narx va uning shakllanishi

DOCX 18 стр. 221,8 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 221,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

9. raqobat va bozor narxlarini shakllanishi 9.1. narx: mazmuni, vazifalari va turlari. narx darajasiga ta’sir etuvchi omillar narx - bu evaziga sotuvchi tovar birligini o‘tkazishga (sotishga) tayyor bo‘lgan pul miqdori. aslida narx - bu ma’lum bir tovarni pulga almashtirish koeffitsiyenti. narx - bu asosiy iqtisodiy kategoriya. ixtiyoriy ravishda tovar ayirboshlashda nisbatlar (nisbat) qiymati deb ataladi. shuning uchun narx - bu tovar birligining pul bilan ifodalangan qiymatidir. narxning mohiyati uning vazifalarida namoyon bo‘ladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida narx bir qator vazifalarni bajaradi: 1. bozor muvozanatini ta’minlash. bunda narx bozordagi talab va taklifga ta’sir ko‘rsatish orqali ularni muvozanat holatiga keltiradi. bozor narxi- bu muvozanatli narx bo‘lib, u bozorda talab va taklif miqdori teng bo‘lgan holatda shakllanadi. 1. iqtisodiy regulyatorlik funksiyasi. narx bozor mexanizmining elementidir. narx bozor talabi va taklifidan kelib chiqqan holda ishlab chiqarish hajmini tartibga soladi 1. raqobat vositasi funksiyasi. raqobat bozor mexanizmining elementidir. narx yordamida kurash raqobatning asosiy usulidir. narxni pasaytirish …

2 / 18

adi. 1. talab bilan taklif o‘rtasidagi nisbat. agar biror bir tovarga talab miqdori, uning taklifi kam bo‘lsa, narx yuqori, aksincha yuqori bo‘lsa, narx past bo‘ladi. 1. raqobat taklif orqali narxga ta’sir qiladi. agar raqobatchilar soni ko‘p bo‘lsa narx pasayadi, agar oz bo‘lsa, o‘zaro til biriktirib olsalar, narx baland bo‘ladi. bunda gap tovar oz-ko‘p bo‘lganida emas, balki tovarni necha kishi taklif etishidadir. iqtisodiy mazmuniga ko‘ra narxlar quyidagi turlarga ajratiladi: ulgurji narxda tovarlar katta miqdorda, ko‘tarasiga sotiladi. ulgurji narxlar tarkibiga ishlab chiqarish harajatlari va ulgurji-savdo tashkilotlari harajatlari hamda foydasi kiradi. chakana narxlarda tovarlar bevosita iste’molchilarga sotiladi. chakana narx tarkibiga tovarning ulgurji narxi va chakana savdo tashkilotlari harajatlari hamda foydasi kiradi. shu bilan birga, aholining talabi faqat tovarlarning chakana narxlariga bog‘liq bo‘lib, ulgurji yoki sotib olish narxlarining o‘zgarishi chakana narxlar o‘zgarguncha to‘g‘ridan-to‘g‘ri aholi talabiga ta’sir qilmaydi. ulgurji narxlarning o‘zgarishi korxonalarning ishlab chiqarish vositalariga bo‘lgan talabiga ta’sir qiladi. xarid narxi davlat buyurtmasi bo‘yicha ishlab …

3 / 18

nda belgilanadigan narxlar. shartnoma narxlari bitim tuzayotgan tomonlar (shaxslar) tomonidan shartnomada qayd qilingan narxlardir. hududiy narx faqat ma’lum hududiy bozorga xos bo‘lib, u shu hudud doirasidagi omillar ta’siridan hosil bo‘ladi. milliy bozor narxi bir mamlakat doirasida amal qiluvchi va ularning xususiyatini aks ettiruvchi narxlardir. milliy narx mamlakat doirasidagi ijtimoiy sarf-xarajatlarni, milliy bozordagi talab va taklifni, tovar nafliligini, uning qanchalik qadrlanishini hisobga oladi. jahon bozori narxi muayyan tovarga ketgan baynalminal xarajatlarni, tovarning jahon standarti talabiga mos kelish darajasini va xalqaro bozordagi talab va taklif nisbatini hisobga oladi. narx xilma-xil turlardan iborat bo‘lsada, ular bir-biri bilan o‘zaro bog‘langan, chunki ularda jamiyatdagi iqtisodiy resurslarning ishlatilish samarasi o‘z ifodasini topadi. iqtisodiyot nazariyasida narx nisbati degan tushuncha bor, u narx pariteti deb ham yuritiladi. iqtisodiyot va undagi jarayonlar bir-biriga bog‘liq bo‘lganidan narxlar bir-birini yuzaga chiqaradi. 9.2. mukammal raqobat sharoitida narxning shakllanishi turli xil bozor tuzilmalarida narxlar har xil tarzda shakllanadi. xo‘sh mukammal (sof) raqobat sharoitida …

