morfemika

DOCX 5 pages 120.1 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 120.1 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: morfemika reja: · morfemika va uning birligi haqida umumiy ma’lumot. · asos va affiksal mоrfеmalar · morfema (yunoncha: morphe — shakl) — oʻziga xos shakl va maʼnoga ega boʻlgan, boshqa maʼnoli qismlarga boʻlinmaydigan, soʻz (leksema) yasash yoki soʻzning shaklini hosil qilish uchun xizmat qiladigan lisoniy birlik. morfemalar oʻzbek tilida, asosan, affiks (qoʻshimcha) holatida boʻladi. masalan, -chi (kurashchi), -shunos (siyosatshunos),-q (taroq), ki (tepki), li (aqlli), chan (ishchan), la (tuzla), illa (taqilla), lar (bolalar), rok, (kattaroq), -mtir (qoramtir) va hokazo. morfemalar asosiy vazifasiga koʻra, 2 turga boʻlinadi; soʻz yasovchilar; soʻzning shaklini yasovchilar. suz yasovchi morfemalar yangi-yangi leksemalar hosil qilish uchun qoʻllanadi va oʻzbek tili lugʻat (leksik) qatlamining boyishida muhim rol oʻynaydi. soʻz shakli hosil qiluvchi morfemalar soʻzning qoʻshimcha maʼno ifodalovchi shaklini yasaydi. mas: daraxtlar (daraxt soʻzining koʻplik shakli), balandroq (baland soʻzining daraja shakli), sargʻish (sariq soʻzining ozaytirma shakli) keldim (kel feʼlining oʻtgan zamon birinchi shaxs birlik shakli) va boshqa morfemalar mustaqil …

2 / 5

ularni morfema deb atashga olib kelgan.morfemaning nutqiy ko‘rinishi qo‘shimcha deyiladi. leksema tarixiy taraqqiyot natijasida morfemaga aylanib borishi, morfema esa so‘zning o‘zagiga singib ketishi mumkin. masalan, [xona] leksemasi taraqqiyot natijasida ikkiga ajralgan. bir ma’nosida «joy» semali yasama so‘zni hosil qiluvchi derivatsion vositaga aylanib ketgan, leksemalikdan mahrum bo‘lgan. [noma], [goh], [xo‘r] leksemasi ham shunday tarixiy siljishni boshidan kechirgan. albatta, tildagi bunday hodisalar ilmiy muammo bo‘lib, maxsus tekshirish natijasida tayinli xulosaga kelish mumkin. chunki bu birlikning turkiy unsurlar emasligi shuni taqozo qiladi. derivatsion morfema so‘zga qo‘shilib, yangi so‘z hosil qiladi. yangi so‘z yangi lug‘aviy va grammatik ma’noga ega bo‘ladi. masalan, [paxta] leksemasi [-chi] affiksini olib, (paxtachi) so‘zi vujudga keladi. yangi lug‘aviy ma’no yangi grammatik; ma’noni ham vujudga keltiradi: narsa-byyum oti shaxs otiga aylaladi. shu bilan birgalikda, yangi so‘zning valentlik imkoniyati ham asos so‘znikidan keskin farqlanadigan holga keladi. lug‘aviy shakl hosil qiluvchi morfema leksema lug‘aviy ma’nosini nutqqa moslashtirish vazifasini bajaradi. masalan, [kitob] leksemasining sememasida …

3 / 5

4 / 5

5 / 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfemika"

mavzu: morfemika reja: · morfemika va uning birligi haqida umumiy ma’lumot. · asos va affiksal mоrfеmalar · morfema (yunoncha: morphe — shakl) — oʻziga xos shakl va maʼnoga ega boʻlgan, boshqa maʼnoli qismlarga boʻlinmaydigan, soʻz (leksema) yasash yoki soʻzning shaklini hosil qilish uchun xizmat qiladigan lisoniy birlik. morfemalar oʻzbek tilida, asosan, affiks (qoʻshimcha) holatida boʻladi. masalan, -chi (kurashchi), -shunos (siyosatshunos),-q (taroq), ki (tepki), li (aqlli), chan (ishchan), la (tuzla), illa (taqilla), lar (bolalar), rok, (kattaroq), -mtir (qoramtir) va hokazo. morfemalar asosiy vazifasiga koʻra, 2 turga boʻlinadi; soʻz yasovchilar; soʻzning shaklini yasovchilar. suz yasovchi morfemalar yangi-yangi leksemalar hosil qilish uchun qoʻllanadi va oʻzbek tili lugʻat (leksik) q...

This file contains 5 pages in DOCX format (120.1 KB). To download "morfemika", click the Telegram button on the left.

Tags: morfemika DOCX 5 pages Free download Telegram