lugʻat tarkibining shakl va ma'no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi

PPTX 15 стр. 398,3 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 398,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

powerpoint presentation lugʻat tarkibining shakl va ma'no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi лобар алимова 01 leksik birliklar orasidagi semantik munosabatlar 02 leksikaning tarkibiy qismlari va ularning o'zaro bog'liqligi 03 leksikaning tuzilishi reja: leksikaning diaxronik va sinxronik tahlili diachronic analysis shows a 20% increase in loanwords from russian in the uzbek lexicon between 1991 and 2010, impacting 5 core semantic domains. synchronic analysis of the uzbek lexicon in 2023 reveals 3 distinct semantic fields related to agriculture, demonstrating regional variations in tashkent and bukhara. leksikologik tahlil 1000 dan ortiq so'zning diaxronik rivojlanishini samarqand shevalari asosida 15-asr manbalariga tayanib o'rganadi. semantik munosabatlar: giperonimiya va giponimiya giponimiya munosabatlari, masalan, "meva" giperonimi ostida 15 ga yaqin turli xil giponimlar (olma, nok,anor va h.k.) mavjud bo'lib, bu 7-sinf o'quv dasturida batafsil o'rganiladi. toshkentdagi lingvistik tadqiqotlar natijalariga ko'ra, o'zbek tilida giperonimiya munosabati 10 ta asosiy semantik maydonda, 500 dan ortiq so'z birikmalarida kuzatiladi. giperonimiya va giponimiya o'rtasidagi munosabatlar …

2 / 15

eva” so'zi “olma”, “nok”, “anor” kabi 10 ga yaqin pastki turlarga ega bo'lib, bu tuzilma umumjahon tillarida o'xshashliklarni ko'rsatadi. soʻz yasalishi jarayonlari soʻz yasashning unumdor usullaridan biri boʻlgan qoʻshma soʻzlarni shakllantirishda, oʻrtacha 2-3 ta soʻzning birikishidan 5000 dan ortiq yangi soʻzlar yuzaga kelishi mumkin, samarqand hududida oʻtkazilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdi. oʻzbek tilida 20 dan ortiq qoʻshimchalar yordamida soʻz yasashning 3 ta asosiy usuli mavjud boʻlib, ular orasida affiksatsiya, kompozitsiya va konversiya kabi jarayonlar toshkent universitetining lingvistika boʻlimida batafsil oʻrganiladi. oʻzbek tilida 10 ga yaqin turli maʼnodagi otlarga qoʻshiluvchi feʼllar yordamida yasaladigan soʻzlarning soni 15000 dan oshadi. bu jarayon fargʻona vodiysi shevalarida oʻziga xos xususiyatlarga ega. soʻz ma’nolarining koʻchishi oʻzbekistonning andijon viloyatida “qalam” soʻzi asosan yozuv vositasi sifatida ishlatiladigan boʻlsa, badiiy adabiyotda 2-3 ta boshqa koʻchma ma’nolarga ega boʻlib, muallifning ijodkorlik qobiliyatini ham ifodalashi mumkin. “yashil” rangli soʻz, oʻzbek tilida tabiat bilan bogʻliq 1-asosiy ma’noga ega boʻlib, keyinchalik iqtisodiyotda ekologik toza …

3 / 15

dan ortiq so'zga ega bo'lgan lug'atlarda 200 ga yaqin sinonimik qatorlar va 150 ga yaqin antonimik juftliklarni o'z ichiga oladi. leksikaning tuzilishiga kirish leksikaning tuzilishi so'zlarning 3 ta asosiy sinfiga – ot, fe'l va sifatlarga, shuningdek, 7 ta qo'shimcha sinfga bo'linishini o'z ichiga oladi, bu esa turkiy tillar oilasiga mansub o'zbek tili uchun xosdir. o'zbek leksikasida taxminan 100 000 dan ortiq so'z mavjud bo'lib, ularning aksariyati samarqand va buxoro kabi tarixiy shaharlarning dialektlarida uchraydi. leksik birliklar orasidagi sinonimiya, antonimiya va paronimiya kabi semantik munosabatlar o'zbek tilining boyligiga va ifoda vositalarining xilma-xilligiga misol bo'ladi. leksemaning semantik maydoni leksemaning semantik maydoni, tarkibida 2-3 ta antonimlarni ham o'z ichiga olishi mumkin bo'lib, bu so'zning ma'no ko'lamini kengaytiradi va shu bilan birga, uning 1-2 ta arxaik ma'nolarini ham saqlab qolishi mumkin, bu andijon viloyatining dialektlarida kuzatiladi. leksemaning semantik maydoni so'zning 3-5 ta asosiy ma'nosini o'z ichiga oladi, masalan, "yugurmoq" fe'lining harakat tezligi, masofa, maqsad …