4 / 18

firmalar bozorda hukmron mavqega ega bo‘ladilar va mahsulotlarning sotish shartlariga ta’sir eta oladilar. buning natijasida bozor ishtirokchilari o‘rtasidagi munosabat ham o‘zgaradi. mukammal raqobat iqtisodiy yutuqdan ham ishlab chiqaruvchini, ham iste’molchini bahramand qiladi. ishlab chiqaruvchi yutug‘ini foyda tashkil etadi. iste’molchi yutug‘ini esa u mo‘ljallagan narx bilan tovarning amalda sotib olingan narxi o‘rtasidagi farq tashkil etadi. bunday sharoitda ishlab chiqaruvchi foydasini narxni o‘zgartirish hisobiga emas, balki yalpi daromad bilan yalpi ishlab chiqarish harajatlari o‘rtasidagi farqni ko‘paytirish hisobiga oladi. yerkin raqobat bor joydagi amaliy narx xaridor narxi bilan sotuvchi narxi oralig‘ida bo‘ladi, bu esa ikki tomon manfaatlarining uyg‘unlashuvi natijasi hisoblanadi. xaridor narxi, sotuvchi narxi - bozor ishtirokchilari bitim paytida mahsulot uchun taklif qiladigan narxlar xaridor narxi - xaridor tovarni sotib olishga rozi bo‘lgan narx. xaridor narxi xaridorlar mahsulot haqida qanday fikrda bo‘lishiga bog‘liq: mahsulot qanchalik zarur, modaga javob beradimi yoki yo‘qmi, naflimi yoki unchalik emas. xaridorning narxi mahsulotga bo‘lgan talabni aks ettiradi. agar …

5 / 18

e’yoriy xarajatlar egri chizig‘i (mc) ko‘tarilib, q ishlab chiqarish hajmiga mos keladigan m nuqtadagi r1 bozor narxiga teng me’yoriy daromadning gorizontal chizig‘ini kesib o‘tishi ko‘rsatilgan. 14 .1. - rasm. mukammal raqobat sharoitida narx darajasi va ishlab chiqarish hajmining muvozanati ushbu nuqtadan har qanday og‘ish korxona uchun katta hajmdagi mahsulot hajmi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri zarar ko‘rishga, yoki ishlab chiqarish hajmining pasayishi bilan foyda massasining kamayishi natijasida yo‘qotishlarga olib keladi. shunday qilib, firmaning muvozanat holati quyidagicha shakllantirilishi mumkin: mc = mr. foyda olishni istagan har qanday firma ushbu muvozanat sharti bajariladigan ishlab chiqarish hajmini tanlashga intiladi. mukammal raqobat bozorida me’yoriy daromad har doim narxga teng bo‘ladi, shuning uchun firmaning muvozanat holati mr =r ko‘rinishini oladi. me’yoriy xarajatlar va me’yoriy daromadlar nisbati tadbirkorni ishlab chiqarishni optimal hajmiga yerishilganmi yoki foydani oshib borishini kutish mumkinligi to‘g‘risida tadbirkorga xabar (signal) beradigan tizimining bir turi. shunday qilib biz mukammal raqobat sharoitida narx va ishlab chiqarish xajmining shakllanishini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "narx va uning shakllanishi"

9. raqobat va bozor narxlarini shakllanishi 9.1. narx: mazmuni, vazifalari va turlari. narx darajasiga ta’sir etuvchi omillar narx - bu evaziga sotuvchi tovar birligini o‘tkazishga (sotishga) tayyor bo‘lgan pul miqdori. aslida narx - bu ma’lum bir tovarni pulga almashtirish koeffitsiyenti. narx - bu asosiy iqtisodiy kategoriya. ixtiyoriy ravishda tovar ayirboshlashda nisbatlar (nisbat) qiymati deb ataladi. shuning uchun narx - bu tovar birligining pul bilan ifodalangan qiymatidir. narxning mohiyati uning vazifalarida namoyon bo‘ladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida narx bir qator vazifalarni bajaradi: 1. bozor muvozanatini ta’minlash. bunda narx bozordagi talab va taklifga ta’sir ko‘rsatish orqali ularni muvozanat holatiga keltiradi. bozor narxi- bu muvozanatli narx bo‘lib, u bozorda talab v...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOCX (221,8 КБ). Чтобы скачать "narx va uning shakllanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: narx va uning shakllanishi DOCX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram