elektronlarning radiatsion tormozlanishi

DOCX 32 pages 6.1 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.1 MB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ elektronlarning radiatsion tormozlanishi. mundarija kirish......................................................................................................2 i bob.zaryadlangan zarralarning muhit bilan o`zaro ta’siri …………………….......................................................... 5 i.1. radiatsion tormozlanish.......................................................................5 i.2. elektronning atomga ta’siri..................................................................9 i.3. kremniy monokristalida radiatsion nuqsonlar hosil bo`lishi.............10 ii bob. tajribalar uchun namunalar tayyorlash va o`lchash usullari………………………………….……………...12 2.1 namunalar tayyorlash……………………………………..…………12 2.2. o`lchash usullari……………………………………….................... 13 2.3. chuqur sathli markazlar parametrlarini sig`im pektroskopiyasi……..21 xulosa ……………………………………………........................... 26 adabiyotlar ro`yxati……………………………………....... 28 kirish qattiq jismlar va ular asosida tayyorlanayotgan asboblar va qurilmalar xalq xo`jaligida va turmushda keng qo`llanilmoqda. hozirgi energiya tanqisligi davrida quyosh energiyasini elektr energiyasiga aylantirishda ishlatiladigan yarim o`tkazgichli kremniy elementlarining foydali ish koefitsientini oshirish dolzarb masala bo`lib qolmoqda. yarim o`tkazgichli elementlarning elektrofizik, mexanik va shunga o`xshash xususiyatlari kata energiyali zarralar (proton, neytron, elektron va h.k) ta’sirida o`zgaradi. bu o`zgarishlarni fundamental fizik asoslari to`la – to`kis yechilmagani sababli, qattiq jismlardan tayyorlangan asboblarni xususiyatlarini nurlanish ta’sirida o`zgarishini oldindan bashorat qilish …

2 / 32

arning nuqsonlariga; 3) yuqori energiyali zarralar bilan bombardimon qilinishi natijasida qattiq jismlarda vujudga keladigan fizikaviy jarayonlarga; bizning ushbu malakaviy bitiruv ishimizda yarim o`tkazgichli kremniy elementining elektrofizik xossalariga elektronlarning ta’siri o`rganilgan. ma'lumki ko`p yarimo`tkazgich asboblar ionlashtiruvchi nurlar ta'sirida ishlaydi. bunday asboblarga nurlanish detektorlari, atmosfera yuqori qismida tadqiqotlar olib boruvchi qurilmalarda ishlovchi yarimo`tkazgich asboblar kiradi. ionlashtiruvchi nurlar mavjud sharoitda ishlovchi qurilmalar vaqt o`tishi bilan hosil bo`luvchi nuqsonlar hisobiga ishi va xossalarini o`zgartirishi mumkin. masalan, rekombinatsiya va tok tashuvchilarni tutish markazlari hosil bo`lishi oqibatida. bunday qurilmalar xossalarini barqaror saqlash, o’zgaruvchi nuqsonlar tabiatini o`rganish va ularni konsentratsiya va parametrlarini boshqarish hozirda elektronika sohasining muhim vazifalaridan biridir.yarimo`tkazgich qurilmalar ichida kremniy monokristalidan tayyorlanganlari elektrotexnika asboblari ichida ko`p qismini tashkil qiladi. shuning uchun kremniy monokristalini elektronlar bilan nurlantirilganda hosil bo`lgan nuqsonlar tarkibini o`rganish va ular tegishli parametrlarini aniqlash ushbu ishning maqsadi qilib olingan. mavzuning dolzarbligi. uzluksiz ta’lim tizimi bosqichlarida fizikaning o’qitishdan maqsad, birinchidan, tabiatning fundamental qonunlarini ilmiy …

3 / 32

mi strukturasi va mazmunini takomillashtirilish, elektronlarning radiatsion qonunlarini o’rganishdan iborat. tadqiqot obekti. oily ta’lim bakalavriat bosqichida fizika kursining “atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi” bo’limini “elektronlarning radiatsion tormozlanishi qonunini” o’qitilish jarayoni. mavzuning predmeti. kurs ishi ni bajarishda “elektronlarning radiatsion tormozlanishi fizikasi” bo’limining o’qitilishi, mazmuni, zamonaviy ahamiyati va ped.texnologiyalardan unumli foydalanishdan iborat. tadqiqot metodi. tadqiqot ishining bajarilishida muammoga oid ilmiy, ilmiy – uslubiy ishlar va adabiyotlarni taxlili, hamda tadqiqot natijalarini umumlashtirish va matematik – statistik ishlov berish metodlaridan foydalanildi. ishning ilmiy va amaliy ahamiyati. oily ta’lim bakalavriat bosqichida fizika kursining “elektronlarning radiatsion tormozlanishi” o’qitish jarayoni zamonaviy uslubda mashg’ulot o’tish ko’rsatiladi. 1932 yilda ingliz fizigi chedvik neytronni kashf qildi. bu kashfiyot yadro fizikasi fanining rivojlanishga turtki bo’ldi. shu yilning o’zidayoq rus fizigi ivanenko va nemis fizigi geyzenberg deyarli bir vaqtda va bir-biridan mustaqil ravishda yadroni hozirgi paytda umumiy qabul qilingan p – proton n – neytron (pn) – modelini taklif qildilar. bu …