4 / 15

ganilgan. soʻz birikmalari tarkibiy jihatdan 2 yoki undan ortiq soʻzdan tashkil topib, maʼlum bir grammatik munosabatlar orqali bogʻlangan boʻladi, masalan, "tojik tili" birikmasida "tojik" sifat, "tili" esa boshqaruvchi soʻz hisoblanadi. morfemalar va ularning turlari ba'zi morfemalar, masalan, “o'z-” egalik qo'shimchasi singari, bir nechta so'z turkumiga qo'shilishi mumkin, shu bilan birga, ularning ma'nosi ham so'z turkumiga qarab o'zgaradi. bunday holatlar o'zbek tili grammatikasining 25-bobida batafsil bayon etilgan. yopiq morfemalar (masalan, "uy", "kitob") o'z-o'zidan mustaqil ma'noga ega bo'ladi, shu bilan birga ochiq morfemalar (masalan, "-lar", "-da") faqat boshqa morfemalar bilan birgalikda ishlatiladi va ularning ma'nosi ham shu bog'lanishga bog'liq. bu esa samarqanddagi tilshunoslik tadqiqotlarida tasdiqlangan. morfemalar so'zning ma'noviy birliklari bo'lib, ularning 3 ta asosiy turi – ildiz, qo'shimcha va bog'lovchi morfemalar mavjud. masalan, “uy-lar-da” so'zida 3 ta morfema kuzatiladi: “uy” ildiz, “-lar” ko'plik qo'shimchasi va “-da” joy qo'shimchasi toshkent shahrida qo'llaniladi. semantik munosabatlar: meronimiya va olomiya add text add text add text …

5 / 15

so'zning ma'noviy chegaralariga bog'liq bo'lib, masalan, "yugurmoq" fe'lining 7 ga yaqin sinonimi mavjud, ularning har biri 2-3 ta qo'shimcha ma'noga ega bo'lishi mumkin. sinonimlar va antonimlarning 50% dan ortig'i rus tilidan olingan so'zlar bo'lib, ularning aksariyati toshkent shahrida keng qo'llaniladi va lug'atlarga 19-asr oxiri - 20-asr boshlarida kiritilgan. o'zbek tilida antonimlarning 2 ta asosiy turi mavjud: grammatik (masalan, "katta-kichik") va leksik (masalan, "yaxshi-yomon") antonimlar, ularning ishlatilishi matn mazmunini 3 marta kuchaytiradi. sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "lugʻat tarkibining shakl va ma'no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi"

powerpoint presentation lugʻat tarkibining shakl va ma'no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi лобар алимова 01 leksik birliklar orasidagi semantik munosabatlar 02 leksikaning tarkibiy qismlari va ularning o'zaro bog'liqligi 03 leksikaning tuzilishi reja: leksikaning diaxronik va sinxronik tahlili diachronic analysis shows a 20% increase in loanwords from russian in the uzbek lexicon between 1991 and 2010, impacting 5 core semantic domains. synchronic analysis of the uzbek lexicon in 2023 reveals 3 distinct semantic fields related to agriculture, demonstrating regional variations in tashkent and bukhara. leksikologik tahlil 1000 dan ortiq so'zning diaxronik rivojlanishini samarqand shevalari asosida 15-asr manbalariga tayanib o'rganadi. semantik munosabatlar: giperonimiya va giponimiya gi...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (398,3 КБ). Чтобы скачать "lugʻat tarkibining shakl va ma'no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: lugʻat tarkibining shakl va ma'… PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram