vadud mahmud

DOC 42.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662755179.doc vadud mahmud vadud mahmud reja: 1. hayoti va ijod yo`li 2. shoir va munaqqid vadud ijodida siyosiy tuzumning ta`siri o`tgan asr o`zbek adabiy va teatr tanqidchiligida sezilarli iz qoldirgan siymolardan biri samarqandlik shoir va munaqqid, tojik tili grammatikasi muallifi vadud mahmuddir(1898-1976). u o`z davrida sho`ro mafkurachilari va komfirqa tomonidan keskin ta`qib qilindi, madaniyatchilar qurultoyida cho`lpon, fitrat, elbek va boshqalar qatori ma`naviy kaltaklandi, quvildi. vadud mahmud o`zbek adabiyotiga ko`pgina zamondosh va tengdoshlari qatori madrasa ilmi bilan kirib keldi. uning badiiy-estetik qarashlari xususiy mutolaasining kuchliligi tufayli o`ziga xos tarzda shakllangan edi. keyinchalik turk hamda rus adabiyoti va adabiyotshunosligi bilan kengroq tanishuvi natijasida dunyoqarashi yanada kengaydi. mahmudxo`ja behbudiy, mardonqul shomuhamedov yangi ijtimoiy hayot bilan tanishtirgan bo`lsalar, fitrat uni ma`rifat, madaniyat va adabiyotning mutlaqo yangi olamiga olib kirdi... vadud mahmud samarqand viloyati yuqori darg`om tumanining toyloq qishlog`ida mahmud pirmuhamedov va anvara pirmuhamedova oilasida tug`ilgan. yetti yoshida otadan yetim qolgach, onasining rajabamin qishlog`idagi hovlisiga …

yotgan fitrat shakuriy bilan fikrlashgani keladi va yosh vadud bilan tanishadi. buxoro va samarqand yoshlari orasida ancha mashhur bo`lgan abdurauf fitrat va muallim ismoil sadriy bilan birodar tutinishi natijasida ulardan shoir muhammadaminbek yurdaqul she`rlari va ismi noma`lum adibning «buyuk turon» romanini olib o`qib chiqadi. «biz muhammadaminbek she`rlarini qo`shiq qilib aytar edik», deydi vadud mahmud ko`rsatmalaridan birida. shu davrda abduqodir karimov, akobir shomansurov kabi ma`rifat fidoyilari bilan do`stlashadi. bu ijtimoiy-adabiy muhit vadud mahmudning tafakkuriga ta`sir ko`rsatmay qolmadi. 1917 yil kuz faslida fitrat bir necha samarqand va buxoro yoshlari qatori uni ufaga olib borib, madrasai oliyaga joylashtiradi. o`zi ham o`sha yerda 20-30 kun turib, ishni pishitib qaytadi. mahmudiy 1918 yil bahor faslida tahsilni tugatib, maxsus hujjat bilan toshkentga keladi, so`ng samarqandga qaytadi. yoz oyigacha pedagogika kursida o`qiydi. 1919-1925 yillari o`qituvchilik qiladi. ammo bu orada buxnerning «modda va quvvat» asari bilan tanishadi hamda ashaddiy materialistga aylanadi. 1919-1921 yillari komfirqaga kiradi va samarqand shahar …

dam bo`lib qoldim». abdurauf fitrat 1919-1920 yillari toshkentda yashagani, «chig`atoy gurungi» uyushmasini rasmiy tashkil etib, «tong» jurnalini nashr ettirgani ko`pchilikka ma`lum. ana shu paytda u vadud mahmudni cho`lpon, elbek, botu bilan tanishtiradi. ular chin do`st, ayniqsa, cho`lpon bilan ijodiy masalada o`zaro maslahatlashadigan maslakdoshlarga aylanadilar. (u samarqandga qaytgach, «chig`atoy gurungi»ning bo`lagini tashkil etadi.) vadud mahmud toshkentdalik kezlari fitrat va cho`lpon yordamida munavvar qori abdurashidxonov, obidjon mahmudov, nabi rasulov, tolibjon musaboev, salimxon tillaxonov, laziz azizzoda, husaynxon niyoziy, saidalixo`ja usmonxo`jaev, eshonxo`ja xoniy, shohid eson, tangriqul maqsudiy kabi vatanparvar ziyolilar bilan tanishadi. buxoro inqilobidan so`ng fitrat taklifi bilan buxoroga borib, maorif sohasida faoliyat olib boradi. buxorodan yana samarqandga qaytib, maorif boshqarmasida ishlashni davom ettiradi. ammo allakimlarningdir ta`siri bilan 1923 yili vazifasidan nohaq chetlashtiriladi. bu haqda abdulhamid sulaymon-cho`lpon «turkiston» gazetasida norozilik bildiradi. u shu yili firqadan o`z ixtiyori bilan chiqadi. 1925 yili moskvaga borib, adabiyot va san`at institutiga o`qishga kiradi. 1930 yil 22 avgust ko`rsatmalarida …

