli o’simliklarning urug’ini, mevasini terish, hayvonlarni tutish bilan bir qatorda, unda xavf tug’duradigan dushmanlar, tabiiy ofatlardan qochish, berkinish yo’llarini bilgan. tabiat kuchini uning qonunlarini o’rganib shu qonunlarga moslashib yashagan. qadimgi insonlar olov, o’q – yoy, tosh kabi qurollardan foydalanish, o’zlari yashab turgan joylarni o’zgartirish imkoniyatlariga ega bo’lgandan keyin ularda madaniyatning dastlabki elementlari paydo bo’la boshlaydi. shunday qilib, turli o’simliklar, hayvonlar va ularning ko’payish, rivojlaninsh hosil berish, qushlarning tuhum qo’yishi, jonzotlarga muhit omillarning ta’siri …

haydigan joyi, gullash, ko’payish davrlari haqida ko’plab ma’lumotlar keltiradi. yangi o’lkalarning ochilaishi, bir mamlakatning ikkinchi mamlakat tomonidan bosib olinishi, bu yerlar tabiatning o’rganilishi natijasida o’simlik va hayvonlarning sistematikasi, morfologiyasi, ularning yashab turgan joyga moslashishi o’rganiladi. xv-xvii asrlarda a. sezalpin (1519-1603), d. rey (1623-1705), j. turnefor (1656-1708), a. reomyura (1734), l. tramble (1744) kabilar o’simliklar, hashorotlar va suv hayvonlarini har tomonlama o’rgandilar.j. l. byuffon (17071788) o’zining 13 jildli “tabiat tarixi” asarida tirik organizmlar va muhit o’rtasidagi aloqalarga hamda muhitning organizmga ta’siri masalalarini yoritadi. j. lamark (1744-1829), a. dekandol (1806-1893), a. gumbolt (1769-1807), s.p. krashennikov i. i. lepixin, p. s. pallas, k.f. rule, n. a. seversey, a. n. beketov va boshqa olimlarning ishlarida o’sinlik, hayvonlar dunyosining har hilligi, ular o’rtasidagi munosabatlar, turli hududlarda ularning har hil turlarining uchrasi haqida ekologik ma’lumotlar keltiradi. rossiyada tuproqshunoslikning asoschisi v. v. dokuchayev (1846-1903) tabiiy mintaqalar yo’nalishini ishlab chiqib, ekologiyaning rivojlanishiga salmoqli hissa qo’shdi. xx asr boshlarida …

asi katta bo’ldi. keyingi vaqtda rossiyada ekologiyaga katta ahamiyat berilmoqda, kalogiyaga oid yangi-yangi darsliklar chop etilish, ularda ekologik xavsizlik keng yoritilmoqda. o’zbekistonda t. z. zohidov, k. z. zokirov, i.i. granitov, a. m. muzaffarov, a. e. ergashev, p. r. zokirov kabilarning ishlari muhim ahamiyatga egadir/ 1920-yilda tashkil etilganturkiston dorilfunini qoshidagi ekologiya kafedrasi, ekologiyaga oid jurnallar, ilmiy uyushmalar tashkil qilinishi munosabati bilan ekolog mutaxassislar tayyorlash boshlandi. ekologiya tushunchasi, mazmuni, predmeti va vazifalari ekologiya mustaqil biologik fandir. lekin jamiyatning tinimsiz va har tomonlama rivojlanish davrida tabiatshunos, biolog bo’lmagan mutaxassislar ekologiyani tabiat yoki atrof-muhitini muhofaza qilish fani bilan qo’shib, bir ma’nosida tushunib, katta ilmiyxatoga yo’l qo’ymoqdalar. hozirga qadar ekologiya va atrof-muhit muhofazasi qo’shilib yangi bir fan bunyod bo’lgani ma’lum emas. shuning uchun ham tabiat, uning elementlarining ekologik holatini, ularning rivojlanish va o’zgarish qonunlarini bilmasdan turib, tabiat va uning turli boyliklarini ko’r-ko’rona muhofaza qilish ilmiy jihatdan mutlaqo to’g’ri kelmaydi. ekologiya va endi rivojlanayotgan tabiatni muhofaza …

