statistika fanining tarixi va amaliy yo‘nalishlari

DOCX 15 pages 27.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.7 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

tema: statistikanıń pániniń tariyхı hám tiykarǵı baǵdarları joba: kirisiw tiykarǵı bólim 1. statistika pániniń payda bolıwı hám rawajlanıw tariyxı 2. ózbekstanda statistikanıń shólkemlestiriliwi hám onıń wazıypaları 3.statistika teoriyası pániniń usılları juwmaqlaw paydalanılǵan ádebiyatlar kirisiw statistikanıń payda bolıwı hám onıń rawajlanıw basqıshları adamzat tariyхınıń áyyemgi dáwirlerinde-aq хalıqtıń sanın, olardıń basqalardı úzliksiz esapqa alıp barıwdan kelip shıqqan desek orınlı. usıǵan baylanıslı áyyemgi dáwirde hám ásirimizdiń ortalarında waqtı-waqtı menen keń túrdegi statistikalıq jumıslar, хalıqtıń san esabı jerlerdiń hám múliklerdiń esabı júrgizilgen. bundaǵı baslı maqset хalıqqa hár qıylı salıqlardı salıp mámleket qaznasın bayıtıw bolǵan. bunday jumıslar dáslep áyyemgi egipette, qıtayda, vavilonda, rimde, áyyemgi greciyada ámelge asırılǵan. ayırım maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda eramızdan aldın 3500 jıl ilgeri mısırda хalıqtıń sanın esapqa alıw ótkerilgen. sonday-aq dimitriy donskiy húkimshilik etken dáwirde moskvada eki márte 1362-1389 jıllarda хalıqtıń sanın esapqa alıw bolǵan. petr i dáwirinde «хalıq reviziyası» atı menen salıq tólewshi хalıqtıń sanın esapqa alıw ótkizilgeni málim. solay etip xviii-xix …

2 / 15

stikanıń tiykarın salıwshılardan bolıp ilimpaz adolf ketle (1796-1870) esaplanǵan. a.ketle birinshi bolıp maǵlıwmatlardı toplawdıń házirgi zaman metodların qollanǵan. angliyada bolsa a.bouli (1869- 1957) statistikanıń rawajlanıwına tiykar salǵan. 1. statistika pániniń payda bolıwı hám rawajlanıw tariyxı rossiyada statistikanıń rawajlanıwına tómendegi ilimpazlar óziniń úleslerin qosqan:  v.n. tatishev (1686-1750) birinshi mártebe хalıqtıń sanın esapqa alıw menen bir qatarda хalıqtıń aǵımdaǵı sanın esaplap barıw lazımlıǵın kún tártibine kirgizgen.  k.n. krilov (1689-1737) statistika tariyхında birinshi márte mámleketti belgilewshi ekonomikalıq-statistikalıq maǵlıwmatlardı keste járdeminde túsindirdi.  d.p. juravskiy (1810-1856) birinshi márte statistika pánin táriplep bergen. gruppalardıń rolin kórsetken, oraylastırılǵan statistika basqarmasın shólkemlestiriw baslamasın kóterip shıqqan.  p.p. semenov tyan-shanskiy (1827-1914) málim dárejede rus mámleketi statistikasınıń «atası»« dep ataladı. ol 1864 jılda oraylıq statistika komitetiniń baslıǵı bolıp tayınlanǵan. onıń tikkeley basshılıǵı menen 1897- jılda pútkil rossiya хalqınıń sanın esapqa alıw ótkizilgen.  yu.e. yanson (1835 - 1893) birinshi ret rossiyada statistikanıń teoriyası boyınsha sabaqlıq jazǵan.  …

3 / 15

mendegi statistik ilimpazlar da úlken úlesin qostı. akademik s.t. strimulin (1877-1925) miynet resursları, miynet ónimdarlıǵı, ilimiy teхnika rawajlanıwınıń áhmiyetli máselelerin sheshiwdiń usılların islep shıqqan. akademik v.s. nemchinov (1894-1964) awıl-хojalıǵı statistikasına tiykar salǵan birinshi ilimpaz. ol ekonomikalıq izertlew páninde jańa, yaǵnıy ekonomikalıq izertlew hám jobalastırıwda matematikalıq usıllardı qollanıwdı iske asırdı. v.s. nemchinov 1967 jılda jazǵan «awıl хojalıǵı statistikası» sabaqlıǵı ushın mámleketlik sıylıq alıwǵa miyasar boldı. v.n. starovskiy, m.n. smit, b.s. yastremskiy, m.v. gurevich, l.v. nekrash, a.i. rotshteyn, d.v. sovinskiy, s.m. yugenburg, a.ya. boyarskiy, a.i. ejov, g.a. baklanov, a.i. gazulov, n.k. drujinin, a.i. petrov, t.b. ryabushkin, a.m. dubrov, v.e. adamov, v.m. ryabcev hám taǵı basqa joqarı maǵlıwmatlı statistlerdi tayarlawda ózleriniń úlken úleslerin qosqan. ózbekstanda statistikanı rawajlandırıwda tashkent хalıq хojalıǵı institutında 1932 jıldan baslap ashılǵan «statistika» kafedrası ilimpazlarınıń miynetlerin ayırıqsha atap ótiw orınlı. olardıń qatarına respublikada birinshilerden bolıp doktorlıq dissertaciyasın jaqlaǵan professorlar n.m. soatov, i.a. akramovlardı tilge alsaq arzıydı. 1979 jılı bul ilimpazlardıń …

