farg'ona-toshkent maqom ijrochiligi yo'llari

DOC 6 sahifa 14,6 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 14,6 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

farg'ona-toshkent maqom ijrochiligi yo'llari milliy musiqiy ijrochiligimiz uch asosiy yo'nalishda, yahni xorazm-buxoro-farg'ona ijrochilik maktablari zamirida rivojlanganligi barchamizga ma'lum. har bir voha xalqining etnik joylanishi, urf-odatlari, mahalliy mentaliteti, yashash turmush tarzi zamirida o'ziga xos musiqiy ijrochilik uslublari ham mavjuddir. o'n ikki maqom asosida shoshmaqom yaratilganligi, shashmaqom zamirida bastakorlarimiz tomonidan bir-biridan go'zal cholg'u va ashula yo'llari yaratilganligi aniq manbalar asosida bizgacha etib kelgan. farg'ona-toshkent maqom yo'llari ana shunday mashhur ijrolarning mahsulidir. «dugoh xusayniy», «shaxnozi gulyor», «bayot», «chorgoh» ijrolari turkum sifatida mashhur bo'lganligi sababli «chormaqom» (to'rt maqom) deb ham yuritiladi. farg'ona, toshkent, samarqand vohalarida, qozog'istonning chimkent viloyatida va boshqa shaharlarda shashmaqom asosida turli shakllardagi cholg'u va ashula yo'llari yaratilganligi ma'lum. shular jumlasidan mashhur cholg'u asarlar: besh qismli nasrulloyi, munojot turkumi, cho'li iroq, navoning bir necha cholg'u namunalari, navro'zi ajam, ajam va uning taronalari, ilg'or, miskin va adoyining besh qismli turkumi, ikki qismli mirzadavlat, madalibek, beksulton, cho'li qurd, sayqal, suvora yo'lari, mushkuloti dugoh va …

2 / 6

um sifatida keladigan mashhur ijrolar quyidagilardir: «bayot» i, ii, (ii), iii (iii), iv, v. «chorgoh» i, ii, iii (iii), iv, v, vi «dugoh xusayniy» i,ii,(ii), iii (tarona), iv (iv), v, vi, vii «shaxnozi gulyor» i, ii, iii, iv, v (qavs ichida ko'rsatilganlari qo'shimcha variant ijrolaridir). ushbu turkum ijrolarga qisqacha sharh berib o'tamiz. bayot 1-navo maqomining bayot sho'hbalari asosida yaratilgan va shu sho'hbada uchraydigan avjlar va namudlar ma'lum darajada saqlanib qolgan. bayot ii navo maqomidagi nasri bayotning ii-iii taronalari kuy tuzilishi va harakati shakli bilan bir xillik kuzatiladi. bayot iii, iv, v kuy tuzilishi, shakli jihatdan oldingi qismlardan keskin farq qiladi. ular bayot i, ii ijrolarining daromad boshlanish pardasidan besh parda, yahni kvinta yuqoriga ko'tarib ijro etiladi. lekin ijro tugashida yana daromad pardaga qaytiladi. shu bilan bayot turkumining to'liq ijrosi aniq boshlanish va tugallanish pardasiga ega bo'ladi. yana bir mashhur ijro turkumi bo'lgan chorgoh esa dugoh maqomidagi sarahbori dugoh, talqini chorgoh, …

3 / 6

, birinchisi gulyor, ikkinchisi shaxnoz, uchinchisi chapandozi gulyor, to'rtinchisi ushshoq, beshinchisi qashqarchai ushshoq nomlari bilan mashhurdir. birinchi gulyor sarahbor usulida, shahnoz - tarona usulda, uchinchisi - chapandoz, to'rtinchisi - sarahbor, beshinchisi – qashqarcha doyra usullarida ijro etiladi. «shaxnozi gulyor» o'z tuzilishi jihatdan bayot, chorgoh, dugohi xusayniy turkumlaridan tubdan farq qiladi. farg'ona - toshkent maqom yo'llarida yana bir mashhur ijrolardan biri rost maqomi sho'hbalari asosida yaratilgan ushshoq turkumlaridir. ushshoqning besh xil yo'li bo'lib, har biri alohida yakka ashula sifatida ijro etiladi. ularning kuy tuzilishi, ohangi bir xil bo'lsada, shaklan sal bir-biridan farqi bilan ajralib turadi. ushshoq ijrolarida uzzol sho'hbasining ohanglari daromadda, namudlari avjlarda ishlatilgan. ushshoq ijrolarining birinchisi qolganlaridan besh parda yoki kvinta ko'tarilib ijro etilishi bilan farqlanadi. so'nggi qatordan daromadga tushiladi va daromad pardadan keyingi ushshoqlar boshlanadi. ubaydiy g'azali bilan aytiladigan ushshoq farg'ona vodiysi va toshkentda mashhur bo'lgan. farg'ona-toshkent ijrochiligida quyidagi turkum ijrolar ham mashhurdir: buzruk maqomi sho'hbalari bilan hamohang abdurahmonbegi …

4 / 6

shulalar va musiqalar yaratganlar. yunus rajabiy, to'xtasin jalilov, imomjon ikromov, komiljon jabborov, doni zokirov, muxtorjon murtazoev, jo'raxon sultonov, orifxon hotamov singari bastakorlar ijodlari bunga misol bo'la oladi. natijada maqom yo'llari asosida yuzlab ashulalar va musiqalar xalq mulkiga aylandi. keyinchalik bastakor imomjon ikromov navoiyning «qaro ko'zim» radifli g'azalini juda mohirlik bilan shu yo'lga solib, yana ham mashhur ijroga aylantirdi. bu ijro toshkent ushshoqi deb ham yuritiladi. ushshoq 1 dan kelib chiqadigan daromadi ushshoq, xoji abdulaziz tomonidan qayta ishlangan samarqand ushshoqi, ijroda bir xillik kasb etadi. ushshoqning yana bir namunasi xo'jandlik hofiz va bastakor sodirxon bobosharipov tomonidan jilolangan va «sodirxon ushshoqi» nomi bilan mashhur bo'lgan varianti ham «ushshoq i» ning shakliga hamohangdir. ushshoq ijrolari orasida qo'qon ushshoqi sadolanish shakli, avjlardagi o'zgarishlar jihatidan boshqa ushshoq yo'llaridan sezilarli farq qiladi. o'ziga xos ohanglar tuzilmasiga egadir. shunisi diqqatga sazovorki, ushshoqlarning barcha ijrolari shashmaqomdagi ushshoq sho'hbalari ohanglariga asoslangan bo'lsada, ularning har biri o'ziga xos kuy tuzilishiga …

5 / 6

erka qori karimov, haydarali hikmatov, sherqo'zi boyqo'ziev, boltaboy rajabov, mamadbobo sattorov, jo'raxon sultonov singari mashhur hofizlar katta ashula bobida dong taratganlar. xulosa qilib aytganda, o'zbek musiqiy san'atida farg'ona-toshkent ijrochilik maktabi alohida o'rin tutadi. bu maktabning musiqiy va ashula ijrochiligi aniq uslubga, doyra usuliga, musiqiy tuzilmasiga egadir. bu an'ana davom etmoqda va xozirda ham xalq bastakorlari ijodlarining samarasi bilan farg'ona-toshkent ijrochilik yo'llari boyib bormoqda. ushbu ijroni amalga oshiradigan sozanda va hofizlar ham etishib chiqmoqda. foydalanilgan adabiyotlar 1. i.a.karimov. o'zbekiston xxi asr bo'sag'asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari. t., «o'zbekiston», 1997. 2. i.a.karimov. vatan sajdagoh kabi muqaddasdir. t., «o'zbekiston», 1995. 3. i.a.karimov. asarlar. 6- jild. t., «o'zbekiston», 1998. 4. i.a.karimov. biz kelajagimizni o'z qo'limiz bilan quramiz. t., «o'zbekiston», 1992. 5. t.mahmudov. mustaqillik va ma'naviyat. t., «sharq», 2001.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"farg'ona-toshkent maqom ijrochiligi yo'llari" haqida

farg'ona-toshkent maqom ijrochiligi yo'llari milliy musiqiy ijrochiligimiz uch asosiy yo'nalishda, yahni xorazm-buxoro-farg'ona ijrochilik maktablari zamirida rivojlanganligi barchamizga ma'lum. har bir voha xalqining etnik joylanishi, urf-odatlari, mahalliy mentaliteti, yashash turmush tarzi zamirida o'ziga xos musiqiy ijrochilik uslublari ham mavjuddir. o'n ikki maqom asosida shoshmaqom yaratilganligi, shashmaqom zamirida bastakorlarimiz tomonidan bir-biridan go'zal cholg'u va ashula yo'llari yaratilganligi aniq manbalar asosida bizgacha etib kelgan. farg'ona-toshkent maqom yo'llari ana shunday mashhur ijrolarning mahsulidir. «dugoh xusayniy», «shaxnozi gulyor», «bayot», «chorgoh» ijrolari turkum sifatida mashhur bo'lganligi sababli «chormaqom» (to'rt maqom) deb ham yuritiladi. farg'ona,...

Bu fayl DOC formatida 6 sahifadan iborat (14,6 KB). "farg'ona-toshkent maqom ijrochiligi yo'llari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: farg'ona-toshkent maqom ijrochi… DOC 6 sahifa Bepul yuklash Telegram