farg’ona – toshkent maqom yo’llari

DOCX 24 pages 32.6 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.6 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ farg’ona – toshkent maqom yo’llari reja: kirish asosiy qisim: а) «farg’ona-toshkent maqomi yo’llari» tushunchasi va uning shakillanishi . б) «farg’ona –тoshkent maqom yo’llari »ning tuzulishi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish musiqa san’ati juda qadimda paydo bo’lgan. ibtidoiy jamoa tuzumi davrida yashagan odamlar tabiatidagi musiqiy va shovqin tovushlarni farqlay boshlaganlar,bilganla,kuylashni o’rganganlar,dastlabki cholgu sozlarni yaratganlar.xozirgi kungacha bu sozlar takomillashgach,ulardagi ijro uslublari ham rivojlanib boyigan.xalq orasidagi musiqiy qobiliyatlarga ega bolgan kishilar ajoyib musiqa asarlarni yaratib musiqa san’atini boyitganlar.musiqa-san’ati turlaridan biridir. rassomchilik, me’morchilik,teatr va boshqa san’at turlari bilan bir qatorda musiqa inson hayotida muhim o’rin tutadi.musiqa san’ati asarlari ma’naviy boyliklar xisoblanadi va kishilarga estetik zavq beradi,ularga ma’naviy ozuqa boladi va estetik didini tarbiyalaydi. musiqa inson hayoti davomida unga doim hamrohdir. musiqa sadolari ostida qilingan mehnat unumli, musiqa bilan olingan dam maroqli boladi. kishilarning bayramlari,to’y-tomoshalari ham, fojiali motam marosimlari ham …

2 / 24

alq merosimizni ikki yirik qatlam: og’zaki an’anadagi professional musiqa va folkyor musiqasi tashkil etadi. maqomchilik san’ati esa ogzaki an’anadagi professional musiqa qatlamiga tegishlidir. «farg’ona-toshkent maqom yo’llari» maqomchilik san’atining ma’lum bir qismi xisoblanadi. «farg’ona –toshkent maqomi yo’llari» tushunchasi sifatida «farg’ona –toshkent maqom yo’llari» deganda, toshkent va farg’ona vodiysining qo’qon,namangan, andijon, marg’ilon, quva va boshqa hududlarning musiqiy hayoti davomida yuzaga kelgan nomga ega bo’lsada, lekin mustaqil asarlar-alohida-alohida cholgu va ashula yo’llaridan iboratdir. masalan:bayot i, bayot ii, bayot iii, bayot iv, bayot v yoki chorgoh i, chorgoh ii, chorgoh iii, chorgoh iv, chorgoh v va х.к. aynan ushbu jihatdan ularni qismlari bir-biriga chambarchas bog’liq bo’lgan shashmaqom va xorazm maqomlari turkumlaridan ajralib turadi. «farg’ona –тoshkent maqom yo’llari»ning shakillanish haqida « farg’ona –тoshkent maqom yo’llari »ga kuy va ashulalarning har tomonlama puxta ishlanganligi,shuningdek ularning ijrochi va tinglovchilar ongida chuqur o’rnashib qolganligini mazkur maqom namunalarining ildizlari uzoq otmishga borib taqalishidan dalolat beradi. nima uchun ular shashmaqomga …

3 / 24

g’unlashmasdan,alohida kuy va ashula tarzida tarqalishiga sabab bolgan. albatta,saroy muxitida sozanda,xonanda va bastakorlarning ijodiy faoliyati, bir-biri bilan muloqoti,raqobati,xamfikirlik,ijodiy xamkorlik,yangilikka intilish hamda rivojlanishga bo’lgan shart-sharoitlar yetarli darajada mavjud bo’ladi. shuning natijasi o’laroq «shashmaqom» kabi turkumli,har bir bo’lagi ma’lum bir mantiq asosida bastalangan (bog’langan) nodir asar vujudga kelgan.farg’ona-toshkent maqom yo’llarining mualliflari o’rtasida esa o’zaro ijodiy muloqotlar juda kam bo’lgan yoki bo’lmagan. shuningdek, shashmaqom fargona va |toshkent xududlarida xam keng yoyilgan va xar bir ijrochi (sozanda va xonanda)va bastakorlar tomonidan sevib ijro etilgan.shu bilan birga ular «shashmaqom»tarkibidagi asarkardan ilxomlanib,ular asosida yangi variantlarni yaratgankar. yani kimga qaysi maqom «xush yoqsa »,o’sha negizda o’zining yangi asarini yaratavergan.taniqli musiqashunos o.matyoqubov «agar buxoro shashmaqomning xotiramiz ilg’aydigan hujjatli tarixi ota jaloldan, xorazm vaqomlariniki niyozjon xo’jadan boshlanadi desak, farg’ona-toshkent yo’llarining g’ulom zafariy tuzgan shajarasi xudoyberdi ustozdan sarxisob qilinishi e’tirof etish zarur » degan mazmundagi fikrlarni bildirgan.fargona-toshkent maqom yo’llarining shakillanish ildizlari o’rta asrlarda mashhur bo’lgan o’n ikki maqom tizimi va …