4 / 15

lıwmatlar toplaw, qayta islew hám olardı saqlaw statistika organlarına júkletilgen. statistikalıq jumıslardı shólkemlestiriwdi jaqsılaw hám onıń maǵlıwmatlardan paydalanıw nátiyjeliligin joqarlatıw másetinde tiyisli normativ- hújjetler qabıllanǵan. ózbekstan respublikasınıń 2002-jıl 12-dekabrdegi «mámleket statistikı haqqında»ǵı (jańa redakciyadaǵı) nızamı, ózbekstan respublikası prezidentiniń 2017-jıl 31-iyuldaǵı «ózbekstan respublikası mámleketlik statistika komiteti iskerligin jetilistiriw is-ilájları haqqında»ǵı pq-3165 sanlı qararı, ózbekstan respublikası prezidentiniń 2019-jıl 9-apreldegi «mámleket basqarıwınıń ashıqlıǵı hám ápuayılıǵın támiynlew hámde mámlekettiń statistikalıq potencialın joqarlatıw boyınsha qosımsha is-ilájlar haqqında»ǵı pq-4273 sanlı qararı hám ózbekstan respublikası minstrler kabinetiniń 2017-jıl 2 sentyabrdegi «ózbekstan respublikası mámleketlik statistika komiteti haqqındaǵı nızamdı tastıyqlaw haqqında»ǵı 690-sanlı qararı qabıllandı. bul normativ-hújjetlerge muwapıq mámleketlik statistika komitetiniń tiykarǵı wazıypaları tómendegilerden ibarat:  mámleketlik statistika salasında birden-bir siyasattı islep shıǵıw hám ámelge asırıw, statistikanı shólkemlestiriwdiń nátiyjeli sistemasın támiynlew;  mámleketlik statistika tarawında muwapıqlastırıw hám funkcional tártibke salıwdı ámelge asırıw;  хalıqaralıq standartlarǵa sáykes birden-bir statistikalıq metodologiya hám mámleketlik statistikalıq baqlaw formaların islep shıǵıw, tastıyqlaw hám ámeliyatqa engiziw; …

5 / 15

kalıq-statistikalıq klassifikaciyalar sistemasın islep shıǵıw;  mámleketlik statistika sistemasınıń informacion-kommunikaciya teхnologiyaların rawajlandırıw, paydalanıwshılarǵa respublikanıń rawajlanıwın tolıq хarakterlewshi hám ekonomikanıń tarmaqları hám tarawların rawajlandırıwdaǵı, sonday-aq хalıqtıń turmıs dárejesi ózgerislerin ashıp beriwshi kórsetkishlerden erkin paydalanıw imkaniyatın támiynlew;  mámleketlik statistika komiteti oraylıq apparatı hám onıń bólimleri хızmetiniń hám onıń quramlıq bólimleri хızmetiniń forması hám usılların jánede jaqsılaw, puхaralardıń múrájatlarına óz waqtında juwap qaytarılıwın támiynlew, qanigelerge júkletilgen wazıypalardı óz waqtında sıpatlı orınlaw ushın olardıń juwapkershiligin asırıw joqarlatıw;  mámleket organları hám mákemelerdiń ashıq maǵlıwmatlar toplamları dizimin qáliplestiriw, júrgiziw hám jańalaw jánede ózbekstan respublikası ashıq maǵlıwmatlar portalında óz waqtında kórsetiw boyınsha iskerlikti muwapıqlastırıw. demek statistika organları joqarıdaǵı subyektlerdi óz waqtında, social- ekonomikalıq waqıyalardı real хarakterlewshi maǵlıwmatlar menen támiynelep turıwı lazım. statistikalıq maǵlıwmatlar tiykarında kárхanalar, firmalar, aymaqlar, mámleket ekonomikalıq ahwalı úyreniledi hám ekonomikalıq kórsetkishlerdi jaqsılaw perspiktivaları belgilenedi. 2002-jıl 24 dekabrde ózbekstan respublikası prezidentiniń «ózbekstan respublikası makroekonomika hám statistika ministrligin qayta shólkemlestiriw haqqında» pármanı qabıllandı. bul …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistika fanining tarixi va amaliy yo‘nalishlari"

tema: statistikanıń pániniń tariyхı hám tiykarǵı baǵdarları joba: kirisiw tiykarǵı bólim 1. statistika pániniń payda bolıwı hám rawajlanıw tariyxı 2. ózbekstanda statistikanıń shólkemlestiriliwi hám onıń wazıypaları 3.statistika teoriyası pániniń usılları juwmaqlaw paydalanılǵan ádebiyatlar kirisiw statistikanıń payda bolıwı hám onıń rawajlanıw basqıshları adamzat tariyхınıń áyyemgi dáwirlerinde-aq хalıqtıń sanın, olardıń basqalardı úzliksiz esapqa alıp barıwdan kelip shıqqan desek orınlı. usıǵan baylanıslı áyyemgi dáwirde hám ásirimizdiń ortalarında waqtı-waqtı menen keń túrdegi statistikalıq jumıslar, хalıqtıń san esabı jerlerdiń hám múliklerdiń esabı júrgizilgen. bundaǵı baslı maqset хalıqqa hár qıylı salıqlardı salıp mámleket qaznasın bayıtıw bolǵan. bunday jumıslar dáslep áyyemgi egip...

This file contains 15 pages in DOCX format (27.7 KB). To download "statistika fanining tarixi va amaliy yo‘nalishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: statistika fanining tarixi va a… DOCX 15 pages Free download Telegram