narx va narx siyosati

DOC 4 pages 32.5 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.5 KB

File type DOC

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

10-mavzu. narx va narx siyosati 1. narx tushunchasi va uning mohiyati. 2. narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari. 3.tovarlarning yashash davri mobaynida narxlarning o’zgaruvchanligi. 10.1. narx tushunchasi va uning mohiyati narx bozor kategoriyasi bo’lib, tovarlar ayirboshlanganda yuz beradigan munosabatlarni anglatadi. narx nazariy jihatdan olganda tovar qiymatining puldagi ifodasi, qiymatining bozordagi ko’rinishidir. narx nimaga tegishli bo’lishidan kat’iy nazar (tovar, xizmat) beshta asosiy funktsiyani bajaradi: 1. bozor muvozanatini ta’minlash funktsiyasi 2. hisob-kitob, ulchov funktsiyasi 3. iqtisodiy regulyator funktsiyasi 4. raqobat vositasi funktsiyasi 5. ijtimoiy ximoya funktsiyasi bozor iqtisodiyoti sharoitida narxning quyidagi turlari mavjud: 1. demping narx 2. nufo’zli narx 3. milliy narx 4. arzonlashtirilgan narx 5. jahon narxi 6. yashirin narx 7. erkin narx 8. standart narx 9. kontrakt (ulgurji) narx 10. chakana narx 11. o’zgaruvchan narx 12. limit narx 13. muvozanat narx narxlar faqat iste’moldagina emas, balki ishlab chiqarishdagi o’zgarishlardan ham darak beradi. narxlarning boshqa muhim vazifasi – ishlab …

2 / 4

avjudki, uni iqtisodiy tamoyillar: talab qonuni, talabning narx ravonligi, bozor segmentatsiyasi bilan izohlash mumkin. talab qonuni iste’molchilar odatda qimmat narxlarga qaraganda arzon narxlarda ko’proq tovarlar sotib olishini ifodalaydi. ammo har qanday tovar ham «narx-miqdor» aloqadorligiga to’g’ri kelavermaydi. ayrim mahsulotlarga talab shundayki, muayyan sharoitlarda yuqoriroq narxlar ko’proq tovar aylanmasi hajmini ta’minlaydi. bunday tovarlar bozorning ayrim segmentlariga mo’ljalalngan – bular qimmatbaho avtomobillar, kemalar, zeb-ziynat buyumlari, muyna va boshqalar. raqobat narx siyosatida muhim barometr bo’lib xizmat qiladi. korxonalarning narx siyosati narx belgilash maqsadlari va uslublariga bog’liq bo’lgan to’rt bozor tipini ajratish mumkin: sof raqobat, monopolistik raqobat, oligopolistik raqobat sof monopoliya. asosan narxni o’zgartirish yo’li bilan talabga ta’sir ko’rsatish raqobatning narx bilan bog’liq usullarini yaratadi. narx bilan bog’liq bo’lmagan raqobat usullarida firmalar o’z mahsulotining o’ziga xos hislatlariga zo’r beradi, mahsulot sotish, tovarlar harkati, reklama, mahsulotni joylash, servis kabi marketing qismlariga katta e’tibor beradi. bozorda narx uchta guruh omil natijasida shakllanadi: 1.talab omillari (bozorda o’xshash …

