vadud mahmud

DOC 42,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755179.doc vadud mahmud vadud mahmud reja: 1. hayoti va ijod yo`li 2. shoir va munaqqid vadud ijodida siyosiy tuzumning ta`siri o`tgan asr o`zbek adabiy va teatr tanqidchiligida sezilarli iz qoldirgan siymolardan biri samarqandlik shoir va munaqqid, tojik tili grammatikasi muallifi vadud mahmuddir(1898-1976). u o`z davrida sho`ro mafkurachilari va komfirqa tomonidan keskin ta`qib qilindi, madaniyatchilar qurultoyida cho`lpon, fitrat, elbek va boshqalar qatori ma`naviy kaltaklandi, quvildi. vadud mahmud o`zbek adabiyotiga ko`pgina zamondosh va tengdoshlari qatori madrasa ilmi bilan kirib keldi. uning badiiy-estetik qarashlari xususiy mutolaasining kuchliligi tufayli o`ziga xos tarzda shakllangan edi. keyinchalik turk hamda rus adabiyoti va adabiyotshunosligi bilan kengroq tanishuvi natijasida dunyoqarashi yanada kengaydi. mahmudxo`ja behbudiy, mardonqul shomuhamedov yangi ijtimoiy hayot bilan tanishtirgan bo`lsalar, fitrat uni ma`rifat, madaniyat va adabiyotning mutlaqo yangi olamiga olib kirdi... vadud mahmud samarqand viloyati yuqori darg`om tumanining toyloq qishlog`ida mahmud pirmuhamedov va anvara pirmuhamedova oilasida tug`ilgan. yetti yoshida otadan yetim qolgach, onasining rajabamin qishlog`idagi hovlisiga …

yotgan fitrat shakuriy bilan fikrlashgani keladi va yosh vadud bilan tanishadi. buxoro va samarqand yoshlari orasida ancha mashhur bo`lgan abdurauf fitrat va muallim ismoil sadriy bilan birodar tutinishi natijasida ulardan shoir muhammadaminbek yurdaqul she`rlari va ismi noma`lum adibning «buyuk turon» romanini olib o`qib chiqadi. «biz muhammadaminbek she`rlarini qo`shiq qilib aytar edik», deydi vadud mahmud ko`rsatmalaridan birida. shu davrda abduqodir karimov, akobir shomansurov kabi ma`rifat fidoyilari bilan do`stlashadi. bu ijtimoiy-adabiy muhit vadud mahmudning tafakkuriga ta`sir ko`rsatmay qolmadi. 1917 yil kuz faslida fitrat bir necha samarqand va buxoro yoshlari qatori uni ufaga olib borib, madrasai oliyaga joylashtiradi. o`zi ham o`sha yerda 20-30 kun turib, ishni pishitib qaytadi. mahmudiy 1918 yil bahor faslida tahsilni tugatib, maxsus hujjat bilan toshkentga keladi, so`ng samarqandga qaytadi. yoz oyigacha pedagogika kursida o`qiydi. 1919-1925 yillari o`qituvchilik qiladi. ammo bu orada buxnerning «modda va quvvat» asari bilan tanishadi hamda ashaddiy materialistga aylanadi. 1919-1921 yillari komfirqaga kiradi va samarqand shahar …

dam bo`lib qoldim». abdurauf fitrat 1919-1920 yillari toshkentda yashagani, «chig`atoy gurungi» uyushmasini rasmiy tashkil etib, «tong» jurnalini nashr ettirgani ko`pchilikka ma`lum. ana shu paytda u vadud mahmudni cho`lpon, elbek, botu bilan tanishtiradi. ular chin do`st, ayniqsa, cho`lpon bilan ijodiy masalada o`zaro maslahatlashadigan maslakdoshlarga aylanadilar. (u samarqandga qaytgach, «chig`atoy gurungi»ning bo`lagini tashkil etadi.) vadud mahmud toshkentdalik kezlari fitrat va cho`lpon yordamida munavvar qori abdurashidxonov, obidjon mahmudov, nabi rasulov, tolibjon musaboev, salimxon tillaxonov, laziz azizzoda, husaynxon niyoziy, saidalixo`ja usmonxo`jaev, eshonxo`ja xoniy, shohid eson, tangriqul maqsudiy kabi vatanparvar ziyolilar bilan tanishadi. buxoro inqilobidan so`ng fitrat taklifi bilan buxoroga borib, maorif sohasida faoliyat olib boradi. buxorodan yana samarqandga qaytib, maorif boshqarmasida ishlashni davom ettiradi. ammo allakimlarningdir ta`siri bilan 1923 yili vazifasidan nohaq chetlashtiriladi. bu haqda abdulhamid sulaymon-cho`lpon «turkiston» gazetasida norozilik bildiradi. u shu yili firqadan o`z ixtiyori bilan chiqadi. 1925 yili moskvaga borib, adabiyot va san`at institutiga o`qishga kiradi. 1930 yil 22 avgust ko`rsatmalarida …

a o`qitg`uvchi» jurnalida mas`ul kotib lavozimida faoliyat olib boradi. ammo oradan bir yarim yil o`tgach, mafkuraga to`g`ri kelmaydigan maqolalar e`lon qilding, degan bahona bilan ishdan chetlashtiriladi. 1928 yildan matbuot va maorif ishlaridan chetlashib, davlat nashriyoti va turli tashkilotlarda tarjimonlik bilan kun kechiradi. ammo uning adabiy-badiiy quvvatini sezgan cho`lponga o`xshagan do`st va zamondoshlari uni ko`proq badiiy ijod bilan shug`ullanishga yo`naltirishga harakat qiladilar. vadud mahmud1919-1930 yillari turkiston, buxoro matbuotida faol ishtirok etadi. cho`lpon, fitrat ijodi haqida maqola-taqrizlar yozadi. o`zbek shoirlari, xususan, cho`lpon va fitrat ijodi haqida abdurahmon sa`diy bilan «turkiston» va «zarafshon» gazetalari sahifalarida bahs olib boradi. sevimli adib do`stlari faoliyati haqida hali kuch olmagan bolshavoycha dunyoqarash nuqtai nazaridan emas, balki insonni kamolotga, go`zallik manzillariga chorlash nuqtai nazaridan fikr yuritadi. chig`anoq ichiga yashiringan dur singari so`z og`ushidagi o`tkir va teran ma`nolar, parvozlantiruvchi, qalblarni porlatuvchi suluv timsollar, ramzlar, tashbehlar xususida fikr yuritadi. 1925-1928 yillari «maorif va o`qitg`uvchi» jurnali, «qizil bayroq», «turkiston» gazetalarida bosilgan …

0 yil 23 avgustdagi ko`rsatmasida: «menga cho`lpon haqida ma`ruza qilishni topshirishdi, men cho`lpon she`rlarining mashrab she`rlariga o`xshash tomonlarini muqoyasa qilganimda, sho`ro ziyolilari dinni targ`ib etmoqdasan, deb ayblashdi. men buni ataylab qilganim yo`q edi...», deydi. shundan keyin uni adabiy jarayonga jalb etishmaydi. 1927 yil oktyabr oyida o`tgan o`zbekiston madaniyat xodimlari qurultoyida cho`lpon bilan barobar unga ham qattiq hujum uyushtiriladi, javob berishi uchun imkoniyat berilmaydi va sho`ro xunveybinlari uni qurultoydan haydab chiqaradilar. ana shu voqeadan keyin hamma narsadan hafsalasi pir bo`ladi... v.mahmudning faoliyatini zimdan kuzatib yurgan siyosiy boshqarma xodimlari 1930 yil 17 avgust kuni uning uyida tintuv o`tkazib, qamoqqa oladilar. unga «millatchilik, aksilinqilobiy tashkilot faoliyati haqida davlat tashkilotlariga xabar bermaganlik, bahoizm bilan shug`ullanganlikda» ayb qo`yadilar. ogpu hay`ati qoshidagi maxsus kengash 1931 yil 3 oktyabrda uch yil mehnat tuzatish lagerlarida va qo`shimcha ravishda yana uch yil mobaynida qozog`istonda ishlashga majbur qiladi. u uch yil toshkentda hibsda bo`lgach, olmaotaga surgun qilinadi. 1936 yil oxiri …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vadud mahmud"

1662755179.doc vadud mahmud vadud mahmud reja: 1. hayoti va ijod yo`li 2. shoir va munaqqid vadud ijodida siyosiy tuzumning ta`siri o`tgan asr o`zbek adabiy va teatr tanqidchiligida sezilarli iz qoldirgan siymolardan biri samarqandlik shoir va munaqqid, tojik tili grammatikasi muallifi vadud mahmuddir(1898-1976). u o`z davrida sho`ro mafkurachilari va komfirqa tomonidan keskin ta`qib qilindi, madaniyatchilar qurultoyida cho`lpon, fitrat, elbek va boshqalar qatori ma`naviy kaltaklandi, quvildi. vadud mahmud o`zbek adabiyotiga ko`pgina zamondosh va tengdoshlari qatori madrasa ilmi bilan kirib keldi. uning badiiy-estetik qarashlari xususiy mutolaasining kuchliligi tufayli o`ziga xos tarzda shakllangan edi. keyinchalik turk hamda rus adabiyoti va adabiyotshunosligi bilan kengroq tanishuvi nati...

Формат DOC, 42,5 КБ. Чтобы скачать "vadud mahmud", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vadud mahmud DOC Бесплатная загрузка Telegram