chik tabiiy guruhlarining rivojlanishi va muhit bilan munosabatlarini o„rganish bilan bir qatorda tabiat elementlarini muhofaza qilish hamda tejamkorlik bilan foydalanish muammolarini ham hal qilishda nazariy asos hisoblanadi. ekologiyaning bunday yo’nalish olishi 1964yildan boshlab xalqaro biologik dastur (xbd) asosida ish olib borishga imkon berdi. bu dastur bo’yicha yer yuzi turli qit’alarining biologik mahsuldorligini, tabiiy fond (qo’r)ini aniqlash va insonlar shu qo’rdan qancha foydalanish mumkinligini bilish muhim bo’lgan. xbdning yana bir yo’nalishida tabiatdagi organik moddaning son va miqdori, tarqalishi va ularning qayta tiklash qonunlarini o’rganish, insonlar tomonidan ulardan oqilona foydalanishni aniqlash, yer yuzida biologik sistemalarini buzmaslik, ularni tiklash, tabiiy boyliklarning kamayib ketishiga yo’l qo’ymaslik, ulardantejamkorlik bilan foydalanish – ekologiya asosiy maqsadi va vazifasi ekanligi belgilandi. 2-asosiy savolning bayoni: “ekologiya” so’zi yuno’ncha bo’lib, “oyukos”-uy va “logos”-fan ma’nolarini bildiradi. bu fan “tabiiy uy” da yashayotgan va shu “uy” da hayot uchun kerakli funksional jarayonlarni o’tayotgan hamma tirik organizmlarni o’rganadi. shuning uchun ham ekologiya organizmlarni …

atini o’z vaqtida f. engels yuqori baholab “tabiiy tanlash tushunchasi e. gekkelning ishlari va xizmatlari tufayli barqarorlandi, turlarning o’zgaruvchanligi esa ularni muhitga, yashash joyiga moslashishi va nasliy belgilarning o’tishi bilan yoritildi” deydi. e. gekkelgach xviii-xix asrning buyuk biologlari biologiya fani rivojlanishiga katta hissa qo’shdilar, o’simlik v hayvonlarning yashshini, tarqalishini o’rgandilar, lekin ular “ekologiya” so’zini ishlatmagan edilar. masalan, xviii asrning boshlarida antonvan levenguk mikroorganizmlarda ozuqaviy bog’liqliklar, ularning sonini boshqarishini bilgan. ingliz botanigi richrd bredli o’simliklarning biologik mahsuldorligi k. myobius (1825-1908) turli organiuzmlarning uyushmasi biotsenoz ta’limotini ishlab chiqdi. 1895 yili daniyalik botanik ye. varming “ekologiya” atamasini botanikaga kiritdi. ekologiya o’zining mazmuni bo’yicha: mikroorganizmlar, o’simliklar va hayvonlarning tabiiy sharoitda yashash, rivojlanish, tarqalish qonunlarini o’rganish natijasida o’rganizmlarning turli biologik evolyutsin taraqqiyot bosqichlarini, ya’ni: organik molekula  gen  organella hujayra to’qima orga tur vakillari  turlar va o’z navbatida ularning obiotik va biotik omillar ta’sirida katta biologik birliklar tizimini xosil qilishini o’rganadi ekologiya fanining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekologiyaning mazmuni va vazifalari"

1708836995.docx ekologiyaning mazmuni va vazifalari ekologiyaning mazmuni va vazifalari reja: 1. ekologiyaning rivojlanish tarixi 2. ekologiya tushunchasi, mazmuni, predmeti va vazifalari 3. ekologiya fanining asosiy bo’limlari 4. ekologiya uslublari. ekologiyaning rivojlanish tarixi ekologiya insoniyat rivojlanish davrining ilk bosqichlarida hamda shu davr kishilari o’rtasida muhum o’rinni egallaydi. qadimgi odamlardan qolgan g’orlar, qoyalardan turli rasmlarga qaraganda ekologiya juda ham qadimiy fanlardan xisoblanadi. o’sha davrda yashagan kishi ochlikdan, sovuq va issiqdan saqlanish uchun o’zini o’rab turgan muxitning xolatidan xabardor bo’lib, kerakli o’simliklarning urug’ini, mevasini terish, hayvonlarni tutish bilan bir qatorda, unda xavf tug’duradigan dushmanlar, tabiiy ofatlardan ...

Формат DOCX, 538,0 КБ. Чтобы скачать "ekologiyaning mazmuni va vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekologiyaning mazmuni va vazifa… DOCX Бесплатная загрузка Telegram