nutqning fonetik bo’linishi

DOCX 5 pages 22.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: nutqning fonetik bo’linishi reja: · nutqning fonetik bo’linishi. · bo’g’in va uning turlari. · bo’g’inning ahamiyati. · o’rg’u va uning turlari. · o’rg’u olmaydigan qo’shimchalar. nutq ketma-ket kelgan tovushlarning yig’indisi yoki zanjirsimon ulanishidan iborat bo’lib, ma’lum fonetik birliklardan tashkil topadi. bu fonetik bo’linish hisoblanadi va tilshunoslikda segmentasiya (lotincha segment - bo’lak) deb ham yuritiladi. har bir bo’lak segment hisoblanadi. fonetik birliklar dastlab ikki guruhga segment va supersegment birliklarga bo’linadi. segment birliklar – so’z yoki morfema tarkibida gorizontal chiziq bo’ylab birin-ketin keladigan birliklardir. ularga nutq tovushi, bo’g’in, fonetik so’z, takt va fraza kiradi. supersegment birliklar – o’rg’u, ohang, melodika, pauza kabi ustama hodisalar bo’lib, ular so’zga, frazaga, gapga yoki nutqqa yaxlit holda aloqador bo’ladi va ular bilan birga qo’llanuvchi ustama hodisalar hisoblanadi. nutqning boshqa bo’laklarga bo’linmaydigan eng kichik birligiga tovush deyiladi. tovushlardan bo’g’in tashkil topadi. bir havo zarb bilan aytiladigan tovush yoki tovushlar yig’indisi bo’g’in deyiladi. ular so’zni hosil qiladi. …

2 / 5

m shuncha bo’ladi. ol – ma (2 ta unli 2 bo’g’in), ma’naviyat (4 ta unli 4 bo’g’in). bo’g’in tuzilishi jihatidan quyidagi tiplarga ajratiladi: 1. bir unlidan iborat: o-ta, o-na, a-ka. 2. bir unli va bir undoshdan iborat: a) unli + undosh – ot, ish, ol. b) undosh + unli – lo-la, do-na, to-za. 3. bir unli va ikki undoshdan iborat: a) undosh + unli + undosh: kuch, qosh, mak-tab. b) unli + ikki undosh: aql, ilm, erk. v) ikki undosh + unli: fra-za, sta-kan. 4. bir unli va uch undoshdan iborat: a) undosh + unli + ikki undosh: baxt, qirq, dard. b) ikki undosh + unli + undosh: stol, trak-tor, xlor. 5. bir unli va 4 undoshdan iborat. a) ikki undosh + unli + ikki undosh: sport, shrift. b) undosh + unli + uch undosh: punkt, tekst. v) uch undosh + unli + undosh: skver, shtraf, skrip-ka. bug’inning ccv, ccvc, …

3 / 5

ng biror bo’g’iniga tushadi va uning quyidagi turlari bor: 1) fonetik tabiatiga ko’ra: a) dinamik (zarb) o’rg’u – so’z tarkibidagi bo’g’inlardan birining, ayniqsa, unli tovushning kuchli zarb bilan talaffuz qilishga asoslanadi. o’zbek tili o’rg’usi dinamik o’rg’u hisoblanadi. ya’ni so’z tarkibidagi o’rg’uli bo’g’in zarb bilan aytiladi. b) kvantativ o’rg’u – o’rg’uli bo’g’indagi unlining cho’ziq talaffuz qilinishi bilan xarakterlanadi. v) tonik (musiqiy) o’rg’u. bunday o’rg’u tovush tonining ko’tarilish va tushish ohangiga bog’liq bo’ladi. xitoy, yapon, serb tillarida musiqiy o’rg’u ishlatiladi. 2) tushish o’rniga ko’ra: bog’langan va erkin o’rg’u. bog’langan o’rg’u doim so’zning biror bo’g’iniga tushadi. masalan, turkiy tillarda – oxirgi bo’g’inga, venger va chex tillarida – birinchi bo’g’inga tushadi. erkin o’rg’u – so’zdagi turli bo’g’inlarga tushadi, rus tili o’rg’usi bunga misol bo’ladi. erkin o’rg’uli tillarda o’rg’uning o’rni so’z ma’nolarini farqlash funksiyasini ham bajaradi: zamők (qulf) va zámok (qal’a, saroy). o’zbek tili bog’langan o’rg’uga ega bo’lsada, ba’zan shunday holatlar uchraydi: 1) o’z so’z …

4 / 5

a, qancha, qanday, allkim, allanima, allaqancha, kimdir, qachondir, har kim, har qachon, har qaysi, hech nima, hech qanday, hech qaysi. gap o’rg’usi logik o’rg’u deb ham yuritiladi. logik o’rg’uning qaysi so’zga tushishi so’zlovchining maqsadi va niyatiga bog’liq bo’ladi. so’zlovchi uchun muhim bo’lgan so’zning ma’nosini kuchaytirish uchun u alohida ohang bilan aytiladi.

5 / 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning fonetik bo’linishi"

mavzu: nutqning fonetik bo’linishi reja: · nutqning fonetik bo’linishi. · bo’g’in va uning turlari. · bo’g’inning ahamiyati. · o’rg’u va uning turlari. · o’rg’u olmaydigan qo’shimchalar. nutq ketma-ket kelgan tovushlarning yig’indisi yoki zanjirsimon ulanishidan iborat bo’lib, ma’lum fonetik birliklardan tashkil topadi. bu fonetik bo’linish hisoblanadi va tilshunoslikda segmentasiya (lotincha segment - bo’lak) deb ham yuritiladi. har bir bo’lak segment hisoblanadi. fonetik birliklar dastlab ikki guruhga segment va supersegment birliklarga bo’linadi. segment birliklar – so’z yoki morfema tarkibida gorizontal chiziq bo’ylab birin-ketin keladigan birliklardir. ularga nutq tovushi, bo’g’in, fonetik so’z, takt va fraza kiradi. supersegment birliklar – o’rg’u, ohang, melodika, pauza kabi ustama ...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.9 KB). To download "nutqning fonetik bo’linishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning fonetik bo’linishi DOCX 5 pages Free download Telegram