3 / 4

iborat bo’lib, narx belgilashning eng oddiy usuli hisoblanadi. ustama narx miqdori tovar turiga qarab, juda keng chegaralarda tebranib turadi. shuningdek, tovarning ishlab chiqaruvchidan pirovard natijada iste’molchiga yetib borishga qarab oxirgi narx ulgurji va chakana savdo qo’yadigan ustama narxlar yakunini ifodalaydi. «ko’zlangan foyda normasi» olishni ta’minlaydigan narx belgilash usulini qo’llaydigan ishlab chiqaruvchilar oldindan sarf etilgan kapital uchun muayyan qaytim foiz olishga intmiladilar. bu usul o’rtacha solishtirma xarajatlarni hisoblashga asoslanadi. narxni chegaraviy xarajatlar bo’yicha belgilash usulini qo’llash bilan firma mahsulotning qo’shimcha hajmi birligini bu mahsulotni ishlab chiqarishning alohida qiymatiga sotadi, bu holda xarajatlarning faqat bir qismi koplanadi, foyda amalga oshmaydi. narx belgilashning bu strategiyasi agar firma ishni to’xtatish xavfi ostida qolgan va foydalanadigan ishchi kuchini saqlab qolishni xohlagan sharoitlarda naf keltirishi mumkin. savdoda do’konlarga xaridorlarning kelishini ko’paytirish uchun sotuvchilar ayrim tovarlarni to’liq xarajatlaridan pastroq baholab, «jalb yetuvchi» narxlar yaratadilar. xaridorlar ko’payadi, ular arzon narxdagi tovarlar bilan birga bunga qo’shimcha ravishda narxi me’yorda …

4 / 4

zor talabi hali noma’lum, shu sababli noeb mahsulotga narx belgilashda asosiy masala «qaymog’ini olish» yoki «kirib olish» siyosatini qabul qilishdan iboratdir. bunda mutaxassislar narxga nisbatan asosiy iste’molchilarning munosabati darajasini belgilaydilar, shuningdek, raqiblar bozorga qay darajada tezlik bilan kirib kelishi mumkinligini o’rganadilar. o’ziga o’xshash o’rinbosarlari bo’lgan yangi mahsulot taqlidiy yoki moslashtirilgan mahsulot tarzida tasnif etiladi. bunday hollarda narx siyosati ilgarigi taktikasini davom ettiradi va narx darajasi muqobil tovarlar o’rtasida mavjud bo’lgan sifat va miqdorga qarab o’zgaradi. mahsulotning bozorga kirib kelishi va o’sishi bosqichidan to’yinish bosqichiga harakati darajasiga qarab, narxlarni puxta boshqarish narx marketingni strategiyasini amalga oshirishning kaliti hisoblanadi. to’yinish bosqichida narxlarni ko’tarish odatda talabning ko’payishi emas, balki ishlab chiqarish xarajatlarining qiymatini ortishi oqibatidir. shu sababli mahsulotning turiga qarab yo erkin narxlar qo’yiladi yoki tovarlar sotish hajmini ko’paytirish uchun narxlar pasaytiriladi. yo’qolib ketayotgan mahsulotlarga narx belgilash. narx marketingida keyingi rejalarga qarab ikki muqobil narx belgilash yo’li qo’llaniladi. ishlab chiqarishni qisqartirish uchun narxlarni …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narx va narx siyosati"

10-mavzu. narx va narx siyosati 1. narx tushunchasi va uning mohiyati. 2. narx siyosatini shakllantirish va narx darajasini hisoblash uslublari. 3.tovarlarning yashash davri mobaynida narxlarning o’zgaruvchanligi. 10.1. narx tushunchasi va uning mohiyati narx bozor kategoriyasi bo’lib, tovarlar ayirboshlanganda yuz beradigan munosabatlarni anglatadi. narx nazariy jihatdan olganda tovar qiymatining puldagi ifodasi, qiymatining bozordagi ko’rinishidir. narx nimaga tegishli bo’lishidan kat’iy nazar (tovar, xizmat) beshta asosiy funktsiyani bajaradi: 1. bozor muvozanatini ta’minlash funktsiyasi 2. hisob-kitob, ulchov funktsiyasi 3. iqtisodiy regulyator funktsiyasi 4. raqobat vositasi funktsiyasi 5. ijtimoiy ximoya funktsiyasi bozor iqtisodiyoti sharoitida narxning quyidagi turlari mavjud: 1. d...

This file contains 4 pages in DOC format (32.5 KB). To download "narx va narx siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: narx va narx siyosati DOC 4 pages Free download Telegram