a o`qitg`uvchi» jurnalida mas`ul kotib lavozimida faoliyat olib boradi. ammo oradan bir yarim yil o`tgach, mafkuraga to`g`ri kelmaydigan maqolalar e`lon qilding, degan bahona bilan ishdan chetlashtiriladi. 1928 yildan matbuot va maorif ishlaridan chetlashib, davlat nashriyoti va turli tashkilotlarda tarjimonlik bilan kun kechiradi. ammo uning adabiy-badiiy quvvatini sezgan cho`lponga o`xshagan do`st va zamondoshlari uni ko`proq badiiy ijod bilan shug`ullanishga yo`naltirishga harakat qiladilar. vadud mahmud1919-1930 yillari turkiston, buxoro matbuotida faol ishtirok etadi. cho`lpon, fitrat ijodi haqida maqola-taqrizlar yozadi. o`zbek shoirlari, xususan, cho`lpon va fitrat ijodi haqida abdurahmon sa`diy bilan «turkiston» va «zarafshon» gazetalari sahifalarida bahs olib boradi. sevimli adib do`stlari faoliyati haqida hali kuch olmagan bolshavoycha dunyoqarash nuqtai nazaridan emas, balki insonni kamolotga, go`zallik manzillariga chorlash nuqtai nazaridan fikr yuritadi. chig`anoq ichiga yashiringan dur singari so`z og`ushidagi o`tkir va teran ma`nolar, parvozlantiruvchi, qalblarni porlatuvchi suluv timsollar, ramzlar, tashbehlar xususida fikr yuritadi. 1925-1928 yillari «maorif va o`qitg`uvchi» jurnali, «qizil bayroq», «turkiston» gazetalarida bosilgan …

0 yil 23 avgustdagi ko`rsatmasida: «menga cho`lpon haqida ma`ruza qilishni topshirishdi, men cho`lpon she`rlarining mashrab she`rlariga o`xshash tomonlarini muqoyasa qilganimda, sho`ro ziyolilari dinni targ`ib etmoqdasan, deb ayblashdi. men buni ataylab qilganim yo`q edi...», deydi. shundan keyin uni adabiy jarayonga jalb etishmaydi. 1927 yil oktyabr oyida o`tgan o`zbekiston madaniyat xodimlari qurultoyida cho`lpon bilan barobar unga ham qattiq hujum uyushtiriladi, javob berishi uchun imkoniyat berilmaydi va sho`ro xunveybinlari uni qurultoydan haydab chiqaradilar. ana shu voqeadan keyin hamma narsadan hafsalasi pir bo`ladi... v.mahmudning faoliyatini zimdan kuzatib yurgan siyosiy boshqarma xodimlari 1930 yil 17 avgust kuni uning uyida tintuv o`tkazib, qamoqqa oladilar. unga «millatchilik, aksilinqilobiy tashkilot faoliyati haqida davlat tashkilotlariga xabar bermaganlik, bahoizm bilan shug`ullanganlikda» ayb qo`yadilar. ogpu hay`ati qoshidagi maxsus kengash 1931 yil 3 oktyabrda uch yil mehnat tuzatish lagerlarida va qo`shimcha ravishda yana uch yil mobaynida qozog`istonda ishlashga majbur qiladi. u uch yil toshkentda hibsda bo`lgach, olmaotaga surgun qilinadi. 1936 yil oxiri …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "vadud mahmud"

1662755179.doc vadud mahmud vadud mahmud reja: 1. hayoti va ijod yo`li 2. shoir va munaqqid vadud ijodida siyosiy tuzumning ta`siri o`tgan asr o`zbek adabiy va teatr tanqidchiligida sezilarli iz qoldirgan siymolardan biri samarqandlik shoir va munaqqid, tojik tili grammatikasi muallifi vadud mahmuddir(1898-1976). u o`z davrida sho`ro mafkurachilari va komfirqa tomonidan keskin ta`qib qilindi, madaniyatchilar qurultoyida cho`lpon, fitrat, elbek va boshqalar qatori ma`naviy kaltaklandi, quvildi. vadud mahmud o`zbek adabiyotiga ko`pgina zamondosh va tengdoshlari qatori madrasa ilmi bilan kirib keldi. uning badiiy-estetik qarashlari xususiy mutolaasining kuchliligi tufayli o`ziga xos tarzda shakllangan edi. keyinchalik turk hamda rus adabiyoti va adabiyotshunosligi bilan kengroq tanishuvi nati...

DOC format, 42.5 KB. To download "vadud mahmud", click the Telegram button on the left.

Tags: vadud mahmud DOC Free download Telegram