4 / 24

ladan, «miskin» cholg’u turkumining iii qismi «adoiy», iv qismi «аsiriy», «nasrullo»ning ii qismi «chavandoz», iii qism «qashqadaryo», iv qismi «tarona», v qism «ufar» deb nomlanadi. shuningdek, farg’ona-toshkent maqom yo’llari cholg’u kuylarining ayrimlariga nisbatan «mashq» atamasini qo'llash odati mavjud (mas, «mashki chorgoh», «mashki dugoh-xusayn»vа х.к.). farg’ona-toshkent maqom yo’llari avvalo ikki yirik qatlamga bo’lish mumkin. bular cholg’u va ashula yo’llari. xar ikkalasi qatlamni ham o’z navbatida ikkitadan yo’nalishga : turkum va alohida maqom yo’llariga ajratiladi. cholg’u yo’llari.yakkasoz yoki cholg’u ansambili ijrosiga mo’ljallangan turkumli cholgu yo’llariga quyidagi asarlar mansub: «nasrulloh i -v». «munojot i-v», «ajam vа taronalari», «miskin i-vii», «segoh i-iii», «sayqal i-ii», «mirzadavlat i-ii», «chorgoh i-v»; navrbo’zi ajam taronalari i-iii; xojiniyoz i-ii, sunray maqom yo’llari va boshqalar . alohida (bir qismi) cholg’u yo’llari: «cho’li iroq», «chorgox», «surnay iroqi», «surnay dugohi», «surnay ushshog’i», «yovvoyi chorgox», «yovvoyi ushshoq», «yovvoyi» tanovar kabilar mashxur. farg’ona-toshkent maqom yo’llari ijrochilari bu boy musiqiy merosni mashhur ustozlardan o’rganib kelganlar.cholg’u …

5 / 24

i», «xo’jand ushshogi» yoki «sodirxon xofiz ushshog’i» va boshqalar. mazkur asarlarni ustozlardan o’rganib,bizgacha yetib kelishida kata xissa qo’shgan yetuk xofizlar: sh.shoumarov, to’ychi xofiz, shajalil xofiz, sodirxon xofiz, rajabiylar, rasulqori mamadaliyev kabi ustoz san’atkorlarning xizmatlari kata. bastakorlardan t.jalilov,o.xotamov, f.mamadaliyev va boshqalar.yana bir turdagi asarlar borki, ularning xam cholg’u,xam ashula yo’llari mavjud. masalan: «yovvoyi chorgoh», «yovvoyi ushshog’», «yovvoyi tanovar»(ashula va cholg’u yo’llari). shu o’rinda aytish joizki ,xozirgi kunda istalgan ashula yo’lini moxir sozandalarimiz cholg’u yo’lida ijro etib yuradilar.bunda ashula partiysini biror bir cholg’u (mas,g’ijjak,nay vа boshqalar) ijro etishi mumkin. farg’ona-toshkent maqom ashula va cholg’u yo’llari «shashmaqom» tarkibidagi bir qator sho’ba,shoxobcha va turkumlarga kuy xarakati, shakl,usullar va boshqalar jixatlari bilan yaqin bo’lsada,ammo o’z mohiyatiga ko’ra «shashmaqom»ning ko’chirmasi emas. bayot, dugohi, xusayniy vа chorgoh yo’llari shashmaqomning shu nomlari bilan atalgan sho’balari asosida yaratilgan bo’lib, shahnozi gulyor esa turli maqom, turli maqom sho’balari,ayniqsa rost,segoh maqomi sho’balari asosida yuzaga kelgan. maqomshunos olimlar farg’ona-toshkent maqom yo’llari haqida …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "farg’ona – toshkent maqom yo’llari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ farg’ona – toshkent maqom yo’llari reja: kirish asosiy qisim: а) «farg’ona-toshkent maqomi yo’llari» tushunchasi va uning shakillanishi . б) «farg’ona –тoshkent maqom yo’llari »ning tuzulishi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish musiqa san’ati juda qadimda paydo bo’lgan. ibtidoiy jamoa tuzumi davrida yashagan odamlar tabiatidagi musiqiy va shovqin tovushlarni farqlay boshlaganlar,bilganla,kuylashni o’rganganlar,dastlabki cholgu sozlarni yaratganlar.xozirgi kungacha bu sozlar takomillashgach,ulardagi ijro uslublari ham rivojlanib boyigan.xalq orasidagi musiqiy qobiliyatlarga ega bolgan kishilar ajoyib musiqa asarlarni yaratib musiqa san’atin...

This file contains 24 pages in DOCX format (32.6 KB). To download "farg’ona – toshkent maqom yo’llari", click the Telegram button on the left.

Tags: farg’ona – toshkent maqom yo’ll… DOCX 24 pages Free download Telegram