4 / 32

ibiga p – proton va n – neytronlar kiradi. shuning uchun bu zarralar nuklonlar degan nomda yuritiladi. “nuklon” lotincha so’z bo’lib, yadro – mag’iz degan ma’nolarni anglatadi. atomlarning massalari butun sondan biroz farq qiladi. yadroning m.a.b. dagi massasiga eng yaqin bo’lgan butun son yadroning massa soni a deb qabul qilingan. massa soni atom yadrosidagi nuklon (p – proton va n – neytron)lar sonini bildiradi. berilgan element atomining yadrosi shu elementning kimyoviy simvoli (belgisi) bilan belgilanadi va bu simvolning chap tomoniga – yuqorisiga massa soni pastiga esa yadroning zaryadi – z, o’ng tomonining pastiga esa – n, neytronlar soni yoziladi. agar simvolni x bilan belgilasak, u holda n a z x ko’rinishda yoziladi. i bob.zaryadlangan zarralarning muhit bilan o`zaro ta’siri i.1. radiatsion tormozlanish zaryadli zarralar muhit orqali o`tganda atom yadrosi va elektronlar maydonida tormozlanishi natijasida radiatsion yoki tormozlanish nurlanishi deb ataluvchi nurlanish hosil qiladi va o`z energiyasini shu nurlanish hisobiga yo`qota …

5 / 32

tronlar uchun radiatsion nurlanishning kvantmexanik nazariyasini g.bete va v.geytler ishlab chiqqan. turli energiyali elektronlarning tormozlanishida hosil bo`lgan radiatsion nurlanish spektri 4-rasmda ko`rsatilgan.[1] faraz qilaylik, n( )- chastotasi va oraliqda bo`lgan nurlanishlar intensivligi (fotonlar soni) va - energiyasi elektronning energiyasiga teng bo`lgan nurlanish chastotasi bo`lsin. bunday holda kvant mexanikasi usullaridan foydalanib, radiatsion yo`qotish uchun quyidagi formulani keltirib chiqarish mumkin: (13) i.2. elektronning atomga ta’siri energiyasi 10 mev bo`lgan elekronlar bilan qattiq jism nurlantirilganda (bombardimon qilinganda) tez harakatlanayotgan zarracha qattiq jism atomlari bilan elastik va noelastik to`qnashishi mumkin. noelastik to`qnashuvda zarrachalarning energiyasi asosan bombardimon qilinayotgan material atomlarini qo`zg`alishiga (ionizatsiyaga) va kristall panjarasining tebranish energiyasiga sarflanar ekan. noelastik to`qnashuvda to`qnashayotgan zarrachalarning massalari o`zgaradi. elastik to`qnashishda harakatlanayotgan zarracha bir qism energiyasini panjaradagi atomga beradi. bu holda ikki zarrachalar orasidagi umumiy kinetik energiya o`zgarmasdan qoladi (to`qnashish natijasida zarracha energiya yo`qotmasdan, faqat tezlik yo`nalishinigina o`zgartiradi). elastik to`qnashuvda to`qnashayotgan zarrachalar massasi o`zgarmaydi. qattiq jism atomining bir joydan …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektronlarning radiatsion tormozlanishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ elektronlarning radiatsion tormozlanishi. mundarija kirish......................................................................................................2 i bob.zaryadlangan zarralarning muhit bilan o`zaro ta’siri …………………….......................................................... 5 i.1. radiatsion tormozlanish.......................................................................5 i.2. elektronning atomga ta’siri..................................................................9 i.3. kremniy monokristalida radiatsion nuqsonlar hosil bo`lishi.............10 ii bob. tajribalar uchun namunalar tayyorlash va o`lchash usullari………………………………….……………...12 ...

This file contains 32 pages in DOCX format (6.1 MB). To download "elektronlarning radiatsion tormozlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektronlarning radiatsion torm… DOCX 32 pages Free